BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Szychta Anna
Tytuł
Kierunki i czynniki rozwoju praktyki rachunkowości zarządczej w Polsce
The directions and determinants of management accounting practice development in Poland
Źródło
Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 2006, t. 35, nr 91, s. 123-156, bibliogr. 81 poz.
Słowa kluczowe
Rachunkowość, Rachunkowość zarządcza
Accounting, Management accounting
Uwagi
streszcz., summ.
Abstrakt
Głównym celem artykułu jest przedstawienie kierunku rozwoju praktyki rachunkowości zarządczej w Polsce od początku lat dziewięćdziesiątych XX w. w nawiązaniu do podstaw prawnych i koncepcyjnych rachunku kosztów stosowanego w polskich przedsiębiorstwach przed 1990 rokiem. Artykuł zawiera omówienie wyników badania ankietowego dotyczącego zakresu zastosowania metod rachunkowości zarządczej oraz roli jej specjalistów w 90 jednostkach gospodarczych w centralnej Polsce. Wyniki tego badania, przeprowadzonego w 2005 r., w porównaniu z danymi poprzedniego badania empirycznego (1998-1999), stanowią podstawę do próby odpowiedzi przez autorkę na następujące pytania: 1) czy i w jakim kierunku następują zmiany w zastosowaniu metod rachunkowości zarządczej w przedsiębiorstwach w Polsce, 2) jakie czynniki i w jakim stopniu wpływały na implementację metod rachunkowości zarządczej na początku XXI wieku w badanych jednostkach gospodarczych, 3) jakie zadania i pod wpływem jakich czynników wykonują praktycy rachunkowości zarządczej w badanych jednostkach, . 4) jakimi atrybutami powinni się charakteryzować współcześni specjaliści w dziedzinie rachunkowości zarządczej według oceny respondentów? W artykule dokonano także porównania niektórych wyników własnych badań z rezultatami badania ankietowego przeprowadzonego w 2000 r. w Wielkiej Brytanii. (abstrakt oryginalny)

The main objective of this article is to present the direction of management ac- counting practice development in Poland since the early 1990s in the context of the regulatory and conceptual framework of cost accounting used in Polish enterprises be- fore 1990. The article provides a presentation and discussion of the results of a survey study investigating the extent of the use of management accounting methods and the role of management accountants in 90 business entities in central Poland. The results of this survey, conducted in 2005, together with the findings of an earlier empirical research (1998-1999), provide a basis for answering the following questions: 1) are changes in the use of management accounting methods taking place in Polish enterprises, and what is their direction? 2) which factors and to what extent influenced the implementation of management accounting methods at the beginning of 21st century in the entities surveyed? 3) what are the tasks of management accountants in the entities surveyed and what factors affect these tasks? 4) what should be the attributes of management accounting practitioners in the respondents' opinion? The article also compares some of the author's findings with the results of a survey conducted in Great Britain in 2000. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Bibliografia
Pokaż
  1. Aseńko J. (1934), Analiza bilansów, Nakładem Krajowego Towarzystwa Powierniczego S. A., Warszawa.
  2. Bieniek A. (1938), Zarys systematyki kosztów własnych, Wydawnictwo Związków Księgowych w Polsce, Warszawa.
  3. Brzezin W., Jaruga A.A. (1984), Development of accounting in a centrally-planned economy, [w:] The Academy of Accounting Historians Working Paper Series, Vol. 3, Working Papers 41-60.
  4. Buchta D., Messner Z. (1976), Rachunkowość a zarządzanie przedsiębiorstwem, PWE, Warszawa.
  5. Burns J., Baldvinsdottir G., An Institutional Perspective of Accountants' New Roles - The Interplay of Contradictions and Praxis, „European Accounting Review" 2005, Vol. 14, No 4, s. 725-757.
  6. Burns J., Scapens R. (2000), The Changing Naturę of Management Accounting and the Emergence of „Hybrid" Accountants, IFAC - Articles & Speeches Library, November, www.ifac.org/Library/SpeechtArticle.tmpl.
  7. Burns J., Vaivio J. (2001), Management accounting change, „Management Accounting Research", Vol. l2, s. 389-402.
  8. Czajka T. (1970), Zasady działania wewnątrzzakładowego rozrachunku gospodarczego, „Rachunkowość", nr l, s. 1-7.
  9. Chodecki Z. (1970), Normatywne koszty przerobu jako mierniki produkcji i oceny działalności gospodarczej przedsiębiorstw, „Rachunkowość", nr 12, s. 473.
  10. Dyhdalewicz A. (2001), Wykorzystanie rachunku kosztów w zarządzaniu przedsiębiorstwem - wyniki badań, [w:] Zarządzanie kosztami w przedsiębiorstwach w aspekcie integracji Polski z Unią Europejską, Prace Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa, s. 33-38.
  11. Fedak A. (1963-64), Wprowadzanie normatywnego rachunku kosztów w przedsiębiorstwie, Cz. 1/2, TNOiK, Warszawa.
  12. Fedak A. (1972), Wprowadzenie i warunki działania normatywnego rachunku kosztów, TNOiK, Warszawa.
  13. Fedak Z. (1962), Rachunek kosztów produkcji przemysłowej, PWE, Warszawa.
  14. Fedak Z. (1967), Kierunki rozwoju rachunku kosztów, [w:] Rachunkowość polska, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, s. 103-130.
  15. Fedak Z. (1982), Rachunek kosztów w służbie programu oszczędnościowego, „Rachunkowość", nr 11-12, s. 306-311.
  16. '[16] Gierusz J., Kujawski A., Kujawski L. (1996), Stan obecny oraz kierunki ewolucji rachunku kosztów i rachunkowości zarządczej w przedsiębiorstwach Polski pół- nocnej, „Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej", SKwP, nr 35, Warszawa, s. 41-47.
  17. Goliszewski J. (2002), Rozwój controllingu w Polsce na podstawie ogłoszeń 0 pracę - controlling funkcjonalny, „Controlling i Rachunkowość Zarządcza", nr 8, s. 18-22.
  18. Guilding C., Cravens K. S. , Tayles M. (2002), An intemational comparison of strategie management accounting practices, „Management Accounting Research", Vol. 11, No. l, s. 113-136.
  19. Januszewski A. (2004), Stan, potrzeby i możliwości wdrożenia rachunku kosztów działań w dużych przedsiębiorstwach województwa kujawsko-pomorskiego, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 21 (77), SKwP, Warszawa, s. 112-125.
  20. Januszewski A., Gierusz J. (2004), Ocena przydatności rachunku kosztów pełnych 1 rachunku kosztów zmiennych w zarządzaniu - wyniki badań empirycznych, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 19 (75), SKwP, Warszawa, s. 42-61.
  21. Jaruga A.A. (1990), Accounting functions in socialist countries, „British Accounting Review", vol.22, s. 51-77.
  22. Jaruga A. A. (1993), Changing rules of accounting in Poland, „European Accounting Review", No. l, s. 115-126.
  23. Jaruga A. (1998,), Rachunkowość zarządcza u progu XXI wieku, „Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej", tom 47, SKwP, Warszawa, s. 140-162.
  24. Jaruga A. (2001), Rola rachunkowości zarządczej, [w:] A.AJaruga, W.A. Nowak, A.Szychta, Rachunkowość zarządcza. Koncepcje i zastosowania, Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania, w Łodzi, wyd. II, Łódź, s. 2-71.
  25. Jarugowa A. (1966), Koszty zarządzania przedsiębiorstw przemysłowych, PWE, Warszawa.
  26. Jarugowa A. (1970), Kontrola kosztów wydziałowych w przemyśle włókienniczym, „Rachunkowość", nr 2, s. 41-46.
  27. Jarugowa A. (1972), Koszty pośrednie w przedsiębiorstwach przemysłowych, PWE, Warszawa.
  28. Jarugowa A. (1986), Rachunek kosztów w zarządzaniu przedsiębiorstwem, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
  29. Jarugowa A. (1989), Niektóre kierunki badań naukowych z dziedziny rachunkowości, [w:] Rachunkowość, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Oeconomica" 88 Wydawnictwo Łódzkie, Łódź, s. 3-18.
  30. Jarugowa A., Marcinkowski J. (1989), Uwagi do ewolucji funkcji rachunkowość w Polsce, [w:] Rachunkowość, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Oeconomica 88, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź, s. 19-29.
  31. Jarugowa A., Skowroński J. (1970), Niektóre kierunki doskonalenia rachunki kosztów. Artykuł dyskusyjny, „Rachunkowość", nr 10, s. 369-375.
  32. Jarugowa A., Skowroński J. (1986), Rachunek kosztów w systemie informacyjnyn rachunkowości, PWE, Warszawa, wyd. III zmienione.
  33. Jarugowa A., Skowroński J. (1994), O wiemy obraz rachunku kosztów, „Rachunkowość", nr 4, s. 166-172.
  34. Jarugowa A., Troszczyński T. (1971), Ewidencja kosztów produkcji, TNOiK, Warszawa.
  35. Johnson H. T. (1995), Management Accounting in the 21" Century, „Journal of Cost Management", Fall, Vol. 9, No. 3, s. 15-19.
  36. Kaplan R. S. (1995), New Role s for Management Accountants, „Journal of Cost Management", Fall, Vol. 9, No. 3, s. 6-13.
  37. Karmańska A. (2004), Szkic cech rozwoju rachunku kosztów i ich analizy w polskiej literaturze w okresie gospodarki centralnie sterowanej, [w:] Polska szkoła rachunkowości, pod red. M. Gmytrasiewicz i A. Karmańskiej, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa, s. 253-264.
  38. Keating P.J., Ansari S. (1997), The Organizational Role of Management Accountant, Version 10, The McGraw-Hill Companies, Inc, USA.
  39. Maić W. (1963), Rachunek kosztów postulowanych w przedsiębiorstwie przemysłowy, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
  40. Małe W. (1964), Publikacje teoretyczne Katedr Rachunkowości w okresie dwudziestolecia PRL, „Rachunkowość", nr 7, s. 209-213.
  41. Małe W. (1970), Rachunek kosztów normatywnych a zarządzanie przedsiębiorstwem, „Rachunkowość", nr 10, s. 477-480.
  42. Messner Z. (1967), Informacja ekonomiczna w przedsiębiorstwie i jej wykorzystywanie w zarządzaniu, [w:] Rachunkowość polska, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, s. 143-160.
  43. Messner Z. (1972), Rachunek kosztów jako instrument operacyjnego zarządzania przedsiębiorstwem przemysłowym, PWE, Warszawa.
  44. Messner Z. (1997), Perspektywy rachunkowości w Polsce - nauka i praktyka - główne kierunki rozwoju w najbliższych latach, [w:] 1907-1997 Rachunkowość. Historia. Perspektywy, SKwP, Warszawa, s. 79-100.
  45. Nowak E. (2003), Rozwój rachunku kosztów w świetle doświadczeń ośrodka wrocławskiego, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 13 (69), SKwP, Warszawa, s. 179-188.
  46. Polska Szkolą Rachunkowości (2004), pod red. M. Gmytrasiewicza i A. Karmańskiej, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa.
  47. Radek M., Schwarz R. (2000), Zmiany w rachunkowości zarządczej w polskich przedsiębiorstwach w okresie transformacji systemu gospodarczego (na podstawie badań empirycznych), „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 1(57), SKwP, Warszawa 2000, s. 58-83.
  48. Rozporządzenie Ministra Finansów z dn. 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości, Dziennik Ustaw 1991, nr 10 i 1992, nr 96.
  49. Sawicki K. (1988), Analiza kosztów w przedsiębiorstwie przemysłowym, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
  50. Scapens R. (2004), Innovation in Management Accounting Practice and Research in the United Kingdom, 4* Conference on New Directions in Management Accounting: Innovations in Practice and Research, Brussels, December 9-11.
  51. Scapens R., Ezzamel M., Burns J., Baldvinsdottir G. (2003), The Future Direction of UK Management Accounting Practice, CIMA Publishing, Elsevier, Amsterdam, Boston, London.
  52. Schubert E. (1979), Aktualne zagadnienia rachunku kosztów przedsiębiorstw w NRD, „Rachunkowość", nr 8-9, s. 242-245.
  53. Selto F.H., Widener S. K. (2004), New directions in management accounting research: insights from practice, „Advances in Management Accounting", Vol. 12, ELSEVIER JAI, Amsterdam, Boston, s. 1-35.
  54. Skrzywan St. (1948), Rachunkowość w przedsiębiorstwie przy gospodarce planowanej. Cele i funkcje, Gospodarczy Instytut Wydawniczy Sp. z o.o., Warszawa.
  55. Skrzywan S. (1948/1949), Na marginesie reformy Jednolitego Planu Kont, Wybrane materiały i prace seminaryjne, Zakład Rachunkowości Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Warszawa.
  56. Skrzywan S. (1949), Kontrola w przedsiębiorstwie, Trzaska, Evert i Michalski, Warszawa.
  57. Skrzywan S. (1964), Wspomnienia, „Rachunkowość"', nr 7, s. 204-209.
  58. Sobańska I. (2000), Jak się zmienia praktyka rachunkowości zarządczej na przełomie XX i XXI wieku?, „Controlling i Rachunkowość Zarządcza" nr 8, 2000, s. 2-4.
  59. Sobańska I. (2002), Jak się zmienia praktyka rachunkowości zarządczej na przełomie XX i XXI wieku? (część II - Polska), „Controlling i Rachunkowość Zarządcza" nr l, s. 6-11.
  60. Sobańska I. (2004), Potrzeba integracji rachunkowości zarządczej i rachunkowości finansowej w praktyce jako efekt zmian zasad sporządzania sprawozdań finansowych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 18 (74), SKwP, Warszawa, s. 100-109.
  61. Sobańska L (2005), Świadomość kosztów u pracowników firm działających w Polsce - wyniki badań własnych, „Rachunkowość", nr 4, s. 7-11.
  62. Sobańska I., Szychta A.(1995), Management Accounting in Polish Companies in the Period of Structural Transformations, referat na 18. Annual Congress of EAA, Birmingham, 10-12 maja.
  63. Sobańska L, Szychta A. (1996), Projektowanie systemów rachunkowości zarządczej. Uwarunkowania i możliwości, w: Rachunkowość zarządcza w teorii i praktyce, Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego, Katowice, s. 111-122.
  64. Sobańska L, Wnuk T. (2000), Zmiany w praktyce rachunkowości na przełomie XX i XXI wieku, „Zeszyty Teoretyczne Rady Naukowej", SKwP, nr 56, Warszawa, s. 215-221.
  65. Sobis H. (1968), Rachunek kosztów w zarządzaniu przedsiębiorstwem, PTE-PWN, Warszawa.
  66. Sudoł S. (1963-64), Normatywny rachunek kosztów w odlewniach, TNOiK, Warszawa.
  67. Szadziewska A. (2002), Rachunek kosztów w przedsiębiorstwach produkcyjnych północnej Polski - stan i kierunki zmian, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 9 (65), SKwP, Warszawa, s. 90-112.
  68. Szadziewska A. (2003), Wybrane zagadnienia z zakresu wykorzystania rachunku kosztów przedsiębiorstw działających na terenie Polski i Niemiec, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 12(68) SKwP, Warszawa, s. 54-65.
  69. Szychta A. (2001), Zastosowanie metod rachunkowości zarządczej w przedsiębiorstwach w Polsce, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 5 (61), SKwP, Warszawa, s. 101-119.
  70. Szychta A. (2001 a), Zarys rozwoju planów kont w Polsce, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 6(62), SKwP, Warszawa, s. 106-126.
  71. Szychta A. (2002), The scope of application of management accounting methods in Polish enterprises, „Management Accounting Research", December, Vol. 13, No. 4, s. 401-418.
  72. Szychta A. (2005), Rola współczesnych specjalistów do spraw rachunkowości zarządczej w świetle ewolucji jej zakresu i metod, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 25 (81), SKwP, Warszawa, s. 80-107.
  73. Szychta A. (2006), Od zróżnicowania do konwergencji rachunkowości zarządczej, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 32(88), s. 194 -216.
  74. Świderska G. K., Rybarczyk K., Pielaszek M. (2002), Obiektowy rachunek kosztów, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", 2002, tom 8 (64), SKwP, Warszawa, s. 223-228.
  75. Tendera P., Woźnica W. (1970), Technika ewidencji kosztów normatywnych, „Rachunkowość", nr 9, s. 329-369.
  76. Tendera P., Woźnica W. (1974), Rachunek kosztów normatywnych w przedsiębiorstwie wielowydziałowym, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
  77. Ustawa z dn. 29.09.1994 r. o rachunkowości, Dziennik Ustaw 1994, nr 121 z późniejszymi zmianami.
  78. Wnuk T. (2005), Implementacja rachunku kosztów działań w średniej wielkości polskim przedsiębiorstwie, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości", tom 29 (85), SKwP, Warszawa, s. 122-153.
  79. Wytyczne w sprawie zasad rachunku kosztów produkcji przemysłowej przedsiębiorstw państwowych. (1968), Załącznik nr l Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Ministerstwa Finansów z dnia 2.02.1968 r., wersja wcześniejsza 1960.
  80. Zarządzenie Nr 83 Ministra Finansów z 7.11.1983 r. w sprawie zasad ewidencji, kalkulacji i analizy kosztów produkcji przemysłowej, [w:] Zasady ewidencji, kalkulacji i analizy kosztów produkcji przemysłowej, Ministerstwo Finansów, Warszawa, 1983.
  81. Z.F (1970), Sesja naukowa poświęcona 25-leciu rachunkowości w PRL, „Rachunkowość”, 1970, nr 2, s. 72-76.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1641-4381
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu