BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Marks Bogusław Piotr (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; Salezjańska Wyższa Szkoła Ekonomii i Zarządzania w Łodzi)
Tytuł
O etyce zawodowej maklera "towarowego" w świetle prawa giełdowego II Rzeczypospolitej Polskiej i pierwszych lat po II wojnie światowej (do 1950 roku)
About the "Commodity" Stockbroker's Professional Ethics in Light of Exchange Law of the Second Republic of Poland and First Years after World War II (till 1950 year)
Źródło
Annales : etyka w życiu gospodarczym, 2012, vol. 15, s. 155-167
Annales. Ethics in Economic Life
Słowa kluczowe
Giełdy towarowe, Makler, Etyka zawodowa
Commodity exchange, Broker, Professional ethics
Uwagi
summ.
Abstrakt
Podstawowym zamierzeniem autora niniejszego artykułu będzie przeanalizowanie "etycznych aspektów" działalności maklerów "towarowych", tj. maklerów będących członkami i pracownikami polskich giełd towarowych. Zawodowi maklerzy zajmowali się techniką operacji giełdowych i pośredniczeniem w zawieraniu transakcji na giełdzie. Uwagi odnosić się będą wyłącznie do maklerów przysięgłych (zaprzysiężonych), których wiedza zawodowa została pozytywnie zweryfikowana przez odpowiednie komisje. W rozważaniach pominięta zostanie grupa maklerów nie zaprzysiężonych. W II Rzeczypospolitej Polskiej (RP) analizą objęty zostanie okres od 1921 r. do wybuchu II wojny światowej. Natomiast po II wojnie światowej - okres do 1950 r. W artykule prześledzone zostaną przede wszystkim podstawowe zapisy ustaw i rozporządzeń, które wyznaczały zasady działalności maklerów "towarowych". Zasady te rozpatrzone będą m. in. z punktu widzenia norm etycznych, konstytuujących ówczesną etykę życia gospodarczego. Uwypuklone zostaną zwłaszcza te zasady działania maklerów giełd towarowych, które odnoszą się do trybu ich powoływania, praw oraz obowiązków. (fragment tekstu)

The commodity exchange is regarded as one of the key institutions of market economy. Stockbrokers were a truly essential group of workers of the commodity exchanges. It was on the level of their organization and professional ethics that depended the level of efficient functioning of this institution. The basic law regulations, orders and stock charters were traced in this paper, which marked principles of stockbrokers' activity. These principles were considered from the point of view of the ethical norms establishing the contemporary ethics of economic life. My special attention was concentrated on these principles of stockbrokers' activities which concern the way of their appointing, rights as well as duties. "Ethical aspects" of stockbrokers' activity on the Polish commodity exchanges were traced for the period from 1921 to the 1950. In initial period of the second Republic of Poland acted six commodities exchanges. In 1948 year stockbrokers institution was done away. The comparatively quick unification of exchange law by the government of independent Poland was the expression of understanding the importance which was fulfilled in economy by the institution of commodity exchange. In turn, issuing separate regulations for stockbrokers was proof of high position held by this group in the structure of the basic organs of a commodity exchange. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. R. Macyra, Na rynku hossy i bessy. Giełdy towarowe w II Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, s. 10-12.
  2. Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna, t. V, Wydawnictwo "Gutenberga", Kraków b. d. w., s. 228.
  3. M. Puławski, K. Fandrey, Ogólna charakterystyka giełd w: Giełdy w gospodarce światowej pod red. W. Januszkiewicza, Warszawa 1987, s. 12-13.
  4. S. Szczypiorski, Organizacja i technika handlu zagranicznego, Warszawa 1972, s. 52.
  5. Encyklopedia handlowa Orgelbranda, t. I, Warszawa 1928, s. 199.
  6. B.P. Marks, Giełdy na ziemiach polskich pod zaborami (1817-1918) w: Gospodarcze i społeczne skutki zaborów Polski, pod red J. Chumińskiego i K. Popińskiego, GAJT Wydawnictwo 1991 s.c., Wrocław 2008, s. [219] i n.
  7. S. Woyzbun, Giełda: przeszłość, organizacja obecna, obroty, Warszawa 1928, s. 56.
  8. D.T. Dziuba, Giełdy i ich archetypy na ziemiach polskich, Difin, Warszawa 2006, s. 83.
  9. R. Czerniawski, Giełdy, PARK, Bielsko-Biała 1991, s. 17-18.
  10. K. Trawiński, Izba przem.-handlowa we Lwowie w: Lwów dawny i dzisiejszy, pod red. B. Janusza, Lwów 1928, s. 156.
  11. M. Drewiński, Giełdy towarowe, PWE, Warszawa 1997, s. 156.
  12. B. Marks, Z historii ustawodawstwa i prawodawstwa giełdowego (1817-1921) w: Księga jubileuszowa poświęcona 50-leciu pracy naukowo-dydaktycznej prof. dr. hab. Wiesława Piątkowskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2006, s. [165] i n.
  13. J. Orczyk, Giełda zbożowo-towarowa w: Encyklopedia Historii Gospodarczej Polski do 1945 r., Tom A-N, red. nacz. A. Mączak, Warszawa 1981, s. 199.
  14. [M.O.], Giełda, w: Mała encyklopedia ekonomiczna, PWE, Warszawa 1974, s. 239.
  15. B. P. Marks, Kwestie etyczne w prawie giełdowym okresu zaborów i pierwszych lat niepodległości Polski (do 1921 r.), "Annales. Etyka w życiu gospodarczym" 2010, tom 13, nr 2, Salezjańska Wyższa Szkoła Ekonomii i Zarządzania w Łodzi, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 2010, s. 71 i n.
  16. B.P. Marks, Etyka maklera w świetle polskiego prawa giełdowego okresu 1921-1939, "Annales. Etyka w życiu gospodarczym" 2011, tom 14, nr 2, Salezjańska Wyższa Szkoła Ekonomii i Zarządzania w Łodzi, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 2011, s. [81] i n.
  17. Zarządzanie zasobami ludzkimi. Tworzenie kapitału ludzkiego organizacji, red. nauk. H. Król, A. Ludwiczyński, WN PWN, Warszawa 2008, s. 682.
  18. Słownik ekonomiki i organizacji przedsiębiorstwa, pod red. S. Biczyńskiego i B. Miedzińskiego, PWE, Warszawa 1991, s. 41.
  19. "Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej" (Dz.U.R.P.) z 1921 r., Nr 13, poz. 71; "Dziennik Urzędowy Ministerstwa Skarbu" (Dz.U.M.S.) z 1921 r., Nr 8, poz. 94; Giełda Pieniężna w Warszawie, Warszawa 1923, s. [1]-11.
  20. Dz.U.R.P. z 1921 r., Nr 78, poz. 540.
  21. Dz.U.R.P. z 1923 r., Nr 46, poz. 318.
  22. J. Namitkiewicz, Podręcznik prawa handlowego, wekslowego, czekowego i upadłościowego, Warszawa 1927, s. 113.
  23. Dz.U.R.P. z 1926 r., Nr 28, poz. 179.
  24. Dz.U.R.P. z 1935 r., Nr 24, poz. 163.
  25. "Dziennik Urzędowy Ministerstwa Aprowizacji i Handlu" (Dz.Urz. MAiH) z 1946 r., nr 11, poz. 61.
  26. Dz.Urz. MAiH z 1946 r., nr 13, poz. 83.
  27. Dz.U.R.P. z 1949 r., Nr 24, poz. 164.
  28. A. Kochański, Polska 1944-1991. Informator historyczny. Tom I, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1996, s. 308.
  29. L. Kolski, O obowiązkach maklerów, "Rynek Drzewny i Budowlany" 1929, nr 65, s. 4.
  30. "Przegląd Przemysłowo-Handlowy" 1925, nr 13, s. 310.
  31. Dz.U.R.P. z 1927 r., Nr 32, poz. 292.
  32. "Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Warszawie" 1937, nr 9, s. 364.
  33. Dz.U.R.P z 1938 r., Nr 23, poz. 203.
  34. I. Grzeszczyk, Maklerzy w teren!, "Rzeczpospolita" z 30. 09. 1995 r., nr 227.
  35. Z. Landau, J. Tomaszewski, Gospodarka Polski międzywojennej 1918-1939, tom 1-4, Warszawa 1967-1985.
  36. Z. Landau, J. Tomaszewski, Zarys historii gospodarczej Polski 1918-1939, KiW, Warszawa 1999.
  37. Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Protokoły posiedzeń Rady Ministrów, mikrofilm 20055, k. 33-34, cyt. za: R. Macyra, Na rynku hossy i bessy. Giełdy towarowe w II Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, s. 122.
  38. Dz.U.R.P z 1938 r., Nr 23, poz. 203, paragraf 11.
  39. S. Ołowiński, Maklerzy przysięgli na giełdach towarowych, "Gazeta Bankowa" 1938, Nr 11-12, s. 203.
  40. "Rynek Drzewny i Budowlany" 1929, nr 86, s. 5.
  41. E. Bobrek, O wytworzenie typu polskiego pośrednika drzewnego, "Rynek Drzewny i Budowlany" 1929, nr 64, s. 4 i n.
  42. M. Ossowska, Normy moralne. Próba systematyzacji, PWN, Warszawa 1970, s. 113 i n.
  43. M. Ossowska, Socjologia moralności. Zarys zagadnień, Warszawa 1969, s. 139 i n.
  44. J. Wróblewski, Oceny i normy moralne w wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego" 1961, seria I, z. 22.
  45. J. Socha, Rynek papierów wartościowych w Polsce, OLYMPUS, Warszawa 2003, s. 31 i n.
  46. Kodeks Zawodowej Etyki w Rachunkowości, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce. Zarząd Główny w Warszawie, Warszawa 2007.
  47. J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji(tekst i komentarz o zastosowaniu kodeksu w warunkach polskich procedur administracyjnych), Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2005.
  48. Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2005.
  49. A. Lewicka-Strzałecka, Etyczne programy firm: teoria i praktyka, w: Etyka biznesu, gospodarki i zarządzania, W. Gasparski, A. Lewicka-Strzałecka, D. Miller, Wydawnictwo WSHE w Łodzi 1999, s. 161 i n.
  50. A. Lewicka-Strzałecka, Etyczne standardy firm i pracowników, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1999.
  51. M. Michalik, Dialektyka procesów moralnych, PWN, Warszawa 1973, s. 168 i n.
  52. W. Stankiewicz, Historia myśli ekonomicznej, PWE, Warszawa 2000, s. 148 i n.
  53. J. Godłów-Legiędź, Liberalizm. Od ekonomii klasycznej do polityki transformacji, ABSOLWENT, Łódź 2001.
  54. Etyka, H. Jankowski (red.), PWN, Warszawa 1973, s. 225 i n.
  55. S. Soldenhoff, Wprowadzenie do etyki, PWN, Warszawa 1972, s. 178 i n.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1899-2226
Język
pol
URI / DOI
http://hdl.handle.net/11089/1529
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu