BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Bremer Józef (Akademia Ignatianum w Krakowie)
Tytuł
Wolność i uwarunkowania woli - między filozofią a neuronaukami
Freedom and the Conditions of Will : between Philosophy and Neuroscience
Źródło
Zarządzanie Publiczne / Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, 2014, nr 3 (29), s. 96-106, rys., bibliogr. 24 poz.
Public Governance
Słowa kluczowe
Filozofia człowieka, Filozofia, Psychologia człowieka
Human philosophy, Philosophy, Human psychology
Uwagi
streszcz.
,
Abstrakt
Wychodząc od pojęcia "działania dobrowolnego", przedstawiam przebieg eksperymentów Benjamina Libeta dotyczących zależności czasowych pomiędzy: świadomym, dobrowolnym podjęciem decyzji i zrealizowaniem jej a pomiarem pojawiającego się w mózgu potencjału gotowości. Następnie omawiam i krytycznie analizuję dwie grupy neuronaukowych interpretacji tychże eksperymentów, które są zarazem próbą naukowej odpowiedzi na pytanie o status wolnej woli. Zgodnie z tymi interpretacjami wolna wola jest rozumiana albo (1) jako własność emergencyjna, mogąca oddziaływać na swoje neuronalne podłoże (Benjamin Libet, Roger Sperry), albo (2) jako wielkość epifenomenalna, fikcyjna w stosunku do przyczynowo zdeterminowanych procesów neuronalnych (Gerhard Roth, Wolf Singer). Staram się pokazać, że na podstawie wyników uzyskanych we współczesnych neuronaukach nie udaje się jednoznacznie stwierdzić, iż potocznie rozumiana wolna wola jest jedynie fikcją. Uwzględniając zwyczajowe ujmowanie o wolnej woli, można ją rozumieć jako własność emergencyjną. (abstrakt oryginalny)

Beginning with the notion of "volitional act", the Author describes Benjamin Libet's experiment concerning time relations between taking a conscious, volitional decision and acting on it, and the measurement of readiness potential in the brain. Next, the Author discusses and analyzes two groups of neuroscientific interpretations of the experiment in order to arrive at a scientific explanation of the nature of free will. According to these interpretations, free will is defined either as (1) an emergent quality that influences its neuronal basis (Benjamin Libet, Roger Sperry), or (2) an epiphenomenal entity, fictional, unlike causally determined neuronal processes (Gerhard Roth, Wolf Singer). The Author attempts to demonstrate that, based on research in contemporary neuroscience, it is impossible to definitively state that what is commonly referred to as free will is fiction. If we assume the traditional definition of free will, it can be understood as an emergent quality. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Arystoteles (1996). "Etyka nikomachejska", 1111a, w: Arystoteles, Dzieła wszystkie (przekł. D. Gromska). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. Bennett M.R., Hacker P.M.S. (2003). Philosophical Foundations of Neuroscience. Oxford: Blackwell Publishing.
  3. Braeutigam S., Rose S.P.R., Swithenby S.J., Amble T. (2004). "The distributed neuronal systems supporting choice-making in real-life situations: Diff erences between men and women when choosing groceries detected using magnetoencephalography", European Journal of Neuroscience, t. 1, nr 20, s. 293-302.
  4. Bremer J. (2010). Wprowadzenie do fi lozofi i umysłu. Kraków: WAM.
  5. Bremer J. (2013). Czy wolna wola jest wolna? Kompatybilizm na tle badań interdyscyplinarnych. Kraków: WAM.
  6. Bremer J. (2014). Osoba - fikcja czy rzeczywistość? Tożsamość i jedność ja w świetle badań neurologicznych. Kraków: Aureus.
  7. Bremer J. (2015). "Przyczynowość skierowana ku dołowi i jej rozumienie w biologii", w: P. Przybysz (red.), Aktywność poznawcza podmiotu w perspektywie badań kognitywistycznych (Poznańskie Studia z Filozofii Nauki, t. 24, nr 1). Poznań: Wydawnictwo Fundacji Uniwersytetu im. A. Mickiewicza [książka w druku].
  8. Castro A., Diaz F., van Boxtel G.J. (2005). "What happens to the readiness potential when the movement is not executed?", Neuroreport, t. 15, nr 16, s. 1609-1613.
  9. Huckabee M.L., Deecke L., Cannito M.P., Gould H.J., Mayr W. (2003). "Cortical control mechanisms in volitional swallowing: The bereitschaftspotential, Brain Topography, t. 1, nr 16, s. 3-17.
  10. Jaśkowski P., Kurczewska M. (2005). "Zastosowanie zlateralizowanego potencjału gotowości w psychologii eksperymentalnej", Nauka, t. 1, nr 25, s. 87- 99.
  11. Kornhuber H.H., Deecke L. (1965). "Hirnpotentialänderungen bei Willkürbewegungen und passive Bewegungen des Menschen: Bereitschafts potentials und reaff erente Potentiale", Pfl ügers Archiv, t. 284, s. 1-17.
  12. Libet B. (1985). "Unconscious cerebral initiative and the role of conscious will in voluntary action", The Behavioral and Brain Sciences, t. 8, s. 529-566.
  13. Libet B. (1999). "Do we have free will?", Journal of Consciousness Studies, t. 6, s. 47-57.
  14. Libet B. (2004). Mind Time: Th e Temporal Factor in Con sciousness. Cambridge/MA: Harvard University Press.
  15. Puente A.E., Sperry R. (2012). "From neuroscience to neurophilosophy", w: A.Y. Stringer, E.L. Cooley, A-L. Christensens (red.), Pathways to Prominence in Neuropsychology: Refl ections of Twentieth-Century.
  16. Schulte von Drach M.C. (2006). "Der freie Wille ist nur ein gutes Gefühl", wywiad z W. Singerem. Süd - deutsche Zeitung, 25.04.
  17. Singer W. (2003). Ein neues Menschenbild? Gespräche über Hirnforschung. Frankfurt/M: Suhrkamp.
  18. Sperry R. (1965). "Mind, brain, and humanist values", w: J.R. Platt (red.), New Views on the Nature of Man. Chicago: University of Chicago Press.
  19. Sperry R. (1969). "A modifi ed concept of consciousness", Psychological Review, t. 76, s. 532-536.
  20. Sperry R. (1983). Science and Moral Priority. New York: Columbia University Press.
  21. Stephan A. (1999). Emergenz. Von der Unvorhersag barkeit zur Selbstorganisation. Dresden: Dresden University Press.
  22. Strother L., Obhi S.S. (2009). "The conscious experience of action and intention", Experimental Brain Research, t. 198, s. 535-539.
  23. Sundaresan M.K. (2001). Handbook of Particle Physics. London: CRC Press.
  24. Wittgenstein L. (2000). Dociekania filozoficzne (przekł. B. Wolniewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1898-3529
Język
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.7366/18983529
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu