BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Klojzy-Karczmarczyk Beata (Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN w Krakowie), Mazurek Janusz (Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN w Krakowie)
Tytuł
Rtęć w gruntach w otoczeniu wybranych składowisk odpadów górnictwa węglowego
Mercury in Soils Found in the Vicinity of Selected Coal Mine Waste Disposal Sites
Źródło
Polityka Energetyczna, 2010, T. 13, z. 2, s. 245-252, rys., bibliogr. 9 poz.
Słowa kluczowe
Odpady, Górnictwo, Emisja zanieczyszczeń, Zanieczyszczenie środowiska, Składowiska odpadów
Wastes, Mining sector, Pollution emission, Environmental pollution, Landfill sites
Uwagi
streszcz., summ., XXIV konferencja Zagadnienia Surowców Energetycznych i Energii w Gospodarce Krajowej, 2010, Zakopane.
Abstrakt
Działalność kopalni i zakładów przeróbczych węgla kamiennego prowadzi do powstawania składowisk, najczęściej nadpoziomowych, na których są deponowane odpady poeksploatacyjne i poprodukcyjne. Najczęściej są to odpady w postaci skały płonnej oraz odpady ze wzbogacania i flotacji węgla. Niektóre składowiska odpadów zawierają znaczne ilości mułu węglowego, który może być obecnie powtórnie wykorzystany. Odpady pogórnicze składowane bezpośrednio na powierzchni terenu podlegają procesom erozji fizycznej oraz chemicznej, stając się źródłem zanieczyszczenia dla otaczającego je środowiska gruntowego i wodnego. W odpadach węglowych występują domieszki różnych minerałów i metali ciężkich. Jednym z pierwiastków obecnych w węglach jest rtęć. Rtęć zawarta w odpadach na skutek przemian chemicznych (zakwaszenie środowiska) może zostać wyługowana i rozprzestrzeniać się drogą wodną lub przemieszczać się poprzez transport pyłów w powietrzu. Rtęć związana w środowisku glebowym pochodzi w znacznym stopniu z przemysłowych ognisk zanieczyszczeń, wśród których mogą znajdować się zakłady wydobywczo-przeróbcze węgla kamiennego. W pracy przedstawiono wybrane wyniki badań zanieczyszczenia gleb rtęcią w otoczeniu nieczynnej obecnie kopalni "Siersza" w Trzebini. Produkcja węgla kamiennego pozostawiła na tym terenie szereg obiektów w postaci różnych strukturalnie i wiekowo składowisk (hałd) odpadów pogórniczych oraz innych obiektów infrastruktury technicznej (magistrale transportowe, szyby wydobywcze, instalacje przeróbcze). Odpady te gromadzone były w tym rejonie od kilkudziesięciu lat. Niektóre z nich zdążyły się już wkomponować w krajobraz na drodze naturalnej rekultywacji. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono znaczne zróżnicowanie zawartości rtęci w badanych gruntach. Średni poziom ogólnego zanieczyszczenia rtęcią badanych gruntów był wyraźnie podwyższony w stosunku do lokalnego tła geochemicznego rtęci obserwowanego dla okolic Trzebini. Wykonane badania dowiodły, że zanieczyszczenie rtęcią w rejonie kopalni węglowej jest widoczne, nie obserwuje się jednak przekroczenia wartości dopuszczalnych rtęci w glebach. Rtęć obecna w gruntach w rejonie badań pochodzi również z innych źródeł (bliższych i dalszych), jak np. elektrociepłownie i konwencjonalne elektrownie na paliwo węglowe. (original abstract)

Operation of coal mines and coal processing plants leads to the formation of waste disposal sites, frequently above the ground, where post-mining waste and post-processing waste is deposited. This is largely barren rock waste and waste resulting from coal cleaning and flotation. Some of the waste disposal sites contain significant amounts of coal silt which may be now used again. Post-mining waste deposited directly on the ground is subject to physical and chemical erosion thus becoming a source of contamination for the surrounding soil and water environment. Coal waste contains various minerals and heavy metals. Mercury is one of the elements present in coal. Due to chemical changes (environmental acidification) mercury from the waste may be leached and dispersed via water or airborne with dust. Mercury bound in the soil largely comes from sources of industrial pollution such as coal mines and coal processing plants. The paper presents selected results from research on soil contamination with mercury in the vicinity of the closed down "Siersza" coal mine in Trzebinia. There are various remains of coal production in the area including mine spoil heaps of different structure and age. This waste was deposited there for tens of years. Some of the spoil heaps have already managed to blend in with the environment by way of natural reclaim. In the course of the conducted research it was found that there are significant differences in mercury content in the investigated soils. The average level of soil contamination with mercury was clearly higher than in the local mercury geochemical background in the vicinity of Trzebinia. The conducted research has proved that although mercury contamination in the vicinity of the mine is visible it does not exceed the standards allowed in soils. Mercury in soil in the investigated sites also comes from different sources (closer and further) such as for instance thermoelectric power stations and conventional coal burning power stations. (abstrakt oryginalny)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. BOJAKOWSKA I., SZCZĘŚNIAK H., 1993 - Zagrożenie naturalnego środowiska w Polsce w wyniku spalania węgli. Przegląd Geologiczny nr 4, s. 252-257, Warszawa.
  2. GÓRALCZYK S., BAIC I., 2009 - Odpady z górnictwa węgla kamiennego i możliwości ich gospodarczego wykorzystania. Polityka Energetyczna t. 12, z. 2/2.Wyd. IGSMiE PAN, Kraków.
  3. KABATA-PENDIAS A., PENDIAS H., 1993 - Biogeochemia pierwiastków śladowych. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  4. KLOJZY-KARCZMARCZYK B., 2003 - Zastosowanie odpadów energetycznych w ograniczaniu transportu zanieczyszczeń ze składowisk odpadów górniczych. Studia, Rozprawy, Monografie Nr 117, Wyd. IGSMiE PAN, Kraków.
  5. KLOJZY-KARCZMARCZYK B., MAZUREK J., 2005 - Rtęć w strefie aeracji otoczenia drogi krajowej 79 na odcinku Chrzanów- Kraków. XII Sympozjum "Współczesne Problemy Hydrogeologii". Toruń, t. XII, s. 337-344.
  6. KLOJZY-KARCZMARCZYK B., MAZUREK J., 2007 - Zanieczyszczenie gleby związkami rtęci w zasięgu oddziaływania konwencjonalnej elektrowni na paliwo węglowe. Polityka Energetyczna t. 10, z. spec. 2, Wyd. IGSMiE PAN, Kraków.
  7. MAZUREK J., 2001 - Występowanie rtęci w środowisku przyrodniczym oraz sposoby jej oznaczania. Czasopismo Techniczne, Kraków.
  8. O'NEIL P., 1997 - Chemia środowiska. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Wrocław.
  9. SZPADT R., 1994 - Zanieczyszczenie środowiska rtęcią i jej związkami. Biblioteka Monitoringu Środowiska PIOŚ, Warszawa
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1429-6675
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu