BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Popek Stanisław (Wydział Towaroznawstwa i Zarządzania Produktem)
Studium identyfikacji miodów odmianowych i metodologii oceny właściwości fizykochemicznych determinujących ich jakość
The Identification of Honey Variants and a Methodology for Assessing the Physio-chemical Properties Determining their Quality : a Study
Zeszyty Naukowe / Akademia Ekonomiczna w Krakowie. Seria Specjalna, Monografie, 2001, nr 147, 106 s., bibliogr. 239 poz.
Słowa kluczowe
Produkty pszczele, Towaroznawstwo, Towaroznawstwo żywności, Jakość produktów żywnościowych, Badanie żywności, Miód, Badanie jakości miodów pszczelich
Bee products, Commodity science, Food commodities, Food quality, Food research, Honey, Quality control of honey
Przedmiotem pracy była towaroznawcza charakterystyka miodu pszczelego należącego do typów i odmian, jakie produkowane są obecnie w Polsce, przeprowadzona na podstawie fizykochemicznych parametrów ich jakości. Praca przedstawia również nowe podejście metodyczne dotyczące pośredniego sposobu oznaczania zawartości związków mineralnych określanych jako zawartość popiołu ogólnego oraz identyfikacji typu i odmian miodu.

The author of the present study adopted a procedural model which provided the basis for achieving the following objectives:
  • to characterise honey variants based on the physio-chemical parameters of their quality,
  • to elaborate a new method for identifying the types and varieties of honey,
  • to elaborate a new, indirect method for determining the content of mineral compounds expressed as total ash in honey variants.
The above goals were achieved on the basis of comprehensive, commodity research on bee honey variants available on the Polish market, and on the basis of research on electric conductivity and the factors influencing such conductivity, for this is one of the least known and used parameters in the evaluation of food quality. Part I of the study focuses on the basic theoretical problems affecting the research medium in the context of the aims set out in the study. The author's discussion on the state of research on the quality of honey variants and their identification led to the assertion that there are insufficient solutions in this area. Owing to this fact, Part II of the study deals with methodological problems with regard to finding solutions and presents the results of research. In connection with achieving the above objectives, the author drew up and verified the following substantive hypotheses:
  • HI by measuring a number of the physio-chemical parameters of the quality of a honey we can specify its particular type and variety,
  • HII the content of mineral compounds in honey variants expressed as total ash has a major effect on the value of their electric conductivity,
  • HIII the value of the dynamic viscosity of honey variants has a major effect on the value of their electric conductivity,
  • HIV the total acidity of honey variants has a major effect on the value of their electric conductivity,
  • HV the content of mineral compounds expressed as total ash, dynamic viscosity and total acidity of honey variants constitute critical parameters shaping the level of their electric conductivity.
Confirmation of hypothesis I allows us to propose a mode! for identifying the variety and type of honey using discriminant function analysis. The assumption behind this model was that, besides its effectiveness, it would also be characterised by a relatively simple method, which may favour its general application. Confirmation of hypotheses II, III, IV and V allows us to propose a new, indirect method for determining the content of mineral compounds expressed as total ash content on the basis of multiple regression analysis. This would be a much less time and energy- -consuming approach than the traditional method based on sample mineralization. By shortening the determination time and selecting an appropriate method, such determinations can be included in a programme providing regular monitoring of the quality of honey variants and thereby ensure more effective quality control for these products and better protection for the consumer. To ascertain the suitability of the above method for determining the content of mineral compounds expressed as total ash content, the author formulated and verified substantive hypothesis VI: HVI due to the accuracy and precision of the above method for estimating the level of mineral substances in particular bee honey variants, specified as total ash content on the basis of a designated multiple regression model, it can be used in place of the hitherto method for determining this quality indicator. The material used in the experiment consisted of honey samples from collections gathered in 1997 and 1998. Seventy three samples of non-standardised honey were used in the research. The honey mainly came from southern and central Poland. Until the research commenced, the honey samples were preserved at a temperature of 16 -20°C, in individual, air-tight containers - jars with a capacity of 0.25 dm3 and 0.50 dm3, and with a "twist-off"-type seal. Each honey sample was tested to determine the physio-chemical parameters of its quality. The results obtained were subjected to statistical analysis using the following software packages: Basic Statistics and Tables, Multiple Regression, Anova, and Discriminant Analysis from the Statsitica programme. The indirect method for determining the content of mineral compounds, expressed as total ash content, was elaborated on the basis of regression analysis. The hypotheses were verified by carrying out the research in two stages. In Stage I, the author assessed whether it was possible to prepare a single model which would determine the total ash content for all types and variants of honey with the help of simple regression equations. In Stage II, the author verified this possibility for all the individual honey variants analysed in the research. Multiple regression analysis was performed using the Multiple Regression package from the Statistica programme. Positive verification of the hypothesis allowed the author to propose a new method for determining, indirectly, the content of mineral compounds expressed as total ash, on the basis of a designated multiple regression model in relation to particular varieties of honey. These models reinforced the analysed correlation in each case under examination. The suggested method for determining indirectly the content of mineral compounds expressed as total ash on the basis of the multiple regression model is marked by an appropriate level of accuracy and precision. This means that it can be applied in place of the hitherto method used to determine this parameter. The amount of time and energy spent determining the content of mineral compounds expressed as total ash content is much less than the amount of time spent determining this parameter using the traditional method based on sample mineralization. The Discriminant Analysis package from the Statistica programme was used in the calculations to devise a model for identifying honey variants. The first stage of discriminant analysis was carried out using forward stepwise analysis. The next steps involved calculating successive quality parameters, until a classification matrix was achieved in which the vectors of the parameters ensured that 100% of the researched samples (objects) were categorised in the groups (types and varieties) from which they originated. The calculations showed that discriminant function analysis, based on the determination of five parameters of honey quality - electric conductivity, total acidity, total ash content, saccharose, and reducing sugar content - made it possible identify the type and variety of a given honey. The second stage of discriminant analysis included calculations based on a number of models which differ from the quality parameters included in the analysis and which were selected because they did not require complex measures or a great deal of time to determine in laboratory conditions. The best model was the one which measured electric conductivity, total acidity and dynamic viscosity. Thanks to these three parameters of honey quality, almost all the samples (98.67%) could be classified. Next, a canonical analysis was carried out which included a calculation of the average values of two canonical variables and the coefficients for these variables. The average values showed the position of particular types and variants in a two co-ordinate system (canonical variables). The coefficients of the canonical variables provided the basis for equations of appropriate linear discriminant functions:
    F1 = -28.658 + 3.354 x conductivity - 4.723 x total acidity + 12.233 x viscosity,
    F2 - 70.989 + 0.378 x conductivity + 4.725 x total acidity + 36.128 x viscosity.
This model can, therefore, be used to identify honey types and varieties. This is made possible by the determination of three parameters - electric conductivity, total acidity and dynamic viscosity - the calculation of both functions F1 and F2, and comparison of the calculated values with the values shown in the Table 12. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
  1. Accorti M.G., Persano Oddo M., Conducibilita ceneri, colore e potere rotatorio specifi co nei mieli uniflorali italiani, "Apicoltura" 1992, nr 7.
  2. Albore R., Guide pratique d'apiculture nature et composition, principales caractéristiques organoleptiques, "Annali délia Facolta di Agraria" 1994, nr 48.
  3. Análisis discriminante parámetros fosico químicos de mieles extremeñas, F. Salinas, V. Montero de Espinosa, M. Lozano, J. Sanchez, "Investigación Agraria" 1994, nr 9(2).
  4. Andrełowicz A., Jakość miodów pszczelich handlowych na podstawie oznaczenia ich składników niecukrowych, Roczniki PZH 1966, nr 17(1).
  5. Andrełowicz A., Kotlarek J., Zawartość popiołu i fosforu oraz przewodnictwo właściwe i aktywność fosfatazy w jasnych miodach handlowych, Roczniki PZH 1968, t. 19, nr 1.
  6. Application of a Statistical Approach to the Classification of Honey by Geographic Origin, S. Sanz, C. Perez, A. Herrero, M. Sanz, T. Juan, "Journal of the Science of Food and Agriculture" 1995, nr 69(2).
  7. An Approach to Heather Honey Viscosity, S. Garcia Fernandez, M. Barraco Serra, M.A. Adria Casas, J.M. Lopez, P. Giner Bova, M. Piulaches, M. Raaventos Santamaría, "Revista Portuguesa de Farmacia" 1986, nr 37(2).
  8. Association of Official Analytical Chemists - Official Methods of Analysis, Washington 1995.
  9. Bacilek J., Marek M., Jary J., Analytical Set for the Field Determining Sucrose in Honey, Proceedings of the XXXIst Congress of Apiculture, Warsaw 1987, Apimiondia Publ. House, Bucharest, Romania 1989.
  10. Badanie i ocena jakości produktów spożywczych, I. Iwińska (red.), PWE, Warszawa 1974.
  11. Bambara S.B., Using Pollen to Identify Honey, "American Bee Journal" 1991, nr 131(4).
  12. Banaszak J., Ekologia pszczół, PWN, Warszawa 1993.
  13. Bańkowska-Pennar H., Charakterystyka niektórych miodów odmianowych, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, Kraków 1983, nr 166.
  14. Bańkowska-Pennar H., Towaroznawcze aspekty jakości naturalnych substytutów miodu pszczelego, praca doktorska, AE w Krakowie, Kraków 1982.
  15. Bańkowska-Pennar H., Pieczonka W., Przewodność elektryczna miodów pszczelich i jej zmiany podczas składowania, "Przemysł Spożywczy" 1987, nr 3.
  16. Barrow G.M., Chemia fizyczna, PWN, Warszawa 1973.
  17. Baryłko-Pikielna N., Żywność minimalnie przetworzona z perspektywy konsumenta [w:] Żywność minimalnie przetworzona, Materiały konferencji naukowej, PTTŻ Oddział Małopolski, Kraków 1997.
  18. Bayer S., McHard J.A., Winefordner J., Determination of Geografic Origin of Frozen Concentrated Orange Juices via Pattern Recognition, "Journal Agriculture Food Chemistry" 1980, nr 28.
  19. Bobrzecki K., Produkty pszczele. Zarys obrotu oceny i przetwórstwa zwierzęcego, PWRiL, Warszawa 1983.
  20. Bogdanov S., Determination of Pinocembrin in Honey Using HPLC, "Journal of Api- cultural Research" 1989, nr 28(1).
  21. Bogdanov S., I mieli monoflora in Svizzera, "Ape Nostra Arnica" 1991, nr 73(6).
  22. Bolchi Serini G., Salvi G., I mieli Lomabardi: risultati di analisi palinologiche, "Ape Nostra Arnica" 1990, nr 12(1).
  23. Bornus L., Miód pszczeli od producenta do konsumenta, PWRiL, Poznań 1986.
  24. Borowiec W., Zastosowanie konduktometrii w ocenie jakości wybranych przetworów owocowych, praca doktorska, AE w Krakowie, Kraków 1982.
  25. Borys A., Kubacki S.J., Metoda równoległego oznaczania węglowodanów w miodach za pomocą chromatografii gazowej, Prace Instytutów i Laboratoriów Badawczych Przemysłu Spożywczego 1974, nr 24(3).
  26. Bożyk Z., Rudzki W., Metody statystyczne w badaniu jakości produktów żywnościowych i chemicznych, WNT, Warszawa 1977.
  27. Budsławski J., Drabent Z., Metody analizy żywności, WNT, Warszawa 1972.
  28. Calcagno C., Zunin P., Evangelisti F., L'analisi chimico-bromatologica nel controllo delia genuinita del miele, Nota II, "Rivista delia Societa Italiana di Scicnza delPAlimentazione" 1987, nr 16(6).
  29. Capillary Gas Chromatographic Determination of Free Amino Acids in Honey as a Means of Discrimination between Different Botanical Sources, A. Pirini, S. Conte Lanfranco, F. Ornella, G. Lercker, "Journal High Research Chromatography" 1992, nr 15(3).
  30. Carateristiche fisicochimiche, microbiologiche e palinoligiche di mieli delia Somalia, C.M. Papoff, R.L. Campus, M.F.I, Cicu, G.A. Farris, I. Floris, G. Ricciardelli d'Albore, "Apicoltura" 1988, nr 4.
  31. Carraterizzazione del miele. Analizi statistica dei parametr chimico-fisici a confronto con le analisi melissopalinologica e sensoriale, C. Baggio, R. Piro, G. Guidetti, F. Ca- polongo, F. Mutinelli, "Ambiente Risorse Salute" 1995, nr 14(35).
  32. Carretero J.L., Analisis polinico de la miel, Ediciones Mundi-Prensa, Madrid, Spain 1988.
  33. Characterization of Unifloral Honeys, L. Persano Oddo, A. Sabatini, M. Piazza, M. Accorti, "Apidologie" 1995, nr 26(6).
  34. Chemia żywności, Z.E. Sikorski (red.), PWN, Warszawa 1988.
  35. Chemiczne i funkcjonalne właściwości składników żywności, Z.E. Sikorski (red.), WNT, Warszawa 1996.
  36. Chemometric Classification of Honeys According to Their Type Based on Quality Control Data, B. Lopez, M.J. Latorre, M.I. Fernandez, M.A. Garcia, S. Garcia, C. Herrero, "Food Chemistry" 1996, nr 55(3).
  37. Chlebo R., Hodnotenie kvality medu u nas vo svete (1), "Vcelar" 1996, nr 70(78).
  38. Chmielewska R., Composition and Properties of Polish Unifloral Honeys, Proceedings of the XXXIst International Cogress of Apiculture, Warsaw, Apimondia Publishing House, Bucharest 1989.
  39. Chmielewska-Rybak H., Ogólna charakterystyka krajowych miodów odmianowych, "Pszczelarstwo" 1987, nr 7-8.
  40. Chmielewska-Rybak H., Szczęsna T., Antybakteryjne właściwości miodu, "Pszczelarstwo" 1993, nr 7.
  41. Chmielewska-Rybak H., Szczęsna T., Czynniki opóźniające krystalizacją miodu, "Pszczelarstwo" 1997, nr 5.
  42. Chmielewska-Rybak H., Szczęsna T., Podstawowe własności fizyczne miodu, "Pszczelarstwo" 1995, nr 5.
  43. Classification and Prediction Ability of Pattern Recognition Methods Applied to Sea-water Fisch, M.A. Franco, R. Seeber, G. Sferlazzo, R. Leardi, "Analytical Chimical Acta" 1990, nr 233.
  44. Classification of Wines According to Type and Region Based on Their Composition, H. Maarse, P. Slump, A.C. Tas, J. Schaefer, "Zeitschrift fur Lebensmittel Untersuchung und Forschung" 1987, nr 184.
  45. Codex Standard for Honey, European Regional Standard 12, 1981.
  46. Comparison of High Performance Liquid Chromatographic and Enzymie Methods for Determining Fructose and Glucose in Honey and Rapid Analysis of Other Sugars, M. Sancho, S. Muniategui, J. Lopez, J. Simal, J. Huidobro, "Annales de Bromatologia" 1990, nr 42(1).
  47. Correlation between the Electrical Conductivity of Honey in Humid and in Dry Matter, M.T. Sancho, S. Muniategui, J.F. Huidobro, J. Simal, "Apidologie" 1991, nr 22(3).
  48. Cruz M., Saez J.A., Lopez-Palacios J., Typification of Alcoholic Distillates by Multivariate Techniques Using Data from Chromatographic Analyses, "Analyst" 1993, nr 118.
  49. Curyło J., Badania nad wpływem standaryzacji na B-amylazę i inwertazę w miodach oraz na zawartość w nich 5-HMF, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1961, nr 5.
  50. Curyło J., Charakterystyka polskich miodów pszczelich i ich namiastek - syropów pszczelich sokowych, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1973, nr 17.
  51. Curyło J., Dojrzewanie i krystalizacja miodu, "Pszczelarstwo" 1959, nr 8-9.
  52. Curyło J., Krytyczne uwagi o namiastce miodu pszczelego - "syropie pszczelim sokowym", "Pszczelarstwo" 1973, nr 6.
  53. Curyło J., Demianowicz A., Guderska J., Hodowla pszczół, PWRiL, Warszawa 1974.
  54. Curyło J., Rybak H.. Kwasowość krajowych miodów odmianowych i ich namiastek, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1973, t. XVII.
  55. Curyło J., Zalewski W., Skład miodu, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1957, nr 1.
  56. Devroye H., Etude comparative de la degradation du miel lors de sa liquefaction par traitment al'etuve et au micro-ondes, "Abeille de France et 1'Apicułteur" 1990, nr 753.
  57. Diagnosis of Unifloral Honeys, 3: Application of a Statistical Approach to Honey Classification, L. Persano Oddo, R. Stefanini, M.G. Piazza, M. Accorti, "Apicoltura" 1988, nr 4.
  58. Dobrzycki J., Analiza chemiczna w cukrownictwie, WNT, Warszawa 1978.
  59. Domagała A., Elektryczne metody pomiaru zawartości wody w artykułach rolniczych i żywnościowych, "Pomiary. Automatyka. Kontrola" 1978, t. 24, nr 4.
  60. Duisberg H., Honig und Kunstohonig: Handbuch der Lebensmittelchemie, J. Schormuller (ed.), Springer Verlag, Berlin-Heidelberg-New York 1967.
  61. El-Kheir, Metwally M.M.F., Ayad M.M., Spectrophotometric Methods in Conjunction with Thin Layer Chromatography Applied for Determination of Sugars Content in Egyptian Honey and Glucose Syrup, "Egyptian Journal of Food Science" 1991, nr 19(1-2).
  62. Ewing G.W., Metody instrumentalne w analizie chemicznej, PWN, Warszawa 1980.
  63. Farmakopea Polska III, PZWL, Warszawa 1954.
  64. Fedorowska Z., Hennig J.K., Kołodyńska L., Porównawcze badania polskich miodów lipowych, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1979, nr 23.
  65. Feller-Demalsy M.J., Parent J., Analyse pollinique des miels de l'Ontario, Canada, "Apidologie" 1989, nr 20(2).
  66. Flavonoids in Honey of Different Geographical Origin, F. Tomas Barberan, F. Ferreres, C. Garccia-Vignera, F. Tomas Lorente, "Zeitschrift für Lebensmittel Untersuchung und Forschung" 1993, nr 195(1).
  67. Foldhazi G., Analysis and Quantititation ofSugars in Honey of Different Botanical Origin Using High Performance Liquid Chromatography, Acta Alimentaria, Budapest 1994, nr 23(3).
  68. Frias Tejera J., Hardisson de la Torre, Estudio de losparametros analiticos de interes en la miel, 2: Azucares cenizasy contenido minerały color, "Alimentaria" 1992, nr 235.
  69. Gajewska R., Nabrzyski M., Gajek O., Zawartość metali śladowych w miodzie pszczelim, "Bromatologia i Chemia Toksykologiczna" 1984, t. XVII, nr 3.
  70. Gala J., Miód i produkty pszczele w profilaktyce i leczeniu, Intermedlex, Kraków 1994.
  71. Garbuliński T., Farmakologia weterynaryjna, PWRiL, Warszawa 1984.
  72. Gawęcki J., Wagner W., Podstawy metodologii badań doświadczalnych w nauce o żywieniu i żywności, PWN, Warszawa 1984.
  73. Gesetze und Verordnungen sowie Gerichtsentscheidungen Betrieb Lebensmittel. Garantie der Naturreinheit bei Honig, "Beilage zur Lebensmitteluntersuchung und Forschung" 1974, nr 154.
  74. Gibiński M., Pieczonka W., Próba zastosowania pomiaru konduktometrycznego do oznaczania zawartości chlorków w mleku, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, Kraków 1980, nr 130.
  75. Giemza M.A., Znaczenie barwy w ocenie jakości produktów na przykładzie miodów odmianowych, praca doktorska, AE w Krakowie, Kraków 1999.
  76. Gliński Z.F., Rzedzicki J., Choroby pszczół, PWN, Warszawa 1983.
  77. Gliszczyńska A., Koziołowa A., The Principłes of Objective Color Measurement, "Forum Ware" 1995, nr 23(1-4).
  78. Gołębiowski T., Sławska E., Tchorzewska J., Badania współzależności barwy miodów i zawartości w nich związków mineralnych, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, Kraków 1993, nr 396.
  79. Gomez Ferreras C., Anałisis połinico de miełes de la provincia de Madrid {Espana), Actas del VI Simposio de Palinologia, Salamanca 1987.
  80. GOST 19792-87.
  81. Grancion M.E., Nużno li apredeljat' invertazu v mede?, "Pcelovodstwo" 1999, nr 1.
  82. Gromow M.A., Niesteruk R., Właściwości cieplne miodu, "Przemysł Spożywczy" 1987, nr 4-5.
  83. Hadom H., Zürcher K., Zuckerspektrum und Kristallisationstendenz von Honigen, "Mitteilungen aus dem Gebiete der Lebensmitteluntersuchung und Hygiene" 1974, nr 65.
  84. Hart F.L., Fischer H.J., Modern Food Analysis, Springer Verlag, Berlin-Heidelberg-New York 1971.
  85. Heród T., Międzobrodzka A., Zawartość azotanów i azotynów w wybranych odmianowych miodach pszczelich, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1984, t. XXVIII.
  86. Hodowla pszczół, J. Curyło (red.), PWRiL, Warszawa 1983.
  87. Hodowla pszczół, J. Guderska (red.), PWRiL, Warszawa 1978.
  88. Holliday D., Resnick R., Fizyka, PWN, Warszawa 1998.
  89. Hołderna-Kędzia E., Kędzia B., Leczenie produktami pszczelimi, PWRiL, Warszawa 1994.
  90. Hołderna-Kędzia E., Kędzia B., Produkty Poznańskiej Spółdzielni Pszczelarskiej w apiterapii, "Wiadomości Zielarskie" 1996, nr 4.
  91. Hołderna-Kędzia E., Kędzia B., Znaczenie miodu w żywieniu, cz. 1: Wpływ składników miodu na organizm człowieka, "Pszczelarstwo" 1996, nr 7.
  92. Individuazione di parametri utili per la caratterizzazione e la valorizzazione di mieli tipici delia Sardegna, M. Cherchi, M. Porcu, L. Spanedda, C. Tuberoso, F. Palmas, "Rivista di Scienza delia Alimentazione" 1995, nr 24(4).
  93. Iwanow T., Przewodnictwo i oporność elektryczna miodu, "Pszczelarstwo" 1976, nr 6.
  94. Jabłoński B., Co to jest wydajność miodowa roślin?, "Pszczelarstwo" 1985, nr 2.
  95. Jabłoński B., Rośliny miododajne i rodzaje miodów, "Wiadomości Zielarskie" 1996, nr 4.
  96. Jabłoński B., Spadziowanie roślin i pożytki spadziowe, "Pszczelarstwo" 1986, nr 6.
  97. Jajuga K., Statystyczna analiza wielowymiarowa, PWN, Warszawa 1993.
  98. Jajuga K., Statystyczna teoria rozpoznawania obrazów, PWN, Warszawa 1990.
  99. Jak pozyskiwać miód rzepakowy odpowiedniej jakości, "Deutches Bienen Journal" 1994, nr 6.
  100. Janićek G., Pokorny J., Davidek J., Chemia żywności, WNT, Warszawa 1977.
  101. Jolly D., Organie Foods: Consumer Attitude and Use, "Food Technology" 1989, nr 43.
  102. Kassaye A., Gadegaba N., Moisture Contetnt Determination of Ethiopian Honey, Proceedings of the Fourth International Conference on Apiculture in Tropical Climates, Cairo, International Bee Research Association, London 1989.
  103. Kastner B., Groschner P., Untersuchung von Qualität und Rueckstanden bei Bienenhonig, "Deutsche Lebensmittel Rundschau" 1994, nr 90(5).
  104. Kerlvliet D., De bepaling van de botanische herkomst van honig d.m.r. organoleptische eigenschappen, de pH, de elektrische geleiding en de mikroskopische eigenschappen, Inspectie Gezondheidsbescherming Keuringsdienst van Waren 1992, nr 22(4).
  105. Kędzia B., Hofderna E., Mechanizm działania miodu na drobnoustroje, "Pszczelarstwo" 1991, nr 2.
  106. Kędzia B., Hofderna E., Mikroflora miodu, "Pszczelarstwo" 1990, nr 9.
  107. Klofutar C., Marinko R., Elektrolitska prevodnost vodnih raztopin medu, "Farm Vetsn" 1995, nr 46.
  108. Kohlich D., Hoffmann C., Caractéristiques physico chimiques de miels autrichiens, "Apidologie" 1994, nr 25(5).
  109. Konopacka Z., Zanim dokarmimy pszczoły syropem inwertowanym, "Pszczelarstwo" 1998, nr 6.
  110. Koryta J., Dvorak J., Bohackova V., Elektrochemia, PWN, Warszawa 1980.
  111. Krauze A., Sugar Spectrum of Polish Nectar and Honeydew Honeys, "Acta Alinentaria Polonica" 1991, nr 41.
  112. Krauze A., Zalewski R.I., Classification of Honeys by Principal Component Analysis on the Basis of Chemical and Physical Parameters, "Zeitschrift für Lebensmittel Untersuchung und Forschung" 1991, nr 192(1).
  113. Krauze S., Bromatologia, PZWL, Warszawa 1967.
  114. Krełowska-Kułas M., Badanie jakości produktów spożywczych, PWE, Warszawa 1993.
  115. Kubisova S., Mastny V., Srounâni dvou metod diferencjujicich nektarove a medovicove v medy, Vedecke Prace Vyzkumneho Ustavu Vcelarskeho v Dole u Lbcic 1976, nr 7.
  116. Kwan W.O., Kowalski B.R., Skogerboe R.K., Pattern Recognition Analysis of Elemental Adat. Wines of Vitis Vinifera cv. Pinot Noir from France and US, "Journal Agriculture Food Chemistry" 1979, nr 28.
  117. Kwiatkowski M., Niezgoda M., Paszek £., Badania właściwości miodu pszczelego, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1973, nr 1.
  118. Lebensmittelchemie und Gerichtliche Chemie 1987, nr 41, Gliceryna naturalny składnik miodu.
  119. Leszczyńka-Fik A., Fik M., Właściwości antybakteryjne niektórych miodów i wpływ ogrzewania na ich trwałość, "Medycyna Weterynaryjna" 1993, nr 49(5).
  120. Li Jingci, Tianhui J., High Performance Liquid Chromatographic Analysis of Sugars in Honeus, "Fenxi Ceshi Xuebao" 1995, nr 14(5), Abs.
  121. Liebl D.E., Method of Preserving Honey, United States Patent no 4 050 952,1,1977.
  122. Lipiński M., Pożytki pszczele. Zapylanie i miododajność roślin, PWRiL, Warszawa 1987.
  123. Lipp J., Der Honig, Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 1994.
  124. Louveaux J., Trubert E., Etude technique sur la fonte du miel cristallise, "Bulletin Technique Apicole" 1980, nr 7(1).
  125. Ładoński W., Gospodarek T., Podstawowe metody analityczne produktów żywnościowych, PWN, Warszawa-Wrocław 1986.
  126. Maishihah A., Kiew R., The Pollen Spectrum as a Means of Characterizing Malaysian Honeys, Proceedings of the Fourth International Conference on Apiculture in Tropical Climates, Cairo, International Bee Research Association 1989.
  127. Majewski T., Miód pszczeli, WPLiS, Warszawa 1969.
  128. Maliszewska R., Miód pszczeli - powstawanie i przechowywanie, "Poradnik Gospodarski" 1997, nr 2.
  129. Marzec J., Organizacja rynku miodu, cz. 1, "Pszczelarstwo" 1998, nr 3.
  130. Mateo R., Bosch Reig F., Sugar Profiles of Spanish Unifloral Honeys, "Food Chemistry" 1997, nr 60(1).
  131. Maurizio A., From the Raw Material to the Finished Product, "Bee World" 1966, nr 43(3).
  132. McEwan J., Analiza statystyczna wyników ocen sensorycznych, cz. 2: Analiza wariancji i wielowymiarowa analiza danych, "Przemysł Spożywczy" 1993, nr 1.
  133. Methods of Enzymatic Analysis. Verlag Chemie, H.U. Bergmeyer (ed.), Weinheim Academic Press, New York 1974, nr 3.
  134. Metody statystyczne w doświadczalnictwie chemicznym, J.B. Czermiński, A. Iwasiewicz, Z. Paszek, A. Sikorski, PWN, Warszawa 1974.
  135. Międzobrodzka A., Heród T., Pawlus S., Zawartość niektórych metali śladowych w odmianowych miodach pszczelich, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1987, nr 31.
  136. Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna, t. 3: Analiza instrumentalna, PWN, Warszawa 1980.
  137. Miśkiewicz W., Krauze S., Badania nad miodami pszczelimi ze szczególnym uwzględnieniem podstawowych składników mineralnych, Roczniki PZH 1969, nr 20(1).
  138. Moret I., Scarponi G., Cescon P., Chemometric Characterization and Classification of Five Venetian White IVines, "Journal Agriculture Food Chemistry" 1994, nr 42.
  139. Mostowska I., Zmiany zawartości cukrów i aminokwasów w dojrzewających miodach pszczelich, Zeszyty Naukowe ART w Olsztynie, Olsztyn 1974, nr 5.
  140. MSZ 6943/1-79 - Mez kemiai es fizikai vizsgdlata. Viz-, illetve szarazanyagtartalom meghatarozasa, Magyar Nepkoztarsasagi Orszagos Szabvany.
  141. MSZ 6943/2-80 - Mez kemiai es fizikai vizsgdlata. Vizben oldhatatlan szilard anyagok es hamutartalom meghatarozasa, Magyar Nepkoztarsasagi Orszagos Szabvany.
  142. MSZ 6943/4-82 - Méz kémiai es fizikai vizsgälata. Cokurtartalom meghatärozäsa, Magyar Nepköztärsasagi Országos Szabvány.
  143. MSZ 6943/5-89 - Méz kémiai es fizikai vizsgälata. Hidroxi-metilfurfural tar talom meghatärozäsa, Magyar Nepköztärsasagi Országos Szabvány.
  144. MSZ 6943/6-81- Méz kémiai és fizikai vizsgälata. Diasztäz-aktivitäs meghatärozäsa, Magyar Nepköztärsasagi Országos Szabvány.
  145. Murizio A., How Bees Make Honey, Honey. A Comprehensive Survey, Heinemann, London 1976.
  146. Nabrdalik M., Skarbek R., Właściwości lecznicze miodu, "Pszczelarstwo" 1975, nr 6.
  147. Nuru Adgaba, Holetta Bee Research and Training Center, Proceedings of the 4th National Conference of the Ethiopian Society of Animal Production 1996.
  148. Ogólna technologia żywności, E. Pijanowski (red.), WNT, Warszawa 1996.
  149. Ohe K. von der, Dustman J.H., Raster-elektronenmikroskopische Studien an Pollen aus Bienenhonig, III: Der Harmomegathie-Mechanismus und seine Auswirkungen auf die Exine-Strukturen am Beispiel unterschiedlicher Pollentypen, "Apidologie" 1990, nr 21(4).
  150. Ortiz Valbuena A., Estudio del sedimento polínico de 71 muestras de miel de La Alcarria y zonas adyacentes, 1: Analisis cuantitativo, "Caudernos de Apicultura" 1989, nr 6.
  151. Ortiz Valbuena A., Silva Losada M.C., Caracterización cromatica (CIE L a*b*) de las mieles de la Alcarria y zonas adycentes, "Cuadernos de Apicultura" 1990, nr 8.
  152. Papoff C., Floris J., Lampis Chessa S., Carateristiche chimico fisiche di alcuni mieli uniflorali della Sardegna, "Ape Nostra Arnica" 1995, nr 17(3).
  153. Pattern Recognition Analysis Applied to Classification of Wines from Galicia (NW Spain) with Certified Brand Origin, C. Herrero, M.J. Latorre, C. Garcia, B. Medina, "Journal Agriculture Food Chemistry" 1994, nr 42.
  154. Pechhacker H., Der Anteil an Honigtau und die elektrische Leitfähigkeit des Honigs, "Apidologie" 1990, nr21(5).
  155. Pena Crecente R., Herrero Latorre C., Pattern Recognition Analysis Applied to Classification of Honeys from Two Geographic Origins, "Journal of Agricultural and Food Chemistry" 1993, nr 41(4).
  156. Perez Arquilue C., Ucar Casorran A., Herrera Marteache A., Analisis polínico a la determinación del origen botánico de mieles de Monegros (Espana), "Alimentaria" 1987, nr 24.
  157. Perez C., Conchello P., Arino Ucar H., Estudio der algunos físico químicos en mieles monoflorales de Zaragoza, "Alimentaria" 1990, nr 27.
  158. Perez D., Zebalza Madoz A.I., Gomez Perreras C., Pollen Analysis of Honeys of the Nothwest Humid Navarre, Actas del VI Simposio de Palinologia, Salamanca 1987.
  159. Persano Oddo L., Sabatini A., Schede di Caratterizzazione del miele di tiglio e de miele di melata di Metealfa pruinosa, "Apicoltura" 1991, nr 7.
  160. Physicochemical Analysis of Spanish Commercial Honeys, M. Martinez Gomez, E. Guerra Hernandez, J. Montilla Gomez, J. Molins Marin, "Journal of Apicultural Research" 1993, nr 32(3-4).
  161. Physicochemical Attributes and Pollen Spectrum of Some Unifloral Spanish Honeys, C. Perez Arquillue, P. Conchello, A. Arino, T. Juan, A. Herrera, "Food Chemistry" 1995, nr 54(2).
  162. Piazza M., Accorti M.G., Persano Oddo M., Conducibilita ceneri, colore e potere rotatorio nei mieli uniflorali italiani, "Apicoltura" 1992, nr 7.
  163. Pidek A., Co z przyszłością polskiego pszczelarstwa?, "Pszczelarstwo" 1998, nr 12.
  164. Pidek A., Produkcja miodu w Polsce i Unii Europejskiej, "Biuletyn Informacyjny Agencji Rynku Rolnego" 1998, nr 5(83).
  165. Pieczonka W., Możliwości i zakres interpretacji zróżnicowania cech jakości mleka różnych gatunków metodą analizy funkcji dyskryminacyjnej, "Żywność. Technologia. Jakość" 1998, nr 4(17).
  166. Pieczonka W., Wpływ wieku krów i stadium laktacji na poziom niektórych właściwości fizycznych mleka, Zeszyty Naukowe Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie, Wydział Nauk Rolniczych i Leśnych 1997, nr 5.
  167. Pierwiastki śladowe w miodzie, "Vcelarstvi" 1994, nr 9.
  168. Pigoń K., Ruziewicz Z., Chemia fizyczna, PWN, Warszawa 1980.
  169. Piotraszewska-Pająk A., Gliszczyńska A., Paluch J., Determinations of Sugars in Polish Nectar and Honeydew Honeys Using Three Methods, Proceedings of the 5th Commodity Science Conference, Poland, Poznań 1996.
  170. Plewa J., Pytanie miesiąca - czy miód może się zepsuć?, "Pszczelarstwo" 1998, nr 4.
  171. PN-81/C-04011. Obliczanie lepkości kinematycznej i obliczanie lepkości dynamicznej.
  172. PN-87/C-89291/20. Oznaczanie liczby lepkościowej roztworów rozcieńczonych za pomocą lepkościomierza Ubbelohde'a.
  173. PN-88/A-77626. Miód pszczeli.
  174. Pomeranz Y., Meloan C.E., Food Analysis. Theory and Practice, The AVI Publ., Westport 1971.
  175. Popek S., Analiza parametrów jakości wybranych odmian miodów nektarowych, Materiały konferencji naukowej nt.: Jakość wyrobów w gospodarce rynkowej, AE w Krakowie, Kraków 1998, nr 357.
  176. Popek S., Electrical Conductivity as an Indicator of the Quality of Nectar Honeys, "Forum Ware" 1998, nr 1-4.
  177. Popek S., Fizykochemiczna charakterystyka miodu spadziowego, Międzynarodowa konferencja naukowa nt.: Agrobinzes w regionie południowo-wschodniej Polski, AR w Rzeszowie, Zeszyty Naukowe AR w Krakowie 1998, nr 53.
  178. Popek S., The Parameters Characterising the Quality of Honeydew Honey, 18th National Congress on Commodity Science. Vol. 1, Verona 1998.
  179. Poradnik pszczelarski, C. Bojarski (red.). PWRiL, Warszawa 1974.
  180. Poszwiński L., Spektrograficzne o nac enia wybranych pierwiastków w miodach rzepakowych i wrzosowych pochodzących z określonych rejonów glebowych województwa warszawskiego, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1972, nr 16(11).
  181. Pourtallier J., Rognone C., Davico R., Une nouvelle technique d'analyse des sucres des miels: par chromatographic liquide a haute performance, "Abeille de France et l'Apiculteur" 1990, nr 754.
  182. Privincial Classification of Basque Country (Northern Spain) Honeys by Their Chemical Composition, M. Sancho, S. Mufiiategui, J. Huidobro, J. Simal Lozano, "Journal of Apicultural Research" 1991, nr 30(3/4).
  183. Prognozowanie pożytku pszczelego, "Pszczelarstwo" 1994, nr 9.
  184. Próba wykorzystania aktywności biologicznej produktów pszczelich. Przegląd literatury, "Pszczelarstwo" 1988, nr 7.
  185. Rapid Estimation of Major Sugars in Honey. Analytical Considerations, B. Samotus, A. Ścigalski, M. Stefaniuk, A. Świderski, E. Dorre, Zeszyty Naukowe AR w Krakowie, Kraków 1995, nr 302.
  186. Relationships between Electrical Conductivity and Total and Sulphated Ash Contents in Basque Honeys, M.T. Sancho, S. Muniategui, M.P. Sanchez, F. Huidobro, "Apido- logie" 1991, nr 22(5).
  187. Ricciardelli D'Albore G., Persano Oddo L., Krell R., Pollen Spectrum of Some Honeys Produced in Zambia and Malawi, Proceedings of the Fourth International Conference on Apiculture in Tropical Climates, Cairo, International Bee Research Association 1989.
  188. Ricciardelli D'Albore G., Analisi microscopica del miele e della gelatina reale: possi- bilita di applicazione e limiti, "Bollettino dell'Accademia di Gioenia" 1986, nr 19.
  189. Ricciardelli D'Albore G., Caraterizzazione dei mieli della Comunita Montana "DallAstico al. Bremnta" sotto ilprofilo della qualita e dell'origine geografica, "Ape Nostra Arnica" 1995, nr 17(6).
  190. Rodger P.E., Honey Quality Control [w:] Honey a Comprehensive Survey, E. Crane (ed.), Heinemann, London 1976.
  191. Ruszczyc Z., Metodyka doświadczeń zootechnicznych, PWRiL, Warszawa 1970.
  192. Rybak H., Charakterystyka chemiczna krajowych miodów odmianowych, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1986, t. XXX.
  193. Schepartz A.J., Subers M.H., Catalase in Honey, "Journal of Apiculture Research" 1966, nr 5.
  194. Schuppan J., Theorie und Messmethoden der Konduktometrie, Akademie-Verlag, Berlin 1980.
  195. Serra Bonvehi J., Gomez Pajuelo A., Evaluation of Honey by Organoleptical Analysis, "Apiacta" 1988, t. XXIII.
  196. Serra Bonvehi J., Granados Tarres E., Physicochemical Properties, Composition and Pollen Spectrum of Ling Heather (Calluna vulgaris (L) Hull) Honey Produced in Spain, "Apidologie" 1993, nr 24.
  197. Shuel R.W., Current Research on Nectar, "Bee World" 1970, nr 51(2).
  198. Sigler J., Schwarzwaldhonig - Anspruch und Wirklichkeit, "Lebensmittelchemie und Gerichtliche Chemie" 1989, nr 43(3).
  199. Sikora T., Cybura K., Badanie wybranych wyróżników fizykochemicznych określających jakość odmianowych miodów nektarowych, Zeszyty Naukowe AE w Krakowie, Kraków 1994, nr 449.
  200. STAS 784/3-89 - Miere de albine. Metode de analiza. Standard de STAT, Republica Romania.
  201. Steeg E., Montag A., Quantitative Bestimmung Aromatischer Carbonsauren in Honig, "Zeitschrift fur Lebensmittel-Untersuchung und Forschung" 1988, nr 187.
  202. STN 57 0490. Bee Honey. Standard of Quality, Slovak Republic.
  203. Stojko A., Ostach H., Własności fizykochemiczne i lecznicze miodu naturalnego, "Pszczelarstwo" 1985, nr 5-6.
  204. Stojko A., Ostach H., Własności fizykochemiczne i lecznicze miodu naturalnego. Własności lecznicze, "Pszczelarstwo" 1985, nr 7.
  205. Study of Physici-chemical Parameters of Honey by Rasch Model, F. Salinas, P. Alvarez, V. Montero de Espinoza, M. Lozano, "Revista Espanola de Ciencia y Tecnologia de Animals" 1994, nr 34(6).
  206. System stymulacji i ochrony jakości produktów rynkowych, J. Krauze (red.), Prograta resortowy nr RP III.41, Podprogram 05 pt.: Wyznaczniki jakości wybranych dóbr konsumpcyjnych, ich struktura, metody badań i oceny, Temat "Analiza dotychczasowego stanu znormalizowanych wskaźników jakości, metod badania i oceny produktów pszczelich w kraju i za granicą", AE w Poznaniu, Poznań 1986.
  207. Szczęsna T., Rybak-Chemielewska H., Analiza pyłkowa miodów (przegląd literatury), "Pszczelarstwo" 1993, nr 5.
  208. Szymusik I., Analiza miodu, PWRiL, Warszawa 1953.
  209. Szyszko E., Instrumentalne metody analityczne, PZWL, Warszawa 1982.
  210. Ścigalski A., Pośrednia fotometryczna metoda miedziowa oznaczania drobnocząsteczkowych cukrów w miodach, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1995, t. XXXIX.
  211. Ślawska E., Możliwości wykorzystania propolisu do wzbogacania miodów naturalnych, praca doktorska, AE w Krakowie, Kraków 1983.
  212. Terminarz pszczelarski, J. Marcinkowski (red.), PWRiL, Warszawa 1989.
  213. Thrasyvoulou A., Manikis J., Some Physicochemical and Microscopic Characteristics of Greek Unifloral Honeys, "Apidologie" 1995, nr 26.
  214. Thrasyvoulou A., Manikis J., Tselios D., Liquefying Crystalized Honey with Ultrasonic Waves, "Apidologie" 1994, nr 25.
  215. Tisse C., Dordonnat M., Guerere M., Characterization of Honeys Using Color Analysis, "Annales des Falsifications de l'expertise Chemique et Toxicologique" 1994, nr 87(928), (Abstr.).
  216. Tomaszewska B., Higiena pozyskiwania miodu, "Pszczelarstwo" 1996, nr 10.
  217. Toporcak J., Legath J., Kulkova J., Mercury Levels in Bee and Honey Samples from Industrial Contaminated and Monocontaminated Area, "Veterinarna Medicina" 1993, nr 7.
  218. Towaroznawstwo. Produkty spożywcze, A. Lempka (red.), PWE, Warszawa 1970.
  219. Vorwohl G., Die Messung der elektrischen Leifähigkeit des Honigs und die Verwendung der Messwerte zw Sortendiagnose und zum Nachweis von Verfälschungen mit Zuckerfutterungshonig, "Zeitschrift für Bienenforschung" 1964, t. 7, nr 2.
  220. Warakomska Z., Jaroszyńska T., Obraz pyłkowy miodów spadziowych Roztocza, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1992, nr 36.
  221. White J., Composition of Honey [w:] Honey. A Comprehensive Survey, E. Crane (ed.), Hienemann, London 1976.
  222. White J.W. Jr., The Composition of Honey, "Bee World" 1957, vol. 38, nr 3.
  223. White J.W., Detection of Honey Adulteration by Carbohydrate Analysis, "Journal Association of Official Analytical Chemists" 1980, nr 63.
  224. White J.W., Honey, "Advances in Food Research" 1978, t. 24.
  225. White J.W., Physical Characteristic of Honey [w:] Honey. A Comprehensive Survey, E. Crane (ed.), Heinemann, London 1976.
  226. Wilde J., HMF w miodzie, "Pszczelarstwo" 1993, nr 44(1).
  227. Wille M., Wille H., Bogdanov S., Welche Pollenarten enthalten die Honige aus dem schweizerischen Mitteland?, "Schweitzerische Bienen-Zeitung" 1989, nr 112(3).
  228. Wojtacki M., Miód w ulu, "Pszczelarstwo" 1996, nr 6.
  229. Wojtacki M., Produkty pszczele i przetwory miodowe, PWRiL, Warszawa 1988.
  230. Wojtacki M., Spadź i miody spadziowe, "Pszczelarstwo" 1993, nr 8.
  231. Wpływ czynników opóźniających krystalizacją miodu na jego jakość, W, Skowronek, H. Rybak-Chmielewska, T. Szczęsna, A. Pidek, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1994, nr 38.
  232. Wróblewska A., Źródła pożytków pszczelich w obrazie pyłkowym miodów z okolic Białej Podlaskiej, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1995, nr 1.
  233. Youn J.H., Chung W.C., Chai E.H., Changes in Storage Quality of Acacia and Buckwheat Honeys, "Journal of the Korean Agricultural Chemical Society" 1988, nr 31.
  234. Zalewski R.I., Authentication of Honey Sample via Test Simple and Principal Component Analysis, "Food Quality and Preference" 1992, nr 3(4).
  235. Zalewski W., Fosfatazy w miodach, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1965, nr 1-2.
  236. Zander E., Maurizio A., Der Honig, Stuttgart 1975.
  237. Zawartość metali ciężkich (Pb, Cd i Cu) w nektarze, miodzie i pyłku pochodzącym z roślin rosnących przy szlakach komunikacyjnych, B. Jabłoński, Z. Kotłowski, J. Marcinkowski, H. Rybak-Chmielewska, T. Szczęsna, Z. Warakomska, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1995, nr 2.
  238. Zawartość rtęci w miodach pszczelich pochodzących z różnych rejonów Polski, T. Żarski, H. Żarska, Z. Jasiński, C. Fliszkiewicz, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 1996, nr 1.
  239. Zürcher K., Maurizio A., Hadorn H., Untersuchungen an Handelshonigen mit Spezieier Berücksichtigung des Zucker spektrum, "Apidologie" 1974, nr 6.
Cytowane przez
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu