BazEkon - The Main Library of the Cracow University of Economics

BazEkon home page

Main menu

Author
Dzun Piotr (Benefia TU SA VIG w Warszawie)
Title
Zmiany strukturalne w chowie krów i produkcji mleka w Polsce w latach 1990-2010
Structural Changes in Cow Farming and Milk Production in Poland in 1990-2010
Source
Wieś i Rolnictwo, 2012, nr 2, s. 97-115, tab., rys., bibliogr. 38 poz.
Keyword
Restrukturyzacja rolnictwa, Hodowla zwierząt, Produkcja mleka, Analiza danych statystycznych, Zmiany strukturalne
Agricultural restructuring, Animal husbandry, Milk production, Statistical data analysis, Structural changes
Note
streszcz., summ.
Abstract
W artykule zaprezentowano zmiany w chowie krów i produkcji mleka w latach 1990‒2010 z wyodrębnieniem okresu intensywnych przemian systemowych oraz okresu przedakcesyjnego i poakcesyjnego. Analizę oparto na danych GUS, a w szczególności danych z powszechnych spisów rolnych. Przeprowadzona analiza wskazuje, że w analizowanym okresie nastąpił bardzo duży spadek liczby gospodarstw utrzymujących krowy oraz liczby samych krów. Jednak dynamika tych procesów była znacząco zróżnicowana w analizowanych okresach. W okresie intensywnych przemian systemowych (1990‒1995) spadek liczby krów był większy niż spadek liczby gospodarstw utrzymujących krowy. W okresie tym uwidocznił się proces dekoncentracji w chowie krów oraz regres w doskonaleniu stada krów. Poczynając od połowy lat 90. spadek liczby gospodarstw jest zdecydowanie większy niż spadek liczby krów. Chów krów przesuwa się do gospodarstw większych obszarowo. W strukturze krajowego stada krów wyraźnie zwiększa się udział krów stadach 10 sztuk i więcej. Zarysowuje się wyraźnie proces koncentracji i specjalizacji. Średnie stado krów wzrasta z 2,6 do 5,9 sztuk. Wyraźnie poprawia się działalność gospodarstw w zakresie modernizacji chowu krów i produkcji mleka oraz w doskonaleniu stada krów, co skutkuje wyraźną poprawą mleczności krów i jakości mleka. Siłą napędową tych procesów jest coraz większa konkurencja na rynku mleka i rosnące wymagania zakładów mleczarskich. Jednak w dalszym ciągu poziom specjalizacji i koncentracji chowu krów w Polsce i ich wydajności mlecznej jest znacznie niższy niż w krajach UE, z którymi konkurujemy na rynku mleka. W najbliższych latach utrzyma się dualny rozwój zbiorowości gospodarstw utrzymujących krowy mleczne. W grupie gospodarstw towarowych będzie nasilać się proces specjalizacji i koncentracji chowu krów, prowadzący do szybkiego zmniejszania się udziału gospodarstw utrzymujących do 20 krów. Natomiast gospodarstwa nietowarowe, utrzymujące małe stada, będą przede wszystkim wycofywać się z tego kierunku produkcji lub ograniczać go do potrzeb własnej rodziny i ewentualnie bezpośredniej sprzedaży lokalnej. Dynamikę zmniejszania się liczby tych gospodarstw w mniejszym stopniu wyznaczać będą warunki ekonomiczne, a w większym kulturowe i demograficzne. (abstrakt oryginalny)

The subject of the paper is the process of structural changes in cow farming and milk production in Poland in 1990-2010, with special emphasis on the period of intensive systemic transformation, as well as on the pre-accession and post-accession periods. The presented analysis is based on the data from the Central Statistical Office (GUS), especially those provided by Agricultural Censuses. The results of the analysis showed that there occurred a significant decrease in the number of agricultural holdings with cows as well as in the number of cows in the examined period. However, the dynamics of such processes differed substantially in individual years. In the period of intensive systemic transformation (1990-1995) the decrease in the number of cows was larger than the decrease in the number of holdings with cows. In this period, the process of deconcentration in cow farming and regression in the improvement of cow herds became observable. Starting from the mid 1990s the decline in the number of holdings is much faster than the decline in the number of cows. Cow farming is moving to holdings with larger agrarian area. In the structure of the domestic herd, the share of herds consisting of 10 cows and more is clearly increasing. The process of concentration and specialization becomes visible. The size of average herd increases from 2.6 cows to 5.9 cows. A clear improvement occurs in terms of modernization of cow farming, milk production and quality of cow herds, which results in a higher milk yield and higher quality of milk. These processes are stimulated by intensifying competition on the milk market and growing requirements from milk processing plants. However, the level of specialization and concentration of cow farming in Poland is still low, and average milking capacity continues to be well below that recorded in the EU countries against which Poland competes on the milk market. In the coming years there will be dual-development of holdings that keep cows. Market holdings will further specialize and concentrate on cow farming, which will lead to a fast decrease in the proportion of holdings that have 20 or fewer cows. On the other hand, non-market farms, with small cow herds, will abandon such production or reduce it to the level necessary to satisfy their own needs. The rate of fall in the number of such holdings will be determined by cultural and demographic conditions rather than the economic ones. (original abstract)
Accessibility
The Main Library of the Cracow University of Economics
The Library of Warsaw School of Economics
The Library of University of Economics in Katowice
The Main Library of Poznań University of Economics and Business
The Main Library of the Wroclaw University of Economics
Bibliography
Show
  1. Dzun P., 2011: Dynamika zmian w chowie i hodowli krów a wielkość obszarowa gospodarstw rolnych. Roczniki Naukowe "SERiA" XIII, 8: 52-61.
  2. Parzonko A., 2010: Rozwój czy zaniechanie produkcji w przeciętnych polskich gospodarstwach mlecznych - rozważania modelowe. Roczniki Nauk Rolniczych G, "Ekonomika Rolnictwa" 97,4: 157-171.
  3. Kasztelan R, 2010: Rozwój gospodarstw mlecznych w warunkach kwotowania produkcji. Roczniki Nauk Rolniczych G, "Ekonomika Rolnictwa" 97, 1: 86-94.
  4. Pietrzak M., 2005: Sektor mleczarski w Polsce i u najbliższych sąsiadów po przystąpieniu do Unii Europejskiej. lERiGŻ-PIB, Warszawa.
  5. Popyt na żywność, stan i perspektywy, 2011. lERiGŻ-PIB, ARR, MRiRW, Warszawa.
  6. Produkcja, koszty i dochody z wybranych produktów rolniczych w latach 2009-2010 (wyniki rachunku symulacyjnego), 2011. IERiGŻ-PIB, Warszawa.
  7. Rynek mleka, stan i perspektywy, 2010. lERiGŻ-PIB, ARR, MRiRW, Warszawa.
  8. Seremak-Bulge J., Horeszko K., 2005: Zmiany krajowej podaży mleka i jego przetworów. W: Rozwój rynku mleczarskiego i zmiany w jego funkcjonowaniu w latach 1990-2005. lERiGŻ-PIB, Warszawa.
  9. Seremak-Bulge J., Pieniążek K., 2005: Zmiany struktur produkcyjnych. W: Rozwój rynku mleczarskiego i zmiany w jego funkcjonowaniu w latach 1990-2005. IERiGŻ-PIB, Warszawa.
  10. Seremak-Bulge J., Horeszko K., Zalewski A., 2006: Regionalne zróżnicowanie mleczarstwa. lERiGŻ-PIB, Warszawa.
  11. Switłyk M., Wilczyński A., 2012: Sytuacja ekonomiczna gospodarstw mlecznych po likwidacji systemu kwotowania produkcji mleka. "Wieś i Rolnictwo" l: 85-98.
  12. Wilczyński A., 2010: Makroekonomiczne uwarunkowania produkcji mleka w Unii Europejskiej do 2020 r. Zeszyty Naukowe SGGW "Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej" 84: 77-86.
  13. Zalewski A, 2000: Gospodarka mleczarska a rynek. IERiGŻ-PIB, Warszawa.
  14. Ziętara W., 2004: Ekonomika produkcji mleka w Polsce. "Zagadnienia Doradztwa Rolniczego" 3: 63-76.
  15. Ziętara W., 2009: Tendencje zmian w produkcji mleka w Polsce. Roczniki Nauk Rolniczych G, "Ekonomika Rolnictwa" 94, 1: 80-94.
  16. Ziętara W., 2010: Stan i kierunki rozwoju gospodarstw nastawionych na produkcją mleka w Polsce. Roczniki Naukowe "SERiA" XII, 3: 432-37.
  17. Cele i kierunki produkcji w gospodarstwach rolnych a użytkowanie gruntów, powierzchnia zasiewów i pogłowie zwierząt gospodarskich, PSR 1996, 1998. GUS, Warszawa.
  18. Charakterystyka gospodarstw rolnych w 2002 r, PSR 2002, 2006. GUS, Warszawa.
  19. Charakterystyka gospodarstw rolnych w 2005 r., 2006. GUS, Warszawa.
  20. Charakterystyka gospodarstw rolnych w 2007 r. 2008. GUS, Warszawa.
  21. Ciągniki, maszyny rolnicze i inne środki transportowe, PSR 1996, 1997. GUS, Warszawa.
  22. Raport z wyników, PSR 2010, 2011. GUS Warszawa.
  23. Rocznik Statystyczny Rolnictwa 1993, 1994. GUS Warszawa.
  24. Rocznik Statystyczny Rolnictwa 1998, 1999. GUS Warszawa.
  25. Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2001, 2002. GUS, Warszawa.
  26. Rocznik Statystyczny Rolnictwa i Obszarów Wiejskich 2007, 2007. GUS, Warszawa.
  27. Rocznik Statystyczny Rolnictwa i obszarów wiejskich 2008, 2008.GUS, Warszawa.
  28. Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2009, 2009. GUS Warszawa.
  29. Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2010, 2010. GUS Warszawa.
  30. Rolnictwo i gospodarka żywnościowa 1986-1990, 1992. GUS, Warszawa.
  31. Systematyka i charakterystyka gospodarstw rolnych 1996, 1998. GUS, Warszawa.
  32. Systematyka i charakterystyka gospodarstw rolnych 2002, 2003. GUS, Warszawa.
  33. Środki produkcji w rolnictwie, PSR 2010, 2011. GUS, Warszawa.
  34. Użytkowanie gruntów, powierzchnia zasiewów i zwierzęta gospodarskie. Wyniki Spisu Rolniczego 1990, 1990. GUS, Warszawa.
  35. Użytkowanie gruntów, powierzchnia zasiewów i pogłowie zwierząt gospodarskich, PSR 2002, 2003. GUS, Warszawa.
  36. Zwierzęta gospodarskie, PSR 1996, 1997. GUS, Warszawa.
  37. Zwierzęta gospodarskie, PSR 2002, 2003. GUS, Warszawa.
  38. Zwierzęta gospodarskie i wybrane elementy metod produkcji zwierzęcej, PSR 2010, 2011. GUS, Warszawa.
Cited by
Show
ISSN
0137-1673
Language
pol
Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on Pinterest Share on LinkedIn Wyślij znajomemu