BazEkon - The Main Library of the Cracow University of Economics

BazEkon home page

Main menu

Author
Pieczka Daria (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), Stępniewska Małgorzata (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Title
Przekształcenia struktury ekosystemów na obszarach wiejskich na przykładzie gminy Łubowo (województwo wielkopolskie)
Changes of the Ecosystem Structure in Rural Areas on the Example of the Łubowo Commune (Wielkopolska Region)
Source
Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna / Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2022, nr 61, s. 57-70, map. rys., tab., bibliogr. 35 poz.
Keyword
Ekosystem, Grunty rolne, Użytkowanie ziemi
Ecosystem, Arable land, Land use
Note
streszcz., summ.
Country
Województwo wielkopolskie
Greater Poland Voivodeship
Abstract
Zmiany pokrycia terenu i użytkowania ziemi są jednym z głównych czynników przekształceń ekosystemów na obszarach wiejskich. Celem niniejszej pracy jest zaproponowanie metodologii identyfikacji zmian w strukturze głównych typów ekosystemów, z wykorzystaniem danych szczegółowych dotyczących struktury użytków gruntowych. Oparto się w tym na studium przypadku, obejmującym gminę wiejską Łubowo (województwo wielkopolskie). Wyniki badań wskazały na trwające procesy przekształceń agroekosystemów, które nasilają się w ostatnich latach i przebiegają według prawidłowości obserwowanych także dla innych obszarów wiejskich w Polsce. Rezultaty tego typu analiz pozwalają na efektywniejsze zarządzanie rozwojem lokalnym, poprzez pełniejsze uwzględnienie roli ekosystemów w utrzymaniu stabilności ekologicznej i w rozwoju społeczno-gospodarczym obszarów wiejskich.(abstrakt oryginalny)

Land cover and land use changes are among the main drivers of ecosystems' transformation in rural areas. On the one hand, these changes allow to meet essential social and economic needs and, on the other hand, pose a risk to the ecological stability of rural areas and their ability to generate a wide range of ecosystem services. This study proposes a methodology for identifying changes in the structure of the main ecosystems' types using the land register data and recommendations of the European Union Working Group on Mapping and Assessment of Ecosystems and their Services. We conducted a case study for the rural commune of Łubowo (Wielkopolska Voivodeship). The com- mune is predominantly agricultural; it is crossed by communication routes connecting the cities of Poznań and Gniezno. The paper describes changes in the structure of the main types of ecosystems in the commune within the years 2010-2021. The results show a decrease in a land area representing agricultural ecosystems (by 4.2% in total). The loss of agroecosystems occurred mainly in favor of ur- banized ecosystems, particularly communication, residential and industrial areas. The increase in ur- banized areas centers around villages with an expressway or a railway line. Apart from the increasing urbanization, growth in the area of forest ecosystems was observed (by 9.2%). The latter was mainly due to the afforestation of marginal soils and wasteland. Based on commonly available land register data, the presented methodology for diagnosing changes in the ecosystems' structure may be applied to other rural areas in Poland. This type of analysis provides a basis for more effective management of local development by considering the role of ecosystems in maintaining the quality of life and the socio-economic development of rural areas more thoroughly.(original abstract)
Full text
Show
Bibliography
Show
  1. Bański J., Stola W. 2002. Przemiany Struktury przestrzennej i funkcjonalnej obszarów wiejskich w Polsce. Studia Obszarów Wiejskich, 3.
  2. Baza danych ewidencji gruntów i budynków 2010-2021. Powiatowy Zarząd Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości w Gnieźnie.
  3. Brańka P. 2014. Metodyczne aspekty identyfikacji procesów semiurbanizacji na obszarach wiejskich. Zeszyty Naukowe,. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, 12(936): 5-16. https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2014.0936.1201
  4. Degórska B. 2017. Ekologiczno-krajobrazowy wymiar urbanizacji terenów wiejskich Obszaru Metropolitalnego Warszawy. Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, Polska Akademia Nauk, Warszawa.
  5. EEA 2018. Natural capital accounting in support of policymaking in Europe. A review based on EEA ecosystem accounting work. European Environment Agency, Luxembourg.
  6. Gibas P., Heffner K. 2018. Koncentracja zabudowy na obszarach wiejskich. Wieś i Rolnictwo, 2(179): 198-207. https://doi.org/10.53098/wir022018/10
  7. GUS. 2021 (https://bdl.stat.gov.pl/BDL/dane/podgrup/temat; dostęp: 26.01.2022).
  8. https://www.google.pl/maps (dostęp: 26.01.2022).
  9. http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/ (dostęp: 26.01.2022).
  10. Gwiazdowicz M. 2010. Środowisko przyrodnicze na obszarach wiejskich - zagrożenia i szanse. Studia BAS, 4(24): 247-272.
  11. Kamiński W. 1995. Warianty wielofunkcyjnego rozwój wsi - uwarunkowania przestrzenne. Zeszyty Naukowe Akademii Rolniczej w Krakowie, Sesja Naukowa, 43: 19-25.
  12. Kołodziejczak A. 2017. Koncepcja zintegrowanego rozwoju rolnictwa i wsi a wiejskie obszary funkcjonalne. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 37: 41-49.
  13. Kostrzewski A., Mizgajski A., Stępniewska M., Tylkowski J. 2014. The use of Integrated Environmental Programme for ecosystem services assessment. Ekonomia i Środowisko, 51: 94-101.
  14. Kowalik M. 2017. Przekształcenia gruntów użytkowanych rolniczo w Polsce po 2010 roku - przyczyny, tendencje, zagrożenia. Polish Journal of Agronomy, 31: 45-51.
  15. Łowicki D. 2008. Zmiany krajobrazu województwa wielkopolskiego od początku transformacji ustrojowej. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
  16. Maes J. i in. 2013. Mapping and Assessment of Ecosystems and their Services - An analytical framework for ecosystem assessments under Action 5 of the EU Biodiversity Strategy to 2020. Technical Report, 2013-067. European Commission, Brussels.
  17. Maes J. i in. 2020. Mapping and Assessment of Ecosystems and their Services: An EU ecosystem assessment. EUR 30161 EN. Publications Office of the European Union, Luxembourg.
  18. Raport o stanie gminy Łubowo za rok 2020. Załącznik do zarządzenia nr 19/2021 Wójta Gminy Łubowo z dnia 31.05.2021 r. Łubowo 2021.
  19. Roszkowska-Mądra B. 2020. Analiza zmian użytkowania gruntów rolnych w Polsce po 1990 roku. [W:] R. Przygodzka, E. Gruszewska (red.), Instytucjonalne i strukturalne aspekty rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Księga poświęcona pamięci dr. hab. Adama Sadowskiego Profesora Uniwersytetu w Białymstoku. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok, s. 183-199. https://doi.org/10.15290/isarrow.2020.09
  20. Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r., poz. 1390).
  21. PGL LP 2021. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Raport o stanie lasów w Polsce 2020.
  22. Polna M. 2017. Zmiany lesistości w obszarach wiejskich w Polsce w latach 1995-2016. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 19(2): 194-199.
  23. Poławski Z. 2009. Zmiany użytkowania ziemi w Polsce w ostatnich dwóch stuleciach. Teledetekcja Środowiska, 42: 69-82.
  24. Staszewska S. 2018. Przestrzenny rozwój obszarów wiejskich. Zasady kształtowania przestrzeni wsi wielkopolskich. Seria Ekspertyzy i Raporty Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, 3.
  25. Stępniewska M. 2016. Ecosystem Service Mapping and Assessment as a Support for Policy and Decision Making. CLEAN - Soil Air Water, 44(10): 1414-1422. https://doi.org/10.1002/clen.201500777
  26. Stępniewska M. 2021. Świadczenia geoekosystemów. [W:] A. Kostrzewski, M. Majewski (red.), Zintegrowany Monitoring Środowiska Przyrodniczego. Organizacja, system pomiarowy, metody badań. Wytyczne do realizacji. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, s. 320-327.
  27. Stępniewska M., Mizgajski A. 2020. Ramy metodologiczne projektu "Usługi świadczone przez główne typy ekosystemów w Polsce - podejście stosowane". Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zakład Geografii Kompleksowej. Materiał niepublikowany.
  28. Stępniewska M., Zwierzchowska I., Mizgajski A. 2018. Capability of the Polish legal system to introduce the ecosystem services approach into environmental management. Ecosystem Services, 29 (Pt B): 271-281. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2017.02.025
  29. Szymańska J. 2021. Przekształcenia siedzib gmin wiejskich w miasta - oczekiwania władz lokalnych w kontekście urbanizacji, 3(354): 56-80. https://doi.org/10.18778/0208-6018.354.04
  30. Uproszczony Plan Urządzenia Lasu na lata 2019-2028 dla Nadleśnictwa Czerniejewo. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu.
  31. Uproszczony wypis z rejestru gruntów 2010-2021. Powiatowy Zarząd Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości w Gnieźnie.
  32. Ustawa o ochronie przyrody 2004 (Dz.U. z 2021 r., poz. 1098).
  33. ZPKWW 2021a. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego (https://www.zpkww.pl/parki/lednicki-park-krajobrazowy/informacje-ogolne/; dostęp: 25.01.2022).
  34. ZPKWW 2021b. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego (https://www.zpkww.pl/parki/park-krajobrazowy-promno/informacje-ogolne/; dostęp: 25.01.2022).
  35. Źróbek-Różanska A. 2018. Zarys historyczny i perspektywy przekształceń użytków rolnych na obszarach zurbanizowanych. Studium Olsztyna i jego strefy podmiejskiej. Problemy Drobnych Gospodarstw Rolnych, 1: 127-143. https://doi.org/10.15576/PDGR/2018.1.127
Cited by
Show
ISSN
2353-1428
Language
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.14746/rrpr.2022.61.06
Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on Pinterest Share on LinkedIn Wyślij znajomemu