BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Szuniewicz Marta
Tytuł
Wpływ orzecznictwa strasburskiego na standard ochrony praw człowieka w Unii Europejskiej (z uwzględnieniem zmian traktatowych z grudnia 2007 r.)
The Influence of the Strasbourg's Jurisprudence on Standard of Human Rights Protection in the European Union (including Treaty Amendments from December 2007)
Źródło
Studia Europejskie / Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego, 2008, nr 1, s. 95-118
Słowa kluczowe
Prawa człowieka, Ochrona praw człowieka
Human rights, Human rights protection
Uwagi
summ.
Firma/Organizacja
Europejski Trybunał Praw Człowieka
European Court of Human Rights
Abstrakt
Rozpatrując problematykę wpływu orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (ETPC) na gruncie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Rady Europy na standard ochrony praw człowieka w Unii Europejskiej, w tym w najnowszym Traktacie Lizbońskim podpisanym 13 grudnia 2007 r., musimy wziąć pod uwagę kilka kwestii. Po pierwsze, sięgając do normatywnych źródeł regulacji odnoszącej się do praw człowieka, poświęcimy kilka uwag procesowi formułowania katalogu wspólnotowych praw podstawowych, a dokładniej wpływowi orzecznictwa strasburskiego na zespół praw zagwarantowanych przez najnowsze normy traktatowe Unii Europejskiej. Niewątpliwie trzon tego katalogu stanowi Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) przyjęta 7 grudnia 2000 r. w Nicei jako niewiążący dokument wspólnotowy, inkorporowana następnie przez Konwent do tekstu niedoszłej konstytucji europejskiej z 2004 r. (jako jej II część), a ostatecznie - po niewielkich zmianach - proklamowana 12 grudnia 2007 r., której traktat podpisany następnego dnia przyznał moc wiążącą. A zatem, w pierwszej części niniejszego artykułu przyjrzymy się, w jakim stopniu EKPC i oparte na niej orzecznictwo strasburskie wywarły wpływ na Kartę, do której expressis verbis odwołuje tekst Traktatu Lizbońskiego. Po drugie, nie ograniczymy swoich uwag do etapu formułowania przepisów, ale również zastanowimy się poniekąd nad przyszłością tej regulacji, a mianowicie nad problemem przyszłej koegzystencji norm EKPC i KPP w warstwie materialnej oraz funkcjonowaniem relewantnych organów sądowych (tj. trybunałów strasburskiego i luksemburskiego) w warstwie proceduralnej. Zastanowimy się, na ile przeszło półwieczny system Rady Europy, ugruntowany w europejskiej świadomości społecznej oraz kulturze prawnej, bogaty w strasburskie case law - ową kuchnię praw człowieka, który w sposób dostatecznie efektywny umiał sprostać wielu wyzwaniom nowych czasów, i który - mimo oczywistych braków i problemów - możemy zaliczyć do najbardziej efektywnych modeli ochrony praw człowieka na świecie, będzie oddziaływał na nowy system przyjęty w ramach klubu państw UE, a zatem, jaki będzie stosunek standardów strasburskich w zakresie ochrony praw człowieka do nowo ustanowionych standardów unijnych. Ponadto zajmiemy się miejscem i znaczeniem strasburskiego case law w Karcie i zastanowimy się, czy i na ile ETS powinien czuć się zobowiązany do przestrzegania linii interpretacyjnej prezentowanej przez organy Konwencji Europejskiej. (fragment artykułu)

The gap in the considered area of law is caused by the absence of explicit provision that the European Communities are bound by ECHR provisions. Despite that, the European Court of Justice has elaborated a concept of fundamental rights and refers to standards of the European Convention (by means of "general principles")in his work in the area of jurisprudence. Additionally, the Charter of Fundamental Rights of the European Union (2000), which includes many provisions similar to the conventional ones, was advanced, in December 2007, to the EU primary law level. This creates a risk of inconsistence in adherence to the Strasbourg standard and of divergent interpretation of the ECHR provisions, depending on the place it is made - Strasbourg or Luxemburg. This makes it necessary to define relations between ECHR and the Charter. During the process of preparation of the EU Charter much attention was paid to the question of its horizontal clauses (Articles 52(3) and 53) in order to avoid "double standards" and to establish the European Convention as "the minimum standard" for the European Communities. Although the Charter itself does not refer to the Strasbourg Court's case law (such references can be found in the Convent's explanations about particular provisions of the Charter), its preamble reads: "The Charter reaffirms (...) the rights as they result (...) from the case law of (...) the European Court of Human Rights". Additionally, according to Article 52(3), the meaning and scope of rights in the Charter shall be the same as corresponding rights of ECHR. Both the "meaning and scope" are described not only by the very text of the Convention, but by the complementary Court's judgements, too. In effect, jurisprudence of the European Court of Human Rights determines the meaning and scope of the rights resulting from the Charter and interpretation of its relevant provisions should be exercised by the ECJ in line with the Strasbourg's case law. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. P.Alston, J.H.H.Weiler, An "Ever Closer Union" in Need of a Human Right Policy: The European Union and Human Rights w: The EU and human rights, Oxford, 1999, s.30.
  2. E.McAlpin Eiselein, Kremzow v. Republic Osterreich: A case for excluding human rights issues from jurisdiction of the European Court of Justice, "Denver Journal of International Law & Policy" vol. 27(4)/1999, s.583-612.
  3. Bauer Verlag, ECR 1997, s.I-3689.
  4. L.F.M.Besselink, Entraped by the maximum standard: on fundamental rights, pluralism and subsidiarity in the European Union, "Common Market Law Review" vol. 35/1998, s.661.
  5. J.-P.Bonde, New name - same content. The Lisbon Treaty - is it also an EU Constitution?, second edition (22.10.2007), s.7, http//:www.bonde.com/index.phtml?download=true&fidl0352).
  6. G.Borchardt, Prawa podstawowe: status i przyszłość w Unii Europejskiej w: Raport z konferencji: Human rights and accession: learning together. Prawa człowieka i członkostwo w UE: wspólne doświadczenia, Warszawa, 7 - 8.11.2002, British Council, Warszawa 2003, s.33.
  7. C-185/95 Baustahlgewerbe, ECR 1998, s.I-8417.
  8. C-368/95 Familiapress, ECR 1997, s.I-3689.
  9. C-249/96 Grant, ECR 1998, s.I-621.
  10. C-7/98 Krombach, ECR 2000, s.I-1935.
  11. I.Czerny (PAP), UE: Prof. Barcz: dołączenie Polski do opt-out ws. Karty Praw Podstawowych bez większego znaczenia (5.10.2007), z portalu finansowego Money.pl.
  12. Decyzja ETPC w sprawie Cantoni v. France, 15.11.1996, skarga nr 791, Reports 1996-V.
  13. Decyzja ETPC w sprawie Matthews v. United Kingdom, 18.02.1999, skarga nr 24833/94, RJD 1999-1.
  14. J.Dutheil de la Rochere, The EU and the individual: fundamental rights in the draft constitutional treaty, "Common Market Law Review" vol. 41/2004, s.347.
  15. DzUrz UE, C 303, 14.12.2007, część IV: Zawiadomienia instytucji i organów Unii Europejskiej, Parlament Europejski, Rada, Komisja: Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 303/01), s.l i nast.
  16. DzUrz UE, C 303, 14.12.2007.
  17. DzUrz UE, C 306, 17.12.2007.
  18. T.Eicke, The European Charter of Fundamental Rights - unique opportunity or unwelcome distraction, "European Human Rights Law Review" vol. 3/2000, s.289.
  19. Gh.Engel, The European Charter of Fundamental Rights. A Changed Political Opportunity Structure and its Normative Consequences, "European Law Journal" vol. 7(2)72001, s.154.
  20. R.Fordoński, The EU Charter 2000: purpose, impact, and legal status w: Księga Jubileuszowa profesora Tadeusza Jasudowicza, red. J.Białocerkiewicza (i in.), TNOiK, Toruń 2004, s.140.
  21. R.A.Garcia, The general provisions of the Charter of Fundamental Rights of the European Union, "European Law Journal" vol. 8(4)72002, s.491.
  22. L.Garlicki, Unia Europejska a Europejska Konwencja Praw Człowieka (aktualny stan dyskusji) w: Sześć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Doświadczenia i inspiracje, red. L.Garlicki, A.Szmyta, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2003, s.85.
  23. B.Gronowska, T.Jasudowicz, M.Balcerzak, M.Lubiszewski, R.Mizerski, Prawa człowieka i ich ochrona, TNOiK, Toruń 2005, s.465.
  24. S.Hambura, M.Muszyński, Karta Praw Podstawowych z komentarzem, Bielsko- Biała 2001, s.220.
  25. R.Harmsen, National Responsibility for European Community Acts under the European Convention on Human Rights: ting the Accession Debate, "European Public Law" vol. 7(4)72001, s.625-649.
  26. M.Jabłoński, S.Jarosz-Żukrowska, Prawa człowieka i systemy ich ochrony. Zarys wykładu, Wrocław 2004, s.87.
  27. F.Jasiński, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Warszawa 2003, s.242-243.
  28. T.Jasudowicz, Prawa człowieka w konfliktach zbrojnych. Rekonstrukcja międzynarodowego prawa humanitarnego, TNOiK, Toruń 1997, s.15.
  29. Karta Podstawowych Praw Unii Europejskiej, tekst z objaśnieniami Sekretariatu Konwencji, red. J.Skóra, Zakamycze Kantor Wydawniczy, Kraków 2002.
  30. E.Kawecka-Warzykowska, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej w: Przyszłość Unii Europejskiej. Polski punkt widzenia. Materiały konferencji zorganizowanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Kolegium Ekonomiczno-Społeczne Szkoły Głównej Handlowej, red. J.Barcz, K.Żukrowska, MSZ, Warszawa 2001, s.53.
  31. T.T.Koncewicz, Prawa człowieka w Trybunale Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, "Przegląd Sądowy nr 10/2002, s. 11.
  32. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Rzym, 4.11.1950 r.), najczęściej określana jako Europejska Konwencja Praw Człowieka lub Konwencja Europejska (EKPC).
  33. D.Kornobis-Romanowska, Europejska Konwencja Praw Człowieka w systemie prawa Wspólnot Europejskich, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2001, s.90.
  34. D.Kornobis-Romanowska, Karta Praw Podstawowych w unijnym, porządku prawnym, "Przegląd Prawa Europejskiego" nr 2 (13)/2003, s.37.
  35. H.Krüger, J.Polakiewicz, Proposal for a coherent human rights protection system in Europe. The ECHR and EU Charter of Fundamental Rights, "Human Rights Law Journal" vol. 22/2001.
  36. J.Krzemińska, Luksemburg kontra Strasburg? Przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, "Radca Prawny" nr 1/2005, s.13 i nast.
  37. R.Lawson, Confusion and conflict? Diverging interpretations of the European Convention on Human Rights in Strasbourg and Luxemburg w: The dynamics of the protection of human rights in Europe: Essays in Honour of Henry G. Schermers, eds. R.Lawson, M.De Blois, vol. III, Nijhoff, Dordrecht - Boston - Londyn 1994, s.219-252.
  38. P.Lemmens, The relationship between the Charter of Fundamental Rights of the European Union and the European Convention on Human Rights - Substantive Aspects, "Maastricht Journal of European and Comparative Law" vol. 8(1)/2001, s.92 i nast.
  39. K.Lenaerts, E.De Smijter, A "Bill of Rights" for the European Union, "Common Market Law Review" vol. 38/2001, s.275.
  40. C.O.Lenz, Prawo wspólnotowe a Europejska Konwencja Praw Człowieka w: Wzajemne relacje prawa międzynarodowego, wspólnotowego oraz prawa krajowego, red. A.Jeneralczyk-Sobierajska, Łódź 1998, s.82-83.
  41. J.B.Liisberg, Does the EU Charter of fundamental rights threaten the supremacy of Community law?, "Common Market Law Review" vol. 38/2001, s.1179.
  42. M.Lindfeit, The implications of the Proposed EU Charter of Fundamental Rights. A political declaration or legally binding instrument?, Institute for Human Rights, Abo Akademi University, 30.06.2001, s.93-94.
  43. Loizidou v. Turkey, 18.12.1996, skarga nr 15318/89, Reports 1996-VI (EHRR 1997, vol. 23, s.523).
  44. J.Menkes, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej a konstytucja Europy, "Studia Europejskie" nr 2/2001, s.39.
  45. C.Mik, Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki, t. l, Warszawa 2000, s.438 i nast.
  46. C.Mik, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Zagadnienia podstawowe w: Traktat nicejski, red. A.Podraża, Lublin 2001, s.46 i nast.
  47. C.Mik, Ochrona praw człowieka w europejskim prawie wspólnotowym w: Szkoła Praw Człowieka. Teksty wykładów, z. 3, Warszawa 1998, s.115-116.
  48. Note from the Praesidium, draft Charter of Fundamental rights of the EU Charte, 4473/00, Brussels, 11.10.2000.
  49. M.A.Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej: krótki komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Zakamycze Kantor Wydawniczy, Kraków 2000, s.420.
  50. M.A.Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej. Krótki komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Zakamycze Kantor Wydawniczy, Kraków 2005, s.443.
  51. Ch. Patten, Complementarity in the Human Rights Area / Strengths and weaknesses of the European Union, "Human Rights Law Journal" vol. 21(8)72000, s.311.
  52. S.Peers, Immigration, Asylum and the European Union Charter of Fundamental Rights, "European Journal of Migration and Law" no. 3/2001, s.156.
  53. I.Pernice, The Charter of Fundamental Rights in the Constitution of the European Union, (2003), http//: www.whi.berlin/de/pernice-fundamental-rights.htm.
  54. Polska wobec Karty Praw Podstawowych UE. Sprawozdanie z debaty zorganizowanej przez Katedry UE i Prawa Klubu Jagiellońskiego oraz krakowski oddział World Youth Alliance 3 grudnia 2007 r. w "Loch Camelot" w Krakowie przy ul. św. Tomasza 17 (sporządzony przez M.Brachowicza).
  55. J.Planavovä-Latanowicz, Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich i ochrona praw podstawowych, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2000, s. 188.
  56. Protokół w sprawie stosowania Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej do Polski i Zjednoczonego Królestwa (tekst polski: DzUrz, C 306, 17.12.2007, t. 50, s. 156-157).
  57. L.Scheeck, Solving Europe's Binarty Human Rights Puzzle. The Interaction between Supranational Courts as a Parameter of European Governance, Questions de recherche/Research in question no 15, Centre d'etudes et de recherches internationales, Sciences Po, October 2005 (http://www.ceri-sciences-po.org/publica/qdr.htm).
  58. J.Sozański, Europejskie standardy ochrony praw człowieka, Rozprawy i monografie, t. 2, Wydawnictwo Biura Badań Strategicznych Prywatnej Wyższej Szkoły Biznesu i Administracji, Warszawa 2004, s.35.
  59. J.Sozański, Prawa zasadnicze a prawa człowieka we wspólnotowym systemie prawnym, PWP, Warszawa - Poznań 2003, s.320-321.
  60. J.Sozański, Specyfika sądowej i pozasądowej ochrony praw człowieka w Unii Europejskiej a Karta Praw Podstawowych jako część druga Konstytucji dla Europy, "Przegląd Sądowy" nr 1/2005, s.162.
  61. D.Spielmann, Human Rights Case Law in the Strasburg and Luxem burg Courts: Conflicts, Inconsistencies, and Complementarities w: The EU and human rights, eds. P.Alston (et. in.), Oxford University Press, New York 1999, s.757-780.
  62. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, red. A.Wróbel, Biblioteka Sejmowa, Zakamycze Kantor Wydawniczy, Kraków 2005, s.376.
  63. Traktat Lizboński zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską podpisany w Lizbonie 13.12.2007 r.
  64. Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy; DzUrz UE., C 310/01, 16.12.2004, t. 47, s.l i nast.
  65. F.Tulkens, Towards a greater normative coherence in Europe I The implications of the draft Charter of Fundamental Rights of the European Union, "Human Rights Law Journal" vol. 21(8)72000, s.329.
  66. A.Wentkowska, Europejski Trybunał Sprawiedliwości a Europejski Trybunał Praw Człowieka - konkurencyjność kompetencji czy współdziałanie? w: Konstytucja dla Europy - przyszły fundament Unii Europejskiej, red. S.Dudzik, Zakamycze Kantor Wydawniczy, Kraków 2005, s.351.
  67. B.de Witte, The Past and Future Role of the European Court of Justice in the Protection of Human Rights, w: The EU and human rights, Oxford, 1999, s.878.
  68. K.Wójtowicz, Ochrona praw człowieka w Unii Europejskiej w: System, ochrony praw człowieka, B.Banaszak i in., Zakamycze Kantor Wydawniczy, Kraków 2003, s.217.
  69. Wyrok ETS w sprawie 46/87 i 227/88, Hoechst AG v. Commission, ECR 1989, s.2859.
  70. Wyrok ETS w sprawie C-112/00 Schmidberger, ECR 2003, s.I-5659.
  71. Wyrok z 16.06.2005 r. w sprawie C-105/03 Pupino, ECR 2005, s. 1-5285.
  72. Wyroki TS w sprawach: C-13/94, P.v. S. and Cornwall Community Council, ECR 1996, s.I-2143; Criminal Proceedings v. X., ECR, s.1-6637; C-368/95
  73. Wywiad z Jo Leinen (sprawozdawcą ws. Karty Praw Podstawowych), Parlament Europejski zatwierdził Kartę Praw Podstawowych, materiał nr 20071126STO13630 z internetowego Portalu Unii Europejskiej http://europa.eu.
  74. J.Zajadlo, T.T.Koncewicz, Z.Brodecki, Karta Praw Podstawowych, czyli o cywilizacyjnym wyborze i obalaniu mitów, "Rzeczpospolita" z 30 listopada 2007 r. (tekst oparty na opinii prawnej sporządzonej przez autorów dla rzecznika praw obywatelskich).
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1428-149X
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu