Instrumenty finansowe realizacji celów Unii Europejskiej w regionie Śródziemnomorza (Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu)

Przybyszewska, Adriana

doi:10.15611/e21.2014.1.07

Author

Przybyszewska Adriana (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu)

Title

Instrumenty finansowe realizacji celów Unii Europejskiej w regionie Śródziemnomorza (Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu)
Financial Instruments for the European Union Goals Implementation in the Mediterranean Region (North Africa and Middle East)

Source

Ekonomia XXI Wieku, 2014, nr 1 (1), s. 117-132, tab., bibliogr. 16 poz.
Economics of the 21st Century

Keyword

Współpraca gospodarcza, Instrumenty finansowe
Economic cooperation, Financial instruments

Note

streszcz., summ.

Company

Unia Europejska (UE)
European Union (EU)

Country

Afryka Północna, Bliski Wschód
North Africa, Middle East

Abstract

Celem artykułu jest dokonanie prezentacji założeń i próba oceny wykorzystania instrumentów finansowych będących wsparciem ze strony Unii Europejskiej krajów Partnerstwa Śródziemnomorskiego. W zamierzeniu autora artykuł ma charakter przeglądowy, gdyż każdy z opisanych instrumentów finansowych można scharakteryzować znacznie szerzej, mając na uwadze wiele czynników, uwarunkowań i zależności mających wpływ na przyjętą postać, wykorzystanie i ocenę opisanych instrumentów. W pierwszej części artykułu została nakreślona forma Unii Europejskiej jako części zespołu geopolitycznego oraz sytuacja krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Unia Europejska na arenie stosunków międzynarodowych ma bardzo silną pozycję, uzależnioną między innymi od jej pozycji regionalnej i udziału w życiu międzynarodowym, zarówno politycznym, gospodarczym, jak i społecznym. Pozycja ta ma niewątpliwie istotne znaczenie z punktu widzenia ról, jakie Unia odgrywa również w stosunku do państw sąsiadujących w regionie Morza Śródziemnego. Kraje Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, mimo historycznie nie zawsze łatwych relacji i zależności z krajami europejskimi oraz swojej specyfiki kulturowej, w obecnej, pokojowej rzeczywistości stały się beneficjentami pomocy płynącej z Unii Europejskiej, a co się z tym wiąże - stały się dla Unii Europejskiej partnerem we współpracy na wielu płaszczyznach. Role, jakie przyjęła Unia Europejska w regionie Śródziemnomorza, kształtowane są pod wpływem czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Spośród wielu ról przyjętych przez Unię Europejską za najistotniejsze możemy uznać następujące: aktywnego aktora w rozwiązywaniu konfliktu arabsko-izraelskiego, promotora środków budowy pokoju, zaufania i rozbrojenia w regionie, promotora reform ekonomicznych i zrównoważonego rozwoju regionu, propagatora demokracji i praw człowieka oraz dialogu międzykulturowego. Role te mają na celu wprowadzenie w regionie pokoju, stabilności i dobrobytu, przyczyniając się do zwiększenia bezpieczeństwa UE i realizacji jej interesów. Koncepcja tychże ról zawarta została w zawartych i przyjętych przez Unię porozumieniach obustronnych. Do najważniejszych porozumień należą: Deklaracja barcelońska z 28 listopada 1995 r., która zainicjowała Partnerstwo Śródziemnomorskie, oraz Wspólna Deklaracja Szczytu Paryskiego w Sprawie Regionu Śródziemnomorskiego z 13 lipca 2008 r., inicjująca Unię dla Śródziemnomorza. Realizację przez Unię Europejską założonych ról wspomagają wykorzystywane instrumenty finansowe. Głównym i najbardziej znaczącym z nich był Program MEDA. Program ten został wprowadzony dwuetapowo, przybierając postać: MEDA I (1995-1999) i MEDA II (2000-2006). Do realizacji celów UE zostały w dalszej kolejności wykorzystane środki Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EIB), programu Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI) na lata 2007-2013, jak również od 2011 r. kolejne programy wsparcia, będące odpowiedzią na wydarzenia "arabskiej wiosny". W artykule zostały przedstawione założenia programowe tychże instrumentów wraz z ich charakterystykami liczbowymi. W jego treści podjęto także próbę autorskiej oceny efektywności wykorzystania środków unijnych w ramach realizowanych celów programowych w regionie Śródziemnomorza.(abstrakt oryginalny)

(original abstract)

Accessibility

The Main Library of the Cracow University of Economics
The Library of Warsaw School of Economics
The Library of University of Economics in Katowice
The Main Library of Poznań University of Economics and Business
The Main Library of the Wroclaw University of Economics

Full text

Bibliography

Borkowski P.J., Polityka sąsiedztwa Unii Europejskiej, Difin, Warszawa 2010.
EU Neighbourhood Info Centre, An ENPI project, http://www.enpi-info.eu/medportal/content/342/ Milestones.
Euro-Mediterranean Information System on know-how in the Water sector, The MEDA programme, http://www.emwis.net/overview/fol101997/fol221357.
Euro-Mediterranean Information System on know-how in the Water sector, MEDA Figures, http:// www.emwis.net/overview/fol101997/fol221357/doc988673.
Europa, Streszczenie prawodawstwa UE, Stosunki zewnętrzne,..., Śródziemnomorskie kraje partnerskie, Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (2007-2013), http://europa.eu/legislation_ summaries/external_relations/relations_with_third_countries/mediterranean_partner_countries/ r17101_pl.htm.
Europa, Summaries of EU legislation, External relations, Mediterranean partner countries, http://europa. eu/legislation_summaries/external_relations/relations_with_third_countries/mediterranean_ partner_countries/r15006_en.htm.
Górak-Sosnowska K., Świat arabski wobec globalizacji. Uwarunkowania gospodarcze, kulturowe i społeczne, Difin, Warszawa 2007.
Haliżak E., Parzymies S. (red.), Unia Europejska. Nowy typ wspólnoty międzynarodowej, ASPRA-JR, Warszawa 2002.
Kołakowska A., 10 lat partnerstwa śródziemnomorskiego - bilans i perspektywy, Materiały Studialne Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, nr 3, październik 2006.
Lacoste Y., Geopolityka Śródziemnomorza, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2010.
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Partnerstwo Śródziemnomorskie, http://www.pism.pl/index/? id=b137fdd1f79d56c7edf3365fea7520f2.
Rozporządzenie (WE) nr 1638/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. określające przepisy ogólne w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 9.11.2006.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1488/96 z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie środków finansowych i technicznych (MEDA) towarzyszących reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2698/2000 z dnia 27 listopada 2000 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 1488/96 w sprawie środków finansowych i technicznych (MEDA) towarzyszących reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego.
Zając J., Role Unii Europejskiej w regionie Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010.
Zięba R., Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2003.

Cited by

ISSN

2353-8929

Language

pol

URI / DOI

BazEkon - The Main Library of the Cracow University of Economics

Main menu