BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Zemła Łukasz
Tytuł
Przemiany partii PRL-owskich w latach 1989-1991
The Transformations of Poland's Post-Communist Parties between 1989 and 1991
Źródło
Zeszyty Naukowe Wydziału Zamiejscowego w Chorzowie Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 2007, nr 9, s. 113-133, bibliogr. 19 poz.
Słowa kluczowe
Partie polityczne, System partyjny, Przemiany polityczne, Przekształcenia ustrojowo-systemowe
Political parties, Party system, Political changes, Systemic transformation
Uwagi
streszcz., summ.
Abstrakt
Autor proponuje analizę zmian politycznych zachodzących w ugrupowaniach należących do 1989 r. do systemu władzy, czyli PZPR, ZSL, SD oraz stowarzyszeń społeczno-katolickich, czyli PAX, UChS, PZKS. Artykuł omawia procesy, jakie zachodziły w strukturach poszczególnych partii od wyborów parlamentarnych w 1989 r. aż do momentu wykształcenia się nowych struktur organizacyjnych. Granicą zamykającą rozważania jest rok 1991, kiedy to w związku z przemianami oraz ewolucją systemu partyjnego poprzedniego reżimu, powstają nowe organizacje. Dotyczy to PZPR, która w wyniku samorozwiązania znikła ze sceny politycznej. Na jej gruncie powstała SdRP oraz US, przekształcona następnie w PUS. Działacze pierwszej z nich odwoływali się do pozytywnych skojarzeń związanych z PZPR, a członkowie drugiej partii odcinali się od swojej przeszłości. Wewnętrzne przemiany nie ominęły ZSL, które w pierwszej fazie przekształciło się w PSL "O", a następnie w wyniku integracji z PSL "mikołajczykowskim" utworzyło bezprzymiotnikowe PSL. Autor przedstawił również kryzys, jaki dotknął SD, które po 1989 r. nie zdołało odnaleźć się w nowej rzeczywistości i z czasem uległo marginalizacji. Ostatnia część analizy zmian występujących na scenie partyjnej w latach 1989-1991 ugrupowań wywodzących się z PRL dotyczy stagnacji oraz kryzysu, jaki wystąpił w stowarzyszeniach katolicko-społecznych. Wobec braku decyzji odnoszących się do dalszego istnienia na scenie politycznej, niewykształcenia mechanizmów w walce politycznej, organizacje te zostały skazane na polityczny niebyt. W artykule tym przedstawiono proces dezintegracji struktur wywodzących się z poprzedniego reżimu, zwracając uwagę na poszczególne elementy, które przyczyniły się do powstania nowego systemu partyjnego. (abstrakt oryginalny)

The author delivers an analysis of the transformations which PZPR, ZSL, SD and the satellite social-catholic associations of PAX, UChS, PZKS - the political parties which made up Poland's system of government before 1989 - underwent in the years following the fall of the former regime. The paper discusses the processes taking place in each of these parties over the period from the parliamentary elections of 1989 until the complete formation of their new organizational structures. The discussion closes at 1991, when new organizations emerged as a result of the transformation and evolution of the old regime parties. This is, for example, true of PZPR, which eventually dissolved and left the political scene, immediately replaced by two new political projects: SdRP and US. The dividing line between these two was drawn along attitudes toward the PZPR past: those who wished to retain a good memory of PZPR, joined SdRP, while those who disapproved of the past and envisaged a new beginning, created the latter party. US soon transmogrified into PUS. ZSL, too, underwent internal changes, turning into PSL "O" first and then, upon reunion with "Mikołajczyk" PSL [the faction maintaining continuity with the pre-war PSL led by Mr. Mikołajczyk], forming a new PSL with no adjectives attached to its name. Furthermore, the author presents the crisis which affected SD after 1989, consisting in the party's inability to adapt to the new reality and resulting in its subsequent marginalization. The final section of the discussion treats of the stagnation and crisis that swept the social-catholic associations between 1989 and 1991. Due to their indecision regarding further presence in politics and their failure to develop the mechanisms of political competition, these organizations ceased to exist as political entities. The paper presents the disintegration process which dismantled the structures originating in the People's Republic of Poland, pointing out the factors which led or contributed to the emergence of a new party system. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Bibliografia
Pokaż
  1. Budowanie demokracji: podziały społeczne, partie polityczne i społeczeństwo obywatelskie w postkomunistycznej Polsce, pod. red. M.Grabowskiej, T. Szawiela, Warszawa 2001.
  2. Chmaj M., Sejm kontraktowy w transformacji systemu politycznego Rzeczpospolitej Polskiej, Lublin 1996.
  3. Dąbrowski S., Przemiany organizacyjne i polityczno-programowe ruchu ludowego w latach 1989-1990, w: Z badań nad przemianami politycznymi w Polsce po 1989 r., pod red. S. Dąbrowskiego i B. Rogowskiej, Wrocław 1998.
  4. Dehnel-Szyc M., Stachura J., Gry polityczne. Orientacje na dziś, Warszawa 1991.
  5. Dudek A., Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989-2001, Kraków 2002.
  6. Hirsz Z.J., Historia polityczna Polski, Białystok 1998.
  7. Janowski K.B., Polska rok 1989: w kręgu refleksji nad zmianą polityczną, Kielce 1998.
  8. Janowski K.B., Polska 1981-1989. Między konfrontacją a porozumieniem, Warszawa 1996.
  9. Jednaka W., Proces kształtowania się systemu partyjnego w Polsce po 1989 r., Wrocław 1995.
  10. Karpiński J., Trzecia niepodległość. Najnowsza historia Polski, Warszawa 2001.
  11. Knyżewski K., Partie i system partyjny w Polsce w okresie transformacji ustrojowej, Warszawa 1998.
  12. Leksykon politologiczny, pod red. R. Herbuta i A. Antoszewskiego, Wrocław 2002.
  13. Muszyński J., Transformacja ustroju politycznego Polski w latach 1989-1998, Warszawa 2000.
  14. Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej, pod red. K.A. Paszkiewicz, Wrocław 2004.
  15. Piasecki A.K., Wybory parlamentarne, samorządowe, prezydenckie 1989-2002, Zielona Góra 2003.
  16. Raciborski J., Polskie wybory: zachowania wyborcze, społeczeństwo polskie w latach 1989-1995, Warszawa 1997.
  17. Słodkowska I., Programy partii i ugrupowań parlamentarnych 1989-1991, Warszawa 1995.
  18. Tomczak Ł., Polskie partie socjaldemokratyczne w latach 1990-1997, Szczecin 2003.
  19. Wiktor Z., Zmierzch PZPR i odbudowa partii komunistycznej w Polsce w 1990 r., w: Z badań nad przemianami politycznymi w Polsce po 1989 r., pod red. S. Dąbrowskiego i B.Rogowskiej, Wrocław 1998.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1642-9605
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu