Wokół myśli o sztuce cerkiewnej hrabiego Wojciecha Dzieduszyckiego

Rudenko, Ołeh

doi:10.4467/20843976ZK.13.009.1245

Author

Rudenko Ołeh

Title

Wokół myśli o sztuce cerkiewnej hrabiego Wojciecha Dzieduszyckiego
On Count Wojciech Dzieduszycki Views of Church Art

Source

Zarządzanie w Kulturze, 2013, t. 14, z. 2, s. 133-149, bibliogr. 29 poz.
Culture Management

Keyword

Sztuka, Kultura, Historia
Art, Culture, History

Note

summ.

Dzieduszycki Wojciech

Abstract

Chciałbym zaproponować państwu podróż w wyobraźni - spróbujmy przenieść się w dziwny, idealizowany przez jego piewców kraj końca XIX wieku, usytuowany w Galicji Wschodniej. W wybranych przeze mnie publikacjach i dziełach sztuki ten kraj uchyli przed nami swoje rajskie drzwi. Będzie to próba spojrzenia na sztukę ruską poprzez myśl estetyczną hrabiego Wojciecha Dzieduszyckiego - człowieka rozległej erudycji i pasji pisarskiej, który wśród gór rodzimej Stanisławowszczyzny rozmyślał o przyszłych losach wymarzonego państwa i odkrywał piękno niezwykłych dzieł malarzy halickich. Należał do tych, którzy "kochali Polskę i Ruś zarazem i nie umieli jednej miłości odłączyć od drugiej"2. Wśród rodzimych stron czuł się bezpiecznie. Natchniony sielskim życiem na wsi rodzinnej, mieszkając, jak mówił, "pośród swoich zupełnie ludzi, z którymi [...] i krew jedna, i jedne potrzeby", dumał o postępie dziejowym przez oświecenie warstw najniższych3. Wierzył we wspólny rozwój w jednym domu Polaków i Rusinów, ponieważ "nie wspólność języka, ani wspólność pochodzenia, ale wspólność interesów tworzy narody"4. Oprócz pracy społecznej dużo pisał. Jego działalność pisarska obejmowała filozofię i psychologię, publicystykę polityczną, estetykę i archeologię5. Nie sposób wymienić wszystkiego, czym się zajmował... (fragment tekstu)

The article looks at Count Wojciech Dzieduszycki's (1848-1909) ideas on church art. His approach to sacred art and individual pieces of art is presented through the analysis of his attitude to 15-17thcentury paintings in Halychyna. The count paid special attention to the iconstasis from the village of Bohorodchany (Ukraine), whose artistic value he appreciated highly, and which he considered equal to works of art by early Renaissance painters. Dzieduszycki claimed that the local church art, having preserved the basic Greek elements and giving new life to the Byzantine canon, by no means rejected the Christian mysticism distinctive of the Western art, but rather, on the contrary, added a unique artistic fl air to it. He acknowledged the aesthetic value of the works of Rus' art, as well as their high professional level. (original abstract)

Accessibility

The Main Library of the Cracow University of Economics
The Library of Warsaw School of Economics

Full text

Bibliography

Daszyk K., Osobliwy Podolak: w kręgu myśli historiozoficznej i społeczno-politycznej Wojciecha hr. Dzieduszyckiego, Kraków 1993. Dembicki B., Świętej pamięci Wojciecha Dzieduszyckiego, Lwów 1909, s. 4.
Dzieduszycki W., Ateny, Lwów 1878.
Dzieduszycki W., Budowanie drewniane na Rusi, "Przegląd Archeologiczny" 1882, z. 1, s. 11-18.
Dzieduszycki W., Historia filozofii. Filozofia starożytna, Brody-Lwów 1914.
Dzieduszycki W., Historia malarstwa we Włoszech, Lwów 1892.
Dzieduszycki W., Ikonostas Bohorodczański, Lwów 1886.
Dzieduszycki W., Listy o wychowaniu, Lwów 1892.
Dzieduszycki W., Listy ze wsi, Lwów 1889.
Dzieduszycki W., Obraz św. Jana Chrzciciela znaleziony w cerkwi św. Mikołaja w Buczaczu, "Przegląd Archeologiczny" 1882, z. 1, s. 18-21.
Dzieduszycki W., Odezwa Wydziału Towarzystwa Archeologicznego we Lwowie, "Przegląd Archeologiczny" 1882, z. 1, s. III-IX.
Dzieduszycki W., Przedmowa. Pogląd na dzieje sztuki na Rusi [w:] Wystawa Archeologiczna Polsko-Ruska urządzona we Lwowie w roku 1885, Lwów 1885, s. nlb. 5-6.
Dzieduszycki W., Roztrząsania filozoficzne o podstawach pewności ludzkiej, Lwów 1892.
Dzieduszycki W., Rzecz o uczuciach ludzkich, Lwów 1902.
Dzieduszycki W., Studja estetyczne, Lwów 1878, t. I.
Dzieduszycki W., Studja estetyczne, Lwów 1881, t. II.
Dzieduszycki W., Wiek XIX [Mowa wypowiedziana na uroczystości Mickiewiczowskiej, urządzonej przez stowarzyszenie "Ognisko" w Wiedniu], Kraków 1900. Polski słownik biograficzny, Kraków 1948, t. 6, s. 126-128.
Rudenko O., Dyskusja nad recepcją historyczną ruskiej sztuki religijnej końca XIX wieku w Galicji Wschodniej (wokół wystaw archeologicznych 1885 i 1888 roku) [w:] Rocznik europejskiego Kolegium Polskich i ukraińskich uniwersytetów, Lublin 2003, nr 2, s. 109-115.
Słownik wyrazów obcych PWN, Warszawa 1991.
Wierzbicki L., Wstęp [w:] Wystawa Archeologiczna Polsko-Ruska urządzona we Lwowie w roku 1885, Lwów 1885, s. nlb. 1.
Александрович В., "Легенда Йова Кондзелевича". Вступ до студій над творчістю майстра на Волині [w:] Волинська ікона: пи- тання історії вивчення, дослідження та реставрації, Луцьк 1997.
Голубець М., Українське малярство XVI-XVII ст. під покровом Ставропігії, Львів 1920.
Дублянський А., Іов Кондзелевич - український Рафаель [w:] Волинська ікона: питання історії вивчення, дослідження та реставрації. Тези та матеріали наукової конференції присвяченої 90-річчю П.М. Жолтовського, Луцьк 1994.
Іконостас Воздвиженської Церкви Скиту Манявського. Каталог виставки відреставрованих ікон, Львів 2000.
Овсійчук В., Майстри українського барокко. Жовківський осередок, Київ 1991, s. 282-327.
Сидор О., Спадщина віків. Українське малярство XIV-XVIII століть у музейних колекціях Львова, Львів 1990.
Сидор О., Традиції і новаторство в українському малярстві XVII-XVIII століть [w:] В. Свєнціцька, О. Сидор, Спадщина віків.
Українське малярство XIV-XVIII століть у музейних колекціях Львова, Львів 1990.
Уманцев Ф., Мистецтво давньої України. Історичний нарис, Київ 2002.
Шептицький А., З історії і проблем нашої штуки. Виклад виголошений на святі отвореня "Національного Музея"дня 13 грудня 1913 року, "Діло", Львів 1913, nr 279, s. 1-2; nr 280, s. 1-2, nr 281, s. 1.

Cited by

ISSN

1896-8201

Language

pol

URI / DOI

BazEkon - The Main Library of the Cracow University of Economics

Main menu