BazEkon - The Main Library of the Cracow University of Economics

BazEkon home page

Main menu

Author
Siwek Matylda (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie)
Title
Czy kultura, motywy, sposoby podróżowania w XIX i początkach XX wieku pozostają dzisiaj tylko przeszłością, czy może posiadają cechy ponadczasowe?
Are Culture, Motives, Ways of Travelling in the 19th and Beginnings of the 20th Century Only a Thing of the Past or do They Have Timeless Features?
Source
Folia Turistica / Akademia Wychowania Fizycznego im. B. Czecha w Krakowie, 2016, nr 39, s. 125-141, bibliogr. 35 poz.
Issue title
Turystyka w antropologicznej perspektywie
Keyword
Turystyka, Antropologia, Badania naukowe, Przegląd dorobku naukowego
Tourism, Anthropology, Scientific research, Overview of scientific achievements
Note
streszcz., summ.
Abstract
Cel. W analizie dziejów turystyki wiek XIX ma kluczowe znaczenie m.in. dlatego, że na ten okres przypadają początki zjawiska zwanego turystyką i jego wyodrębnienie z szerszego pojęcia, jakim jest podróżowanie. Ze względu na unowocześnienie form transportu, a w szczególności wynalezienie kolei oraz wprowadzenie pewnych zmian w prawie pracy, ułatwiających odbywanie podróży, ruch turystyczny uległ umasowieniu, stał się powszechniejszym zjawiskiem. Sposób podróżowania, motywy, normy zachowania ówczesnych podróżnych były niewątpliwie podporządkowane zasadom narzuconym przez epokę, ale wiele z nich obowiązuje również dzisiaj. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie czynników społecznych, kulturowych, politycznych, skłaniających do podejmowania podróży oraz sposobów zachowania się podróżnych, a także wskazanie na pewną ich ponadczasowość.
Metoda. W artykule zastosowano metody stosowane w naukach historycznych, w szczególności dedukcyjną i indukcyjną, które polegały na analizie oraz interpretacji materiałów źródłowych.
Wyniki. Zebrane materiały źródłowe zostały zanalizowane pod kątem obowiązujących w omawianym okresie zasad etyczno-moralnych w podróży i miejscach wypoczynku oraz sposobów i motywów podróżowania
Ograniczenia badań i wnioskowania. Analizie poddano 19 pozycji pochodzących z lat 1852-1934, na które składają się poradniki dotyczące zasad poprawnego zachowania oraz publikacje o charakterze pamiętnikarskim, jak również 11 współczesnych tytułów, należących do grupy poradników z zakresu savoir vivre'u.
Implikacje praktyczne. Wykazano, że wiele stosowanych w omawianym okresie zasad etyczno-moralnych jest nadal aktualnych, pomimo widocznych zmian w obyczajowości.
Oryginalność pracy. W literaturze pojawiły się wcześniej prace dotyczące zasad zachowania się [Chwalba 2005; Cybula 2006; Lisak 2013], jednakże tematyka podróży i miejsc wypoczynku była w nich omawiana jako jeden z tematów.
Rodzaj pracy. Artykuł historyczny. (abstrakt oryginalny)

Purpose. In the history of tourism, the 19th century was crucial because then, 'modern tourism' began. Inventing the railway and some changes in labour laws caused tourism to become more popular and mass. There were a great deal of ethical and moral principles regarding the ways of travelling or behaviour during the journey and at the touristic destinations. Some of them are still current nowadays. The aim of the paper was to present the social, cultural and political factors generated by travelling, tourists' behaviour, as well to focus attention on their timelessness.
Method. In the article, such historical methods as deductive and inductive have been used to analyse and interpret chosen documents.
Findings. Chosen documents have been analyzed paying special attention to ethical and moral principles during the journey and at the touristic destinations, as well as motives and ways of travelling.
Research and conclusion limitations. 19 publications from the years 1852-1934 and 11 from recent years have been analyzed in the paper.
Practical implications. In the paper, it has been proved that a great deal of ethical and moral principles that were current in the 19th and beginnings of 20th century are still used at present, despite significant changes in customs.
Originality. In the literature, issues regarding Polish customs, savoir vivre in tourism, have been discussed earlier but not as a separate subject [Chwalba 2005, Cybula 2006, Lisak 2013].
Type of paper. Historical article. (original abstract)
Full text
Show
Bibliography
Show
  1. [Dzierżkowski J.] (1846), Obrazy z życia i podróży, Poznań.
  2. [Jastrzębowski L.] (1854), Wspomnienia z podróży przez uczniów Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie pod przewodnictwem Profesora Wojciecha Jastrzębowskiego po kraju odbytej w miesiącach lipcu i sierpniu 1853 roku, Warszawa.
  3. Brzozowski M.A., Wysocki R. (2003), ABC dobrych manier, Muza SA, Warszawa.
  4. Bujnicki K. (1852). Nowa wędrówka po małych drogach. Szkice obyczajowe [...], tom I-II, Wilno.
  5. Chwalba A., red. (2005), Obyczaje w Polsce od średniowiecza do czasów współczesnych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  6. Cybula I. (2006), Kultura czasu wolnego w zwyczaju i obyczaju społeczeństwa polskiego w XIX i początkach XX wieku, "Studia Humanistyczne", Vol. 6, s. 71-83.
  7. Grodzicki S. (1998), Wzdłuż Wisły, Dniestru i Zbrucza. Wędrówki po Galicji dyliżansem, koleją, samochodem, Wydawnictwo Bohdan Grell i córka, s.c., Kraków.
  8. Hurton A. (2000), Współczesny savoir vivre. Poradnik, Wydawnictwo H. Bauer Klub Dla Ciebie, Warszawa.
  9. Janowicz E. (1924), Kodeks światowy. Przykazania grzeczności i przyzwoitości, Mikołów.
  10. Jelinek E. (1885), Polskie Panie i dziewice, niezapominajki z książek, podróży i z życia, Kraków.
  11. Kodeks światowy, czyli znajomość życia we wszelkich stosunkach z ludźmi (...) (1898), Warszawa.
  12. Lisak A. (2013), Życie towarzyskie w XIX wieku. Salony, bale, teatry, Bellona, Warszawa.
  13. Middleton V.T.C. (1999), Marketing w turystyce, PAPT, Warszawa.
  14. Pernal E. (2001), Savoir-vivre w podróży. Poradnik dla turystów i biznesmenów, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa.
  15. Piedboeuf H. L. (1999), O stroju na każdą okazję, Diogenes, Warszawa.
  16. Pietkiewicz E. (1990), Savoir-vivre dzisiaj, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa.
  17. Podróż na wozie pocztowym czyli nie sądź, czego nie znasz (1853), Poznań.
  18. Poeche J. (1887), Brewiarzyk salonowy; Prawidła i wskazówki do zachowania dobrego tonu w życiu towarzyskim, Rzeszów.
  19. Popławska A., (r.w.?), Jak się zachować. Grzeczność ułatwia życie, czyli praktyczny savoir vivre, Wydawnictwo Leliwa Sp. z o.o., Warszawa.
  20. Post P. (2007). Księga dobrych obyczajów, t. 1, Cartalia Press, Poznań - Warszawa.
  21. Post P. i Post P. (r.w.?), Vademecum dobrych obyczajów w biznesie, Cartalia Press, Poznań-Warszawa.
  22. Prawidła obyczajności ku zachowaniu uprzejmych w świecie stosunków według dzieła francuzkiego przez J. Miłkowskiego (1852). Kraków.
  23. Robak T., (r.w.?), Savoir vivre bez tajemnic, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  24. Rościszewski M. [B. Londyński] (1904). Pani Domu. Skarbiec porad praktycznych dla Polek wszelkich stanów, Warszawa.
  25. Rościszewski M. [B. Londyński] (1920), Dobry ton. Szkoła pożycia z ludźmi wszelkich stanów w stosunkach poufnych i ceremonialnych. Podręcznik praktyczny dla pań i panów, wyd. 4, Warszawa.
  26. Rościszewski M. [B. Londyński] (b.r.w.), Księga obyczajów towarzyskich, Kraków - Złoczów.
  27. Schnür-Pepłowski S. (1896), Obrazy z przeszłości Galicyi i Krakowa (1772-1858), Lwów.
  28. Schwinhammer H. (2013), Wielka księga savoir vivre'u. Podręcznik właściwego zachowania, Świat Książki, Warszawa.
  29. Tautz-Wiessner G. (2000), Savoir vivre w życiu zawodowym. Dobre obyczaje kluczem do sukcesu, Wydawnictwo Astrum, Wrocław.
  30. Vauban M., Kurcewicz M. (1934), Jak składać wizyty i przyjmować gości, Warszawa.
  31. Wskazówki obejścia się z ludźmi i zwyczaje światowe. Gry i zabawy towarzyskie, anegdoty i zagadki, zbiorek wybornych utworów poetycznych, złote zdania i myśli (1882), Kraków.
  32. Wskazówki życiowe w różnych okolicznościach życia. Album prawd. Rozrywki umysłowe (1884), Kraków.
  33. Zasady przyzwoitego zachowania się uczniów szkół średnich według dr J. Wisnara, opracował dr J. Piątek (1912), Lwów.
  34. Zwyczaje towarzyskie (Le savoir-vivre) w ważniejszych okolicznościach życia przyjęte, według dzieł francuskich spisane (1876), Kraków.
  35. Zwyczaje towarzyskie dla osób duchownych podług X. L. Branchereau Rektora Seminarium duchownego w Orleanie Zastosował do potrzeb miejscowych i wydał X. Wł. Szcześniak Vice-Regens Seminarium Metropolitalnego Ś-go Jana (1893), Warszawa.
Cited by
Show
ISSN
0867-3888
Language
pol
Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on Pinterest Share on LinkedIn Wyślij znajomemu