Rola instrumentów pochodnych w kryzysie finansowym 2008/2009

Szymańska, Justyna

doi:10.15611/e21.2014.2.02

Autor

Szymańska Justyna (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu)

Tytuł

Rola instrumentów pochodnych w kryzysie finansowym 2008/2009
The Role of Derivatives in Global Financial Crisis 2008/2009

Źródło

Ekonomia XXI Wieku, 2014, nr 2 (2), s. 34-44, rys., bibliogr. 12 poz.
Economics of the 21st Century

Słowa kluczowe

Swap ryzyka kredytowego, Kryzys finansowy, Instrumenty pochodne
Credit default swap (CDS), Financial crisis, Derivatives

Uwagi

streszcz., summ.

Kraj/Region

Stany Zjednoczone Ameryki
United States of America (USA)

Abstrakt

Artykuł opisuje warunki, w jakich rozpoczął się w Stanach Zjednoczonych w latach 2008/2009 kryzys finansowy, który dał początek globalnemu kryzysowi finansowemu. Celem opracowania jest usystematyzowanie wiedzy na temat przyczyn powstania kryzysu. Opisane zostały współzależności między czynnikami, które doprowadziły do załamania gospodarki Stanów Zjednoczonych, a także innych gospodarek na całym świecie. Autorka przedstawia zagadnienia związane z powstaniem kredytów subprime, czyli kredytów hipotecznych udzielanych osobom o niskiej zdolności kredytowej, ich sekurytyzacją oraz rozwojem rynku finansowych instrumentów pochodnych opartych na tychże kredytach. Szczegółowo został przedstawiony mechanizm sekurytyzacji oraz powstanie koncepcji pierwszego instrumentu pochodnego opartego na pożyczkach hipotecznych (collateralized mortgage obligation) przedstawionego w 1977 roku. Inne derywaty opisane w artykule to papiery wartościowe zabezpieczone aktywami (asset backed securities), papiery wartościowe zabezpieczone hipotecznie (mortgage backed securities), obligacje zabezpieczone długiem (collateralized debt obligations) oraz swapy ryzyka kredytowego (credit default swaps). Definicjom oraz wyjaśnieniu ich znaczenia towarzyszy wytłumaczenie, co decydowało o ich atrakcyjności dla inwestorów oraz dlaczego stały się zagrożeniem dla stabilności gospodarki. Poruszone zostały również kwestie związane z uwarunkowaniami prawnymi kryzysu, m.in. zmianami wniesionymi przez ustawę Gramm-Leach-Bliley w sprawie modernizacji usług finansowych (Gramm-Leach-Bliley Financial Services Modernization Act) z 1999 r., dotyczącymi zezwolenia bankom na łączenie działalności inwestycyjnej z komercyjną. Rezultatem takich działań było powstanie konkurencji między bankami komercyjnymi a bankami inwestycyjnymi, co doprowadziło do zmasowanego tworzenia i sprzedaży instrumentów pochodnych zabezpieczonych długiem czy też zabezpieczonych hipotecznie. Opisane także zostało powstanie sektora shadow banking, czyli sektora równoległych usług bankowych, oraz wielkich, kompleksowych instytucji finansowych w latach 70. XX wieku. Kolejnym zagadnieniem poruszonym w artykule jest powstanie i pęknięcie bańki na rynku nieruchomości. Pokazana została geneza rozwoju rynku nieruchomości, możliwe dzięki ustawom o ujawnianiu danych dotyczących pożyczek (Home Mortgage Disclosure Act) oraz o reinwestycjach społecznych (Community Reinvestment Act), jak również rola przedsiębiorstw sponsorowanych przez rząd (government sposored enterprises), czyli Fannie Mae i Freddie Mac. Pośród czynników, które doprowadziły do powstania globalnego kryzysu finansowego, wymieniona została także rola agencji ratingowych, które działając na zlecenie instytucji finansowych oraz bazując na przestarzałych modelach, wystawiały zawyżone oceny ryzykownym instrumentom finansowym. W końcowej części artykułu został przedstawiony przebieg kryzysu w Stanach Zjednoczonych oraz jego rozprzestrzenienie się na inne gospodarki na całym świecie.(abstrakt oryginalny)

The article presents the development of the financial crisis in the United States in 2008/2009, which led to the global financial crisis. The aim of the paper is to systematize the knowledge of the reasons of the crisis. The author shows the correlation among the elements that caused the economy breakdown. The text describes the inception of subprime credits, i.e. mortgages granted to the individuals with poor credit history, securitization and expansion of mortgage and asset-backed securities derived from the subprime credits. The mechanism of the securitization has been broadly described, as well as the idea of the Collateralized Mortgage Obligation presented in 1977. The other derivatives mentioned in the article are Asset Backed Securities, Mortgage Backed Securities, Collateralized Debt Obligations and Credit Default Swaps. The definitions and the clarification of their meaning are supported by the explanation why the investors have been lured and fascinated by them. The author also answers the question why the derivatives became a serious threat to the economic and financial stability. The next problem is the legal context of the crisis, for example the changes brought by Gramm-Leach-Bliley Financial Services Modernization Act of 1999 which allowed the banks to join commercial and investment activity. Such a change made the banks start to compete, to create and to sell Asset Backed Securities, Mortgage Backed Securities, Collateralized Debt Obligations and Credit Default Swaps on a large scale. The next problem described in the text is the evolution of the shadow banking sector, i.e. the parallel banking sector, as well as the large, complex financial institutions (LCFIs) in the 1970s. The another issue is the creation and the burst of the housing bubble. The author presents the development of the real estate and mortgage market commenced by Home Mortgage Disclosure Act and Community Reinvestment Act and supported by Government Sposored Enterprises: Fannie Mae and Freddie Mac. Among the causes of the global financial crisis the important role is attributed to the credit rating agencies. They have been paid by the financial institutions to prepare the credit ratings of the risky financial instruments. Moreover they were basing on the old models. As the result, the ratings were much overstated and provided false information to the investors. The last part of the article presents how the crisis spread in the United States and how it affected the other economies.(original abstract)

Dostępne w

Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka SGH im. Profesora Andrzeja Grodka
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

Pełny tekst

Bibliografia

Acharya V., Cooley T., Richardson M., Walter I., Regulating Wall Street: The Dodd-Frank Act and the New Architecture of Global Finance, John Wiley & Sons, Inc., New Jersey 2011.
Baily M., Litan R., Johnson M., The Origins of the Financial Crisis, Initiative on Business and Public Policy at Brookings, Fixing Finance Series - Paper 3, November 2008.
Cohan W., House of Cards, Doubleday, New York 2009.
Felton W., Rainhart C., First Global Crisis in 21st Century, Center for Economic Policy Research, London 2009.
Kryzys na rynkach finansowych. Wyzwania stojące przed spółkami, Pricewaterhouse Coopers, marzec 2009, www.pwc.pl/pl/publikacje/raport-kryzysowy.pdf.
Nawrot W., Globalny kryzys finansowy XXI wieku: przyczyny, przebieg, skutki, prognozy, CeDeWu Wydawnictwa Fachowe, Warszawa 2009.
Securities Industry and Financial Markets Association, US Mortgage-Related Issuance and Outstanding, http://www.sifma.org/research/statistics.aspx, stuyczeń 2014.
The Financial Crisis Inquiry Report, Final Report of the National Commission on the Causes of the Financial and Economic Crisis in the United States, January 2011.
Thlon M., Eksplozja rynku kredytów hipotecznych jako pochodna innowacji finansowych, "Rzeczpospolita", październik 2008.
Waszkiewicz A., Sekurytyzacja a kryzys subprime. Zarządzanie zmianami, Zeszyty Naukowe nr 1/2010(19), Wyższa Szkoła Zarządzania, Warszawa 2010.
www.sec.gov/answers/mortgagesecurities.htm.
Żakowski J., Rynek w cuglach, "Polityka", październik 2008.

Cytowane przez

ISSN

2353-8929

Język

pol

URI / DOI

BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

Meny główne