BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Mroczek Katarzyna (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie), Tokarski Tomasz (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie), Trojak Mariusz (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
Tytuł
Grawitacyjny model zróżnicowania rozwoju ekonomicznego województw
Gravity model of the economic diversity of polish regions
Źródło
Gospodarka Narodowa, 2014, nr 3, s. 5-34, tabl., mapy, bibliogr., 33 poz.
The National Economy
Słowa kluczowe
Wzrost gospodarczy, Równowaga gospodarcza, Dynamika rozwoju regionalnego, Efekt grawitacyjny, Równowaga długookresowa
Economic growth, Economic equilibrium, Regional development dynamics, Gravity effect, Long-term balance
Uwagi
streszcz., summ.
Kraj/Region
Polska
Poland
Abstrakt
Celem artykułu jest wyjaśnienie wpływu tzw. efektu grawitacyjnego na przestrzenne zróżnicowanie rozwoju ekonomicznego polskich województw. Ów efekt grawitacyjny (nawiązując do prawa grawitacji Newtona) opiera się na założeniu, że regiony oddziałują na siebie gospodarczo, przy czym siła oddziaływania jest proporcjonalna do ich wielkości i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między nimi. Najczęściej modele grawitacyjne były wykorzystywane do opisu zjawisk w handlu światowym, zaś ich zastosowanie do analizy wzrostu i zróżnicowania regionalnego było bardzo rzadkie. Zastosowany w opracowaniu model nawiązuje do neoklasycznego modelu wzrostu gospodarczego Solowa, modeli Mankiwa, Romera i Weila oraz Nonnemana i Vanhoudta. W opracowaniu zaprezentowano model wzrostu gospodarczego uwzględniający efekt grawitacji. Wykazano, że model ten posiada nietrywialny punkt stacjonarny oraz że jest on asymptotycznie stabilny, co oznacza, że jest punktem asymptotycznej długookresowej równowagi rozważanego modelu wzrostu gospodarczego. W dalszej części opracowania dokonano opisowej analizy zróżnicowania technicznego uzbrojenia pracy, wydajności pracy, jednostkowych i łącznych efektów grawitacyjnych w polskich województwach w latach 1999-2011. Ponadto dokonano oszacowania parametrów funkcji wydajności pracy na poziomie wojewódzkim. Efektem finalnym pracy było przeprowadzenie numerycznych symulacji możliwych scenariuszy zróżnicowania rozwoju ekonomicznego polskich regionów. W pierwszym scenariuszu założono, że stopy inwestycji w poszczególnych województwach były różne (średnie arytmetyczne z poprzednich okresów), w drugim zaś wariancie przyjęto, że w długim okresie stopy te będą sobie równe. Zarówno 1., jak i 2. wariant wskazują na to, że przestrzenne zróżnicowanie rozwoju ekonomicznego polskich województw może się istotnie pogłębiać, przy czym procesy dywergencyjne byłyby znacznie silniejsze przy utrzymaniu się dotychczasowej struktury stóp inwestycji. Co więcej, jeśli nie uwzględni się działania zewnętrznych efektów grawitacyjnych (związanych z oddziaływaniem na polskie województwa gospodarki niemieckiej) oraz portowego charakteru Trójmiasta, to okaże się, że województwami o niskim poziomie rozwoju ekonomicznego mogłyby zostać również pomorskie, zachodniopomorskie oraz lubuskie. Najsilniejsze efekty grawitacyjne w analizowanym przedziale czasu notowane były mniej więcej w czworokącie łączącym Warszawę z Poznaniem, Wrocławiem oraz aglomeracją śląsko-dąbrowską lub (być może) Krakowem. Województwami peryferyjnymi ze względu na siłę działania efektów grawitacyjnych okazały się zarówno województwa Polski wschodniej (poza województwem świętokrzyskim, które leży względnie blisko kilku dużych aglomeracji miejskich), jak i województwa pomorskie, zachodniopomorskie oraz lubuskie.

The paper seeks to explain the influence of the so-called gravity effect on the regional diversity of economic growth in Poland. The gravity effect, which is a reference to Newton's gravity law, is based on the assumption that regions have some economic influence on one another. The strength of these relationships is proportional to the size of the regional economies and inversely proportional to the distance between them. The applied model of economic growth refers to the neoclassical models of Solow; Mankiw, Romer and Weil; and Nonneman and Vanhoud. The presented model takes into account the gravity effect. The model has one non-trivial stationary point that is asymptotically stable, the authors say, which means that this point is a long-run economic equilibrium point. The paper examines the regional diversity of various macroeconomic indicators in the period from 1999 to 2011. Additionally, parameters of the labor productivity function are estimated at the regional level. The research yielded numerical simulations of two possible scenarios of the economic diversity of Polish regions. In the first scenario, it is assumed that investment rates are different in different regions (mean rates for each region from past periods). In the second scenario, the investment rates are the same for all regions. Both scenarios seem to indicate that the regional diversification of economic growth in Polish regions may decrease significantly, but the process of divergence was stronger under the regime imposed in the first scenario, the authors say. The strongest gravity effects were observed in an area bounded by the cities of Warsaw, Poznań and Wrocław as well as the southern Silesia region, with the possible inclusion of the city of Cracow. Peripheral regions in terms of the gravity effect, according to the authors, are provinces in eastern Poland as well as Świętokrzyskie in the center of the country, Pomorskie and Zachodniopomorskie in the north, and Lubuskie in the west.
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Dykas P., Edigarian A., Tokarski T. [2010], Uogólnienie N-kapitałowego modelu wzrostu gospodarczego Nonnemana-Vanhoudta, w: E. Panek, (red.), Wzrost gospodarczy. Teoria. Rzeczywistość, "Zeszyty Naukowe" nr 176, Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.
  2. Dykas P., Misiak T. [2013], Determinanty przestrzennego zróżnicowania wybranych zmiennych makroekonomicznych, w: M. Trojak, T. Tokarski (red.), Statystyczna analiza zróżnicowania rozwoju ekonomicznego i społecznego Polski, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  3. Dykas P., Sulima A., Tokarski T. [2008], Złote reguły akumulacji kapitału w N-kapitałowym modelu wzrostu gospodarczego, "Gospodarka Narodowa" nr 11-12.
  4. Englman F.C., Walz U. [1995], Industrial centers and regional growth in the presence of local inputs, "Journal of Regional Science" Vol. 3.
  5. Krugman P. [1979], Increasing Returns, Monopolistic Competition, and International Trade, "Journal of International Economics" No. 9(4).
  6. Krugman P., Venables A.J. [1995], Globalization and the Inequality of Nations, "Quarterly Journal of Economics" Vol. 110, No. 4.
  7. Kwiatkowski E., Tokarski T. [2009], Determinanty przestrzennego zróżnicowania wydajności pracy, "Wiadomości Statystyczne" nr 10.
  8. Linnemann H. [1963], An Econometric Study of International Trade Flows, North-Holland Publishing Company, Amsterdam.
  9. Lucas R.E. [1988], On the Mechanics of Economics Development, "Journal of Monetary Economics" July.
  10. Lucas R.E. [2010], Wykłady z teorii wzrostu gospodarczego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2010.
  11. Malaga K., Kliber P. [2007], Konwergencja i nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu, Wyd. Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań.
  12. Mankiw N.G., Romer D., Weil D.N. [1992], A Contribution to the Empirics of Economic Growth, "Quarterly Journal of Economics" May.
  13. Martin P., Ottaviano G. [2001] Growth and Agglomeration, "International Economic Review" No. 42.
  14. Mroczek K., Tokarski T. [2013], Przestrzenne zróżnicowanie technicznego uzbrojenia pracy, wydajności pracy i łącznej produkcyjności czynników produkcji w Polsce w latach 1995-2009, "Studia Prawno-Ekonomiczne" t. LXXXVIII, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź.
  15. Mroczek K., Tokarski T. [2013], Regionalne zróżnicowanie kapitału ludzkiego w Polsce, "Studia Prawno-Ekonomiczne", t. 89, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź.
  16. Nonneman W., Vanhoudt P. [1996], A Further Augmentation of the Solow Model and the Empirics of Economic Growth for the OECD Countries, "Quarterly Journal of Economics" August.
  17. Ombach J. [1999], Wykłady z równań różniczkowych wspomagane komputerowo - Maple, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  18. Panek E. (red.) [2010], Wzrost gospodarczy. Teoria. Rzeczywistość, "Zeszyty Naukowe" nr 176, Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.
  19. Pöyhönen K. [1963], Towards a General Theory of International Trade, "Ekonomiska Samfundet Tidskrift" No. 16.
  20. Puga D. [1998], Urbanization patterns: European versus less developed countries, "Journal of Regional Science" No. 38.
  21. Puga D., Venables A.J. [1996], The spread of Industry: spatial agglomeration in economic development, CEPR Discussion Paper No. 279.
  22. Pulliainen K. [1963], A World Trade Study. An Econometric Model of the Pattern of Commodity Flows in International Trade in 1948-1960, "Ekonomiska Samfundet Tidskrift" No. 2.
  23. Ramsey F. [1928], A Mathematical Theory of Saving, "Economic Journal" December.
  24. Romer P.M. [1986], Increasing Returns and Long-Run Growth, "Journal of Political Economy" October.
  25. Romer P.M. [1990], Endogenous Technological Change, "Journal of Political Economy" October.
  26. Solow R.M. [1956], A Contribution to the Theory of Economic Growth, "Quarterly Journal of Economics" February.
  27. Tinbergen J. [1962], Shaping the World Economy: Suggestions for an International Economic Policy, New York, The Twentieth Century Fund.
  28. Tokarski T. [2005], Statystyczna analiza regionalnego zróżnicowania wydajności pracy, zatrudnienia i bezrobocia w Polsce, Wyd. Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, Warszawa.
  29. Tokarski T. [2009], Matematyczne modele wzrostu gospodarczego (ujęcie neoklasyczne), Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  30. Tokarski T. [2011], Ekonomia matematyczna. Modele makroekonomiczne, Polskie Wyd. Ekonomiczne, Warszawa.
  31. Trojak M., Tokarski T. (red.) [2013], Statystyczna analiza zróżnicowania rozwoju ekonomicznego i społecznego Polski, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  32. Venables A.J. [1996], Equilibrium locations of vertically linked industries, "International Economic Review" No. 37.
  33. Żółtowska E. [1997], Funkcja produkcji. Teoria, estymacja, zastosowania, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
0867-0005
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu