BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Bajer Jacek
Tytuł
Zachowania i działanie zbiorowe w polityce. Przegląd zagadnień teoretycznych
Collective Behaviors and Activities in Politics. An Overview of Theoretical Issues
Źródło
Zeszyty Naukowe Wydziału Zamiejscowego w Chorzowie Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 2007, nr 9, s. 15-46
Słowa kluczowe
Polityka, Politologia, Zachowania społeczne
Politics, Political science, Social behaviour
Uwagi
streszcz., summ.
Abstrakt
Rosnące znaczenie zbiorowych form aktywności ludzkiej w sferze polityki budzi wśród badaczy zrozumiałą potrzebę wyjaśniania i przewidywania tego wielowymiarowego zjawiska. Artykuł prezentuje przegląd dostępnych w literaturze koncepcji teoretycznych, których autorzy postawili sobie za cel udzielenie odpowiedzi na kilka podstawowych pytań. Problem zachowań i działań zbiorowych nie dotyczy wyłącznie potencjalnych lub rzeczywistych rezultatów, jakie mogą zaistnieć w wyniku tych czynności. O wiele bardziej intrygujące dla naukowców są przyczyny wyłaniania się zjawiska, jego rozwój i kres, jak również zdefiniowanie cech charakterystycznych oraz warunków, w których dochodzi do mobilizacji zasobów ludzkich i materialnych. W procesie swej ewolucji, teorie zachowań i działań zbiorowych różnorodnie podchodziły do problemu dominującego paradygmatu pojmowania istoty aktywności zbiorowej. Zdecydowana większość z tych poglądów powstała na gruncie socjologii i psychologii społecznej, przy czym z politologicznego punktu widzenia kluczowym fragmentem przeglądu teorii jest przyjrzenie się koncepcjom, które umożliwiają identyfikację działań stricte politycznych. Autor założył, że ten obszar badawczy można usystematyzować jako kontinuum ludzkiej aktywności - od prostego zachowania wyborczego, aż do złożonych form, jak ruch społeczny. Przegląd współczesnych koncepcji i modeli wyjaśniających te zjawiska świadczy o ich różnej sile eksplanacyjnej, lecz nie dezawuuje żadnego z paradygmatów. Po drugie, autor przyjął, że polityczność działań zbiorowych może być stwierdzona w trojaki sposób: poprzez odniesienie ich do określonej definicji polityki, identyfikację cech polityczności w samym działaniu lub zbadanie ich politycznego kontekstu. Ten szeroki zestaw narzędzi teoretycznych pozwala na dość dokładne zidentyfikowanie działań politycznych, które pojawiają się w różnych sferach życia społecznego, jakkolwiek aktualny jest postulat ciągłego udoskonalania tych narzędzi. (abstrakt oryginalny)

Understandably, the increasing importance of collective forms of human activity in the area of politics encourages researchers to explicate and forecast these multi-dimensional phenomena. The paper offers an overview of the theoretical concepts found in literature, whose originators attempted to answer several fundamental questions. The issue of joint actions and collective behaviors extends far beyond the existing or potential outcomes which may arise from these. It is much more intriguing for a scientist to investigate the reasons for the emergence of such activities and behaviors as well as their evolution and termination, or to define their characteristics and identify the conditions for extraordinary mobilization of human and material resources. In the process of their evolution, theories on collective behaviors and activities have applied a variety of approaches toward the problem of determining the most relevant paradigm for interpreting the nature of collective activity. While a vast majority of the views originate in sociology and social psychology, the key element of the overview would be, from the standpoint of political sciences, to look at those concepts that allow the identification of strictly political activities. The author has assumed that this research area can be systematized as a continuum of human activity - from plain electoral behavior to such complex forms as a social movement. An overview of contemporary concepts and models attempting to explicate these phenomena demonstrates their varying explanatory power, but it does not challenge or refute any of the paradigms. Secondly, the author has made an assumption that the political nature of collective behaviors can be ascertained in three ways: by reference to a specific definition of politics, by identifying the political features in the particular activities themselves, or by examining their political context. Although the wide range of available theoretical tools permits a relatively precise identification of political behaviors in many spheres of social life, their further enhancement remains a valid scientific endeavor. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Bibliografia
Pokaż
  1. Weber M., Polityka jako zawód i powołanie, Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1989.
  2. Le Bon G., Psychologia tłumu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1984.
  3. Szacki J., Historia myśli socjologicznej. Wydanie nowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.
  4. Sztompka P., Socjologia. Analiza społeczeństwa, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2002.
  5. Homans G.C., Zachowania społeczne jako wymiana dóbr, w: Elementy teorii socjologicznych. Materiały do dziejów współczesnej socjologii zachodniej, wybór: W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki, PWN, Warszawa 1975.
  6. Homans G.C., Zachowanie społeczne - jego formy elementarne, w: Socjologia. Lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2005.
  7. Weber M., Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.
  8. Giddens A., Stanowienie społeczeństwa. Zarys teorii strukturacji, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003.
  9. Bauman Z., Działanie społeczne, w: Encyklopedia socjologii, t. 1, Oficyna Naukowa, Warszawa 1998.
  10. Turner J.H., Struktura teorii socjologicznej. Wydanie nowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.
  11. Wróbel S., Zachowanie i działanie polityczne, w: Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, red. B. Szmulik, M. Żmigrodzki, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2002.
  12. Bodio T., Świadomość a zachowania polityczne, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1989.
  13. Dobrowolski P., Wróbel S., Wprowadzenie do nauki o polityce, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Katowice 1987.
  14. Karwat M., Milanowski W., Działania polityczne jako składnik systemu praktyki społecznej, w: Elementy teorii polityki, red. K. Opałek, PWN, Warszawa 1989.
  15. Sobkowiak L., Zachowania polityczne, w: Leksykon politologii, red. A. Antoszewski, R. Herbut, Wydawnictwo Atla 2, Wrocław 2000.
  16. Wiatr J.J., Socjologia polityki. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 1999.
  17. Bodio T., Świadomość a zachowania polityczne: ograniczenia racjonalności działań politycznych, w: Elementy teorii polityki, red. K. Opałek, PWN, Warszawa 1989.
  18. Truman D.B., Political Behaviour, w: A Dictionary of the Political Science, Editors Julius Gould, William L. Kolb. The Free Press New York 1965.
  19. Eulau H., Political Behavior, w: International Encyklopedia of the Social Science, Vol. 12, Editor David L. Sills. The Macmillan Company & The Free Press, New York 1968.
  20. Bodio T., Świadomość a zachowania polityczne, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989.
  21. Klementewicz T., Polityka i jej poznanie, w: Homo politicus. Wstęp do nauki o polityce, praca zbiorowa, Wydawnictwo "Czasopisma Wojskowe", Warszawa 1993.
  22. Systematyzacja racjonalnego wyjaśniania działań politycznych, w: Elementy teorii polityki, red. K. Opałek, PWN, Warszawa 1989.
  23. Młyniec E., Sobkowiak L., Działanie polityczne, w: Leksykon politologii, red. A. Antoszewski, R. Herbut. Wydawnictwo Atla 2, Wrocław 2000.
  24. Bodnar A., Działania i decyzje polityczne, w: Nauka o polityce, red. A. Bodnar, PWN, Warszawa 1988.
  25. Chmaj M., Żmigrodzki M., Wprowadzenie do teorii polityki, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1996.
  26. Bodnar A., Problemy teorii decyzji politycznych, w: Z zagadnień teorii polityki, red. K. Opałek, PWN, Warszawa 1978.
  27. Funkcjonalistyczne koncepcje władzy, w: Władza polityczna. Koncepcje i ujęcia zjawiska, red. S. Wróbel, Wydawnictwo UŚ, Katowice 1997.
  28. Karwat M., Podmiotowość polityczna. Humanistyczna interpretacja polityki w marksizmie, PWN, Warszawa 1980.
  29. Woroniecka G., Działania polityczne. Próba socjologii interpretatywnej, Oficyna Naukowa, Warszawa 2001.
  30. Wnuk-Lipiński E., Socjologia życia publicznego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005.
  31. Oberschall A., Social Movements. Ideologies, Interests & Identities, Transaction Publishers New Brunswick 1997.
  32. Wróbel S., Zachowanie i działanie polityczne, w: Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, red. B. Szmulik, M. Żmigrodzki, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Sklodowskiej, Lublin 2002.
  33. Deutsch M., Kinnvall C., What Is Political Psychology?, w: Political Psychology, Ed. Kristen Renwick Monroe. Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah 2002.
  34. Smelser N.J., Social and Psychological Dimensions of Collective Behavior, w: N.J. Smelser, Essays in Sociological Explanation, Prentice Hall Englewood Cliffs 1968.
  35. Smelser N.J., Analiza zachowania zbiorowego, w: Socjologia. Lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2005.
  36. Misztal B., Zachowania zbiorowe, w: Encyklopedia socjologii, T. 4, Oficyna Naukowa, Warszawa 2000, s. 410.
  37. Tarde Gabriel de, Opinia i tłum. Gebethner i Wolff, Warszawa 1904.
  38. Freud Z., Psychologia zbiorowości i analiza ego, w: Z. Freud, Poza zasadą przyjemności, PWN Warszawa 1976.
  39. Jose Ortega y Gasset, Dlaczego masy wtrącają się do wszystkiego i dlaczego czynią to tylko w sposób gwałtowny, w: José Ortega y Gasset, Bunt mas, Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa 2002.
  40. Turner R.H., Killian L.M., The Field of Collective Behavior, w: Collective Behavior and Social Movements, Ed. by Russell L. Curtis, Jr., Benigno E. Aguirre. Allyn and Bacon, Boston 1993.
  41. Misztal B., Socjologiczna teoria ruchów społecznych, "Studia Socjologiczne" Nr 1/84.
  42. LaPiere R.T., Collective Behavior, McGraw-Hill Book Company, New York-London 1938.
  43. Turner R.H., Killian L.M., The Field of Collective Behavior, w: Collective Behavior and Social Movements, Ed. by Russell L. Curtis, Jr., Benigno E. Aguirre. Allyn and Bacon, Boston 1993.
  44. Misztal B., Socjologiczna teoria ruchów społecznych, "Studia Socjologiczne" Nr 1/84.
  45. LaPiere R.T., Collective Behavior, McGraw-Hill Book Company, New York-London 1938.
  46. Blumer H., Społeczeństwo jako symboliczna interakcja, w: Kryzys i schizma. Antyscjentyczne tendencje w socjologii współczesnej, wybór: E. Mokrzycki, PIW, Warszawa 1984.
  47. Lang K., Engel Lang G., Collective Behavior, w: International Encyclopedia of the Social Sciences. T. 2. Ed. David L. Sills. The Macmillan Company and The Free Press, New York 1968.
  48. Lang K., Engel Lang G., Collective Dynamics. Thomas Y. Cromwell Company, New York 1961.
  49. Smelser N.J., The Nature of Collective Behavior, w: Collective Behavior and Social Movements, Ed. Russell L. Curtis, Jr., Benigno E. Aguirre. Allyn and Bacon, Boston 1993.
  50. Earl Conteh-Morgan, Collective Political Violence. An Introduction to the Theories and Cases of Violent Conflicts, Routledge, New York 2004.
  51. Żuk P., Społeczeństwo w działaniu. Ekolodzy, feministki, skłotersi, Scholar, Warszawa 2001.
  52. Marx G.T., McAdam D., Collective Behavior and Social Movements. Process and Structure, Prentice Hall, Upper Saddle River 1994.
  53. Weller J.M., Quarantelli E.L., Neglected Characteristics of Collective Behavior, w: Collective Behaavior and Social Movements, Ed. Russell L. Curtis, Jr., Benigno E. Aguirre. Allyn and Bacon, Boston 1993.
  54. Olson M., Dobra publiczne i problem "pasażera na gapę", w: Współczesne teorie socjologiczne, t. 1, wybór: A. Jasińska Kania, L.M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski, Scholar, Warszawa 2006.
  55. Hardin R., Collective Action, Johns Hopkins University Press, Baltimore 1982.
  56. Oliver P., Formal Models of Collective Action. "Annual Review of Sociology" 1993, t. 19.
  57. Urry J., Collective Action, : The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought. Second Edition, Ed. William Outhwaite, Alain Touraine. Blackwell Publishers, Oxford 2003.
  58. Edmondson R., Introduction: the context of collective political action, w: The Political Context of Collective Action, Ed. Ricca Edmondson. Routledge, London-New York 1997.
  59. Rucht D., The impact of national contexts on social movement structures: A cross-movement and cross national comparison, w: Comparative Perspectives on Social Movements. Political Opportunities, Mobilizing Structures, and Cultural Framings, Ed. Doug McAdam, John D. Mc-Carthy, Mayer N. Zald. Cambridge University Press, Cambridge 2004.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1642-9605
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu