BazEkon - The Main Library of the Cracow University of Economics

BazEkon home page

Main menu

Author
Zajfert Michał (Polska Akademia Nauk)
Title
Ekonomiczne uwarunkowania funkcjonowania pasażerskiego transportu regionalnego w Polsce
Economic conditions for the functioning of regional passenger transport in Poland
Source
Gospodarka Narodowa, 2015, nr 6, s. 71-99, rys., tab., wykr., bibliogr. 26 poz.
The National Economy
Keyword
Transport publiczny, Transport regionalny, Transport kolejowy, Przedsiębiorstwo użyteczności publicznej, Usługi publiczne, Usługi użyteczności publicznej
Public transport, Regional transport, Railway transport, Public utility company, Public services, Public utility services
Note
streszcz., summ.
Abstract
Celem artykułu jest analiza ekonomicznych uwarunkowań funkcjonowania pasażerskiego transportu regionalnego w Polsce na tle przedstawionej charakterystyki zmian zachodzących od początku XXI wieku. Zmiany te obejmują zarówno stronę popytową, jak i podażową, a także zmiany organizacyjne zwłaszcza dotyczące transportu kolejowego. Można postawić tezę, że istnieje wiele przyczyn mających wymiar ekonomiczny, które sankcjonują większe w porównaniu z transportem drogowym zaangażowanie państwa w regionalny transport kolejowy. Dla wykazania tej tezy posługuję się danymi empirycznymi, obejmującymi segmenty sektora transportowego sporządzanymi przez GUS i UTK oraz rocznymi sprawozdaniami poszczególnych przewoźników kolejowych. Mający miejsce w ostatnich latach spadek przewozów realizowanych przez transport publiczny na obszarach peryferyjnych intuicyjnie wydaje się oczywisty. Znajduje to potwierdzenie w przedstawionych danych statystycznych GUS. Ten negatywny trend potęguje nadal nierozwiązany problem organizacji kolejowych przewozów regionalnych, mimo istnienia opisanych prób wdrażania dobrych praktyk. Ocena przedstawionego problemu na podstawie prostej relacji bezpośrednich kosztów i możliwych do uzyskania przychodów na wstępie określiłaby ekonomicznie uzasadnione rozwiązanie, tj. zaniechanie deficytowych przewozów. Jednak sprawny transport publiczny, realizując ważne społecznie zadania, przynosi ogółowi społeczeństwa wymierne korzyści. Przedstawiona w artykule analiza wskazuje, że możliwa jest kwantyfikacja kosztów zewnętrznych transportu mogących opisać korzyści osiągane przez społeczeństwo. Pozwala to na określenie racjonalnego poziomu dotacji do funkcjonowania transportu publicznego maksymalizującego korzyści ekonomiczne osiągane dzięki temu przez użytkowników i ogół społeczeństwa. (abstrakt oryginalny)

The article examines the economic determinants of the functioning of regional passenger transport in Poland against the background of changes that have taken place in this sector since the beginning of the previous decade. These changes have covered both demand and supply, and they also include organizational changes in railway transport. The author argues that there are several economic reasons that the government is more involved in regional railway transport than in road transport. This thesis is supported by empirical data on selected segments of Poland's transport sector collected by government's Central Statistical Office (GUS) as well as by data from annual reports released by railway operators. Data by the Central Statistical Office shows that the number of public transport passengers in outlying areas has decreased in recent years, the author says. This negative trend adds to the still unresolved problem of how regional railway transport should be organized. A look at this problem in terms of a simple relationship between direct costs and possible income suggests that the only economically viable solution would be to abandon unprofitable services, the author adds; however, mass transit meets socially important tasks and is expected to benefit the public. The author's analysis shows that it is possible to quantify the external costs of transport and determine the benefits to society. This makes it possible to define a reasonable level of subsidies for the operation of public transport so that the economic benefits for users and the general public could be maximized. (original abstract)
Accessibility
The Main Library of the Cracow University of Economics
The Library of Warsaw School of Economics
The Library of University of Economics in Katowice
The Main Library of Poznań University of Economics and Business
The Main Library of the Wroclaw University of Economics
Full text
Show
Bibliography
Show
  1. Arriva wygrała w Krajowej Izbie Odwoławczej [2013], "Rynek Kolejowy", http://www.rynek-kolejowy. pl/39835/Arriva_wygrala_w_KIO.htm (10.05.2013).
  2. Bentkowska-Senator K., Gis W., Kordel Z., Waśkiewicz J. [2013], Koszty zewnętrzne transportu samochodowego. Stan - sprawcy - skutki, Wydawnictwo ITS, Warszawa.
  3. Biuletyn Informacji Publicznej [2008], Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego,Oficjalny komunikat, http://bip.kujawsko-morskie.pl/index.php?option=com_content& task=view&id=2530&Itemid=125 (22.05.2010).
  4. Burnewicz J., Szałucki K. [2003], Wpływ członkostwa w unii Europejskiej na transport w Polsce, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Warszawa.
  5. Głogowski T. [2009], Oszczędzanie według PKP, "Gazeta Wyborcza Katowice", 1.03.2009.
  6. Holmgren J. [2013], An Analysis of the Determinants of Local Public Transport Demand Focusing the Effects of Income Changes, "European Transport Research Review", no. 5.
  7. Informacja o wynikach kontroli organizowania i finansowania regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich [2008], NIK, Departament Komunikacji i Systemów Transportowych, Warszawa.
  8. Jaster G. [2004], Konkurencja w przewozach kolejowych - doświadczenia na rynku niemieckim, Konferencja nt. "Konkurencja na torach - szanse i zagrożenia", Forum Kolejowe Railway Business Forum, Warszawa.
  9. Koleje Mazowieckie KM [2005], prezentacja operatora, "Rynek Kolejowy", nr 3.
  10. Kwarciński T. [2012], Dostępność transportowa jako paradygmat kształtujący wielkość przewozów w publicznym transporcie pasażerskim, "Logistyka", nr 2.
  11. Musgrave R. A., Musgrave P. B. [1973], Public Finance in Theory and Practice, McGraw-Hill, Kogakusha.
  12. Niebieska Księga [2008] Sektor transportu publicznego, Ministerstwo Infrastruktury, Departament Funduszy UE 2007-2013, Warszawa.
  13. Paulley N., Balcombe R., Mackett R., Titheridge H., Preston J. M., Wardman M. R., Shires J. D., White P. [2006], The Demand for Public Transport: The Effects of Fares, Quality of Service, Income and Car Ownership, "Transport Policy", no. 13 (4).
  14. Raporty roczne Grupy PKP [2002-2008].
  15. Raporty roczne spółki Przewozy Regionalne [2004-2013].
  16. Rozporządzenie [2004], Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia w sprawie organizowania regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich (DzU 2004, nr 95, poz. 953).
  17. Rydzyński P. [2014], Warmińsko-mazurskie: Konkurencja utrącona?, "Rynek Kolejowy" http://www.rynek-kolejowy.pl/52989/warminsko_mazurskie_konkurencja_utracona.htm (8.01.2015).
  18. Schöller O., Borcherding A. [2004], Elchtest. Die Reform des staatlichen Eisenbahnsystems in Schweden, "Internationales Verkehrswesen", no. 5.
  19. Sengelov K. [2004], DSB Wants to Become Europe`s Preferred Passenger Train Operator, "Railway Gazette International", no. 12.
  20. Stiglitz J. E. [2004], Ekonomia sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  21. Szałucki K. [2012], Ekonomiczna efektywność przedsiębiorstw publicznego transportu zbiorowego w świetle powierzeniowej formuły wykonywania zadań przewozowych, "Zeszyty Naukowe. Problemy Transportu i Logistyki, Uniwersytet Szczeciński", nr 19 s. 205-214.
  22. Transport [2014], Wyniki działalności w 2013 r., GUS, Warszawa.
  23. Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego [2007], Ogłoszenie o zamówieniu usługi: Pasażerski transport kolejowy 2007/S 83-102178 http://ted.europa.eu/Exec;jsessionid=B6751C- 4F0E7554989465F53F5CE5376F.instance_2? DataFlow=ShowPage.dfl&Template=TED/N_ one_result_detail_curr.htm&docnumber=102178-2007&docId=102178-2007&StatLang=PL (22.05.2008).
  24. Ustawa [2003] z dnia 28 marca o transporcie kolejowym. Rozdział 7 Finansowanie transportu kolejowego, art. 22 (DzU 2003, nr 86, poz. 789).
  25. Zajfert M. [2013a], Dostęp do taboru kolejowego barierą rozwoju rynku przewozów pasażerskich w Polsce, internetowy "Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny", t. 2, nr 4.
  26. Zajfert M. [2013b], Kolejowe przewozy pasażerskie o charakterze użytku publicznego - doświadczenia ostatnich 20 lat transformacji kolei w Polsce, "Studia Ekonomiczne", nr 3.
Cited by
Show
ISSN
0867-0005
Language
pol
Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on Pinterest Share on LinkedIn Wyślij znajomemu