BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Turzyński Mikołaj (Uniwersytet Łódzki)
Tytuł
Organizacja rachunkowości w folwarkach szlacheckich w XVII wieku na ziemiach polskich
Organization of Accounting in 17th Century Polish Manors
Źródło
Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 2011, t. 61, nr 117, s. 191-207, rys., bibliogr. 19 poz.
Słowa kluczowe
Historia rachunkowości, Rachunkowość, Historia gospodarcza, Historia myśli ekonomicznej
Accounting history, Accounting, Economic history, History of economic thought
Uwagi
streszcz., summ.
Abstrakt
Niniejszy artykuł charakteryzuje rozwiązania rachunkowości stosowane w gospodarstwach folwarcznych w Polsce XVII w. Z analizy tekstów źródłowych wynikają trzy podstawowe podejścia do ówczesnego postrzegania rachunkowości, jako: narzędzia zarządzania,  wiarygodnych rozwiązań ewidencyjnych i rozliczania odpowiedzialności zarządców,  systemowego podejścia do ewidencji i ustalania przepływów pieniężnych oraz wyniku finansowego. Zadania rachunkowości obejmowały przede wszystkim zapewnienie nadzoru nad zasobami, wiarygodną ewidencję ilości i wartości produkcji rolnej i zwierzęcej oraz rozliczanie odpowiedzialności zarządców dóbr. Taka rachunkowość jest określana mianem kameralnej. Twórcy koncepcji rachunkowości w XVII w. byli praktykami, zaangażowanymi w zarządzanie własnymi lub powierzonymi im gospodarstwami rolnymi. Ich podejście do postrzegania procesów zachodzących w gospodarstwach odpowiadało w znacznej mierze poglądom merkantylistów europejskich. (abstrakt oryginalny)

This article describes accounting methods used in manor farms in Poland in the 17th century. Analysis of source texts shows that there were three basic ways of viewing of accountancy: - as a management tool, - as a reliable tool of record-keeping and accountability of administrators, - a systematic approach to keeping the records and determining the cash flows and financial results. The tasks of accounting included mainly the oversight of resources, maintaining reliable records of the quantity and value of agricultural and livestock production, and keeping administrators accountable. This kind of accounting is called cameral accounting. The creators of the concept of accounting in 17th century were practitioners involved in the management of their own farms or entrusted property. Their perception of the processes taking place on farms corresponded to a large extent to the views held by European mercantilists. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Bibliografia
Pokaż
  1. Au J. (1889), Nauka rachunkowości do potrzeb gospodarstwa wiejskiego zastosowanej, Wydane nakładem b. studentów b. wyższej szkoły roln. w Żabikowie i wyższej szkoły rolniczej w Dublanach, Z I. Związkowej Drukarni we Lwowie, Lwów.
  2. Bardach J., Leśnodorski B., Pietrzak M. (1998), Historia ustroju i prawa polskiego, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa.
  3. Bernacki A.M. (2007), Oryginalny dorobek polskiej rachunkowości rolniczej w okresie zaborów, stan współczesny i wnioski na przyszłość, „Postępy Nauk Rolniczych", nr 2.
  4. Grodwagner J. (1632), Discurs o cenie pieniędzy teraźniejszej i o niektórych skutkach jej, [w:] Merkantylistyczna myśl ekonomiczna w Polsce XVI i VII wieku, (1958), PWN, Warszawa.
  5. Haur J.K. (1675), Oekonomika Ziemiańska Generalna Punktami Partikularnemi, Interrogatoryami Gospodarskiemi, Praktyką Miesięczną, Modelluszami abo Tabularni Arithmetycznymi Obiasniona, Kraków.
  6. Haur J.K. (1679), Ziemiańska Generalna Oekonomika Obszerniejszym od przeszley edycey Stylem Supplementowana I we wszytkich Punktach znacznie poprawiona, Kraków.
  7. Herman [Hermann] J. (1823), Jana Hermana [Hermanna] Z Neydenburku [Niborku] Ziemianin albo Gospodarz Infladski, W roku M.D. C.LXII do druku podany, a teraz z niemieckiego na polski język przetłumaczony w 1671 i powtórnym razem w druk podany w Słucku w Drukarni 1673, a z tego przedrukowany, znowu w r. 1823, Mińsk.
  8. Jezierski A., Leszczyńska C. (2003), Historia gospodarcza Polski, Wydawnictwo Key Text, Warszawa.
  9. Kunicki-Goldfinger M., Siekierska K. (2010), Biogramy pisarzy i tłumaczy dzieł cytowanych w Słowniku języka polskiego XVII i 1. pół. XVIII w., [w:] Słownik języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku, Polska Akademia Nauk, Instytut języka polskiego, http://sxvii.pl/indeks.php?wsep_zakl=biogr.
  10. Lipiński E. (1981), Historia powszechnej myśli ekonomicznej do roku 1870, PWN, Warszawa.
  11. Moszczeński S. (1947), Rachunkowość gospodarstw wiejskich, Państwowy Instytut Wydawnictw Rolniczych, Warszawa.
  12. Opaliński K. (1648), O podniesieniu miast w Polsce, [w:] Merkantylistyczna myśl ekonomiczna w Polsce XVI i VII wieku, (1958), PWN, Warszawa.
  13. Pawlik S. (1929), Polskie instruktorze ekonomiczne. Tom II, Polska Akademia Umiejętności. Komisja Prawnicza, Kraków.
  14. Regestry, instrukcje gospodarskie, rachunki, notatki i różne papiery Stanisława Kazimierza Bieniewskiego wojewody czernichowskiego z lat 1659-1664. Pol. Łac XVII w. S. 132 Mf BN, Dział Rękopisów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Katalog rękopisów zinwentaryzowanych, sygnatura 1425/11.
  15. Regestry, instrukcje gospodarskie, rachunki, notatki i różne papiery Stanisława Kazimierza Bieniewskiego wojewody czernichowskiego z lat 1665-1669. Pol. Łac XVII w. S. 414 Mf BN, Dział Rękopisów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Katalog rękopisów zinwentaryzowanych, sygnatura 1424/11.
  16. Rutkowski J. (1953), Historia gospodarcza Polski (do 1864 roku), Książka i Wiedza, Warszawa.
  17. Taylor E. (1991), Historia rozwoju ekonomiki. Tom I, Wydawnictwo Delfin, Lublin.
  18. Wykazy dochodów i wydatków, notatki, rachunki, inwentarze gospodarskie i sądowe Stanisława Kazimierza Bieniewskiego wojewody czernichowskiego z lat 1670-1676 oraz odpisy różnych materiałów treści publicznej i prywatnej z lat 1593-1673. Pol., łac. XVII w. s. 510. Mf BN, Dział Rękopisów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Katalog rękopisów zinwentaryzowanych, sygnatura 1423/11.
  19. Zaremba S. (1623), Okulary na rozchody w Koronie i z Korony, przez które jako w zwierciadle obaczyć każdy może fortele i nieznośne zyski, zdzierstwa i łupiestwa kupieckie. Przy tym śrzodki i sposoby różne jako temu zapobieżeć i one pohamować, [w:] Merkantylistyczna myśl ekonomiczna w Polsce XVI i VII wieku, (1958), PWN, Warszawa.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1641-4381
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu