BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Dąbrowski Przemysław
Tytuł
Obraz Litwinów - głównych przedstawicieli litewskiego odrodzenia narodowego, w oczach Polaków - mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego na przełomie XIX i XX wieku
Image of Lithuanians - of Chief Representatives of the Lithuanian National Revival, Rapidly of Poles - of Inhabitants of the Former Grand Duchy of Lithuania at the Turn of the 19th and 20th Centuries
Źródło
Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G. Ius, 2011, vol. 58, nr 2, s. 17-32
Słowa kluczowe
Historia, Naród, Inteligencja, Świadomość narodowa
History, Nation, Intelligence, National consciousness
Uwagi
summ.
Firma/Organizacja
Narodowy ruch litewski
Kraj/Region
Wielkie Księstwo Litewskie, Polska
Poland
Abstrakt
Narodowy ruch litewski, którego apogeum rozkwitu przypadło na drugą połowę XIX stulecia, posiadał kilka faz rozwoju. W pierwszej kolejności zaczęło wyodrębniać się poczucie odmienności kulturalnej, a następnie pojawiły się dążenia polityczne. Te ostatnie zrodziły początkowo ideę wspólnego państwa, pracę nad jej urzeczywistnieniem, by w konsekwencji wystąpić przeciwko niej i rozpocząć budowę własnej struktury. Formowała się stopniowo i wielokrotnie spowalniana była przez zarządzenia władz rosyjskich. W szczególności po upadku powstania styczniowego, na terenach litewsko-białoruskich rozpoczął się powolny proces rusyfikacji tych ziem. (fragment tekstu)

Nationalist Lithuanian movement, of which apogee of the bloom it fell to the second-half of the XIX century, had. a few phases of his development. First because, feeling the cultural inflected-ness started emerging, and then political aims appeared. The ones last gave the idea of the shared state rise to at first, work on for her fulfilling so that in consequence appear against her and begin construction of the personal structure. Poles dwelling areas of the former Grand Duchy of Lithuania in, for actions of representatives of the Lithuanian revival, looked in the various way. Not negating aspirations of Lithuanians to granting equal rights, almost unanimously they appeared against the aggressive and fighting nationalism, repelling all centuries-old historical traditions and an attempts at reconciliation of two sister nations. Mutual slanders only fueled conflict which it wasn't possible to untie by way of the dialogue or the compromise. His effects, to spend so that they can, were felt also and after 1918, when began it oneself new "battle of Polish - Lithuania" against Vilnius come to love. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. [bramowicz] L. A., Aleksander Dąbrowski-Jaksztas, "Przegląd Wileński", Wilno, 15 IV 1938, nr 2
  2. [sygn. nierozwiązana] S. K., Nieporozumienie, "Dziennik Wileński", Wilno, 21 VI-4 VII 1907, nr 140
  3. [sygn. nierozwiązana] X., Tryumfy litewskie, "Gazeta 2 Grosze", Wilno, 27 VIII-9 IX 1911, nr 222
  4. [utski] K. R., Czym są endecy?, "Gazeta Codzienna", Wilno, 22 IV-5 V 1912, nr 103,
  5. [wierzyński] A. Z., Sprawa litewska, "Goniec Codzienny", Wilno, 11 (24) VI 1910, nr 77
  6. "Politeja", nr 2 (4), Kraków 2005
  7. Abramowicz L., Dwie drogi, "Przegląd Wileński", Wilno, 27 I-9 II 1912, nr 5
  8. Aleksandravičius E., Kulakauskas A., Pod władzą carów. Litwa w XIX wieku, Kraków 2003
  9. Aleksandravičius E., Na rozdrożach polsko-litewskiego pogranicza. Fragmenty myśli politycznej Antanasa Baranauskasa, [w:] Kultura i myśl polityczna-prawna. Materiały z VII Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr Doktryn Politycznych i Prawnych, Jurata, 28-31 maja, pod red. A. Sylwestrzaka, D. Szpopera, A. Machnikowskiej i P. Dąbrowskiego, Sopot 2010
  10. Baczyński S., Litwa-Polska (1914-1927), mszp., Kolekcja opracowań i odpisów dokumentów, Archiwum Akt Nowych w Warszawie (AAN), sygn. 45, teczka 6, k. 16.
  11. Baranowski W., Ruch narodowy litewski, "Świat", Warszawa, 16 III 1907, nr 11
  12. Bardach J., Inflanty, Litwa i Białoruś w twórczości Bolesława Limanowskiego. Studium z dziejów w kwestii narodowej, "Przegląd Historyczny", t. 64, z. 3, Warszawa 1974
  13. Bardach J., O krajowcach, krajowości i patriotyzmie krajowym - dawniej i dziś, [w:] Księga Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ku europejskim tradycjom wspólnotowości, Sejny 2008
  14. Bohuszewicz J., Narodowość polska a obywatelstwo litewskie, "Goniec Wileński", Wilno, 7 (20) III 1908, nr 27
  15. Bohuszewicz J., Obóz polski, "Goniec Wileński", Wilno, 24 II-8 III 1908, nr 18
  16. Brzozowski Z. S., Litwa - Wilno 1910-1945, Paryż 1987
  17. Buchowski K., "Spolonizowani Litwini". Obraz przynależności narodowej Polaków na Litwie w retoryce litewskiego ruchu narodowego w pierwszej połowie XX wieku, [w:] Szkice polsko-litewskie, czyli o niełatwym sąsiedztwie w pierwszej połowie XX wieku, Toruń 2006
  18. Buchowski K., Litwomani i polonizatorzy. Mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku, Białystok 2006
  19. Buchowski K., Panowie i żmogusy. Stosunki polsko-litewskie w międzywojennych karykaturach, Białystok 2004
  20. Czerski F. [F. Mieszkis], Mania litewska w kwestii tejże, Wilno 1906
  21. Dąbrowski P., Buvusios Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės lenkų tautiniai demokratai ir lietuvių tautinis atgimimas XX amažiaus pradžioje, "Lietuvos istorijos studijos", t. 27, Wilno 2011
  22. Dąbrowski P., Narodowa Demokracja byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Studium z zakresu myśli politycznej i działalności obozu narodowego na ziemiach litewsko-białoruskich w latach 1897-1918, Kraków 2010
  23. Dąbrowski P., recenzja: Z. Solak, Między Polską a Litwą. Życie i działalność Michała Römera 1880-1920, Kraków 2004
  24. Dobaczewska W., Wilno i Wileńszczyzna w latach 1863-1914. Dzieje ruchów społecznych i politycznych, Wilno 1938
  25. Drugi pogrzeb historyczny, "Przegląd Wileński", Wilno, 27 II 1927, nr 4, s. 3.
  26. Eberhardt P., Polska ludność kresowa. Rodowód, liczebność, rozmieszczenie, Warszawa 1998
  27. Gaidis R., Myśl polityczna oraz działalność lojalistyczna Ignacego Korwin-Milewskiego, [w:] Kultura i myśl polityczna-prawna. Materiały z VII Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr Doktryn Politycznych i Prawnych, Jurata, 28-31 maja, pod red. A. Sylwestrzaka, D. Szpopera, A. Machnikowskiej i P. Dąbrowskiego, Sopot 2010
  28. Gerutis A., Lithuania 700 years, New York 1983
  29. Giedymińczyk B. [sygn. nierozwiązana], Polacy na Litwie, "Gazeta Codzienna", Wilno, 14 (27) XI 1912, nr 300
  30. Giertych J., Sprawa litewska, Wilno 1938
  31. Gizbert W. [Studnicki], Czy istnieje narodowość litewska?, "Dziennik Wileński", Wilno, 23 II-8 III 1907, nr 43
  32. Glogier Z., Kwestia litewska, Petersburg 1905
  33. Głębocki H., Kresy Imperium. Szkice i materiały do dziejów polityki Rosji wobec jej peryferii (XVIII-XXI wiek), Kraków 2006
  34. Grabia [sygn. nierozwiązana], Lituaniana, "Dziennik Wileński", Wilno, 5 (18) I 1907, nr 3
  35. Halczak B., Stereotyp Litwina i Białorusina w publicystyce endeckiej w latach II Rzeczypospolitej, [w:] Historycy polscy, litewscy i białoruscy wobec problemów XX wieku. Historiografia polska, litewska i białoruska po 1989 roku, pod red. K. Buchowskiego i W. Śleszyńskiego, Białystok 2003
  36. Jakubčionis A., Lithuania's state in the 20th century: foundation and solutions, [w:] Czas XX wieku - nie tylko w polskiej perpektywie, pod red. R. Wapińskiego, Gdańsk 2000
  37. Jundziłł Z., Z dziejów polskiej myśli politycznej na Litwie historycznej, "Niepodległość", t. 6, Londyn 1958
  38. Jurkiewicz J., Demokraci wileńscy w latach 1905-1914 (Zarys działalności i myśli politycznej), "Acta Baltico - Slavica", t. XV, 1983
  39. Karpowicz A., Hakatyzm Litwinów, "Dziennik Wileński", Wilno, 31 XII 1906-13 I 1907, nr 100
  40. Kilka słów w sprawie polskości i ludu polskiego na Litwie, "Prawda", Warszawa, 2 VI 1906, nr 22
  41. Konserwatyści polscy byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego w początkach działalności i rozwoju myśli politycznej do 1905 roku, "Pro Fide, Rege et Lege", nr 2 (31) z 1998
  42. Lewandowski J., Litewski ruch narodowy na przełomie XIX i XX wieku, "Res Historica", t. 22, pod red. J. Lewandowskiego, Lublin 2006
  43. Łossowski P., Dwie drogi odrodzenia kulturalnego i narodowego Litwinów: Baranauskas i Basanavičius, [w:] Biskup Antoni Baranowski (Antanas Baranauskas) 1835-1902. Orędownik pojednania litewsko-polskiego, Warszawa 1998
  44. Łossowski P., Litewski ruch narodowy w polskiej myśli politycznej (1883-1914), [w:] Polska i jej sąsiedzi. Polska myśl polityczna XIX i XX wieku, t. 1, pod red. W. Wrzesińskiego, Wrocław 1975
  45. Łossowski P., Litwa, Warszawa 2001
  46. Łossowski P., Po tej i tamtej stronie Niemna. Stosunki polsko-litewskie 1883-1939, Warszawa 1985
  47. Mackiewicz R., Sto lat prasy litewskiej, "Przegląd Wileński", Wilno, 20 III 1932, nr 6
  48. Makauskas B., Dziennik Michała Römera - świadectwo epoki "ostatniego obywatela" Wielkiego Księstwa Litewskiego, [w:] Księga Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ku europejskim tradycjom wspólnotowości, Sejny 2008
  49. Miknys R., Wileńscy autonomiści i ich projekty autonomii politycznej Litwy w latach 1904-1905, "Lituano - Slavica Posnaniensia. Studia Historica", t. VIII, Poznań 2001
  50. Obst J., Do Czytelników, "Kwartalnik Litewski", Petersburg, III 1910, t. I
  51. Obst J., Litwa w świetle prawdy historycznej, Wilno 1922, s. 6; zob.: J. Pawłowski, Idea Polska, Poznań 1919
  52. Obst J., O nazwę "Litwy", "Kurier Litewski", Wilno, 30 III-12 IV 1913, nr 73
  53. Obst J., Polska i Litwa, Wilno 1912
  54. Ochmański J., Historia Litwy, Wrocław 1982
  55. Ochmański J., Litewski ruch narodowo-kulturalny w XIX wieku (do 1890 r.), Białystok 1965
  56. Odezwa Stronnictwa Krajowego Litwy i Rusi, "Kurier Litewski", Wilno, 17 (30) XI 1905, nr 65
  57. Okulicz K., Brzask, dzień i zmierzch na ziemiach Litwy Historycznej, [w:] Pamiętnik wileński, Londyn 1972
  58. Pięćdziesięciolecie "Auszry", "Przegląd Wileński", Wilno, 26 II 1933, nr 4, s. 4.
  59. Piročkinas A., Jono Basanavičiaus vieta XIXa. Pabaigos - XXa. Pradžios lietuvių visuomenės gyvenime, [w:] "Aušra" ir lietuvių visuomeninis judėjimas XIXa. pabaigoje, Vilnius 1988
  60. Polskie Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe na Litwie. Odezwa, Wilno 1906.
  61. Romer H., Wilno, [w:] Co to jest Polska?, pod red. H. Mościckiego, Warszawa - Poznań [1919]
  62. Römer M., Litwa wobec wojny, "Zeszyty Historyczne", z. 17, Paryż 1970
  63. Römer M., Litwa. Studium o odrodzeniu narodu litewskiego, Lwów 1908
  64. Sawicki J., "Krajowość" - idea czy metoda (Z dziejów polskiej myśli politycznej na Litwie i Białorusi), "Lithuania" 4 (5) 1991 -1 (6) 1992
  65. Sękta S., [L. Czarkowski], Ostrzeżenie, "Dziennik Wileński", Wilno, 15 (28) XI 1906, nr 64
  66. Staliūnas D., Did the Government Seek to Russify Lithuanians and Poles in the Northwest Region after the Uprising of 1863-1864, [w:] Explorations in Russian and Eurasian History, [Vilnius] 2004
  67. Staliūnas D., Ethnopolitical Tendencies in Lithuania During the Period 1905-1907 and the Conceptions of the Revival of the University of Vilniaus, "Lithuanian Historical Studies", nr 1, Vilnius 1996
  68. Staliūnas D., Visuomenė be universiteto? (Aukštosios mokyklos atkūrimo problema Lietuvoje: XIX. Vidurys - XXa. Pradžia), "Lietuvių Atgimimo Istorijos Studijos", nr 16, Vilnius 2000
  69. Strazdas K., Atsiminimai iš "Auszros" laikų, [w:] "Auszros" sukaktuvės. 1883-1923 40 - metinės, Vilnius 1923
  70. Studnicki W., Nasze cywilizacyjne znaczenie, "Dziennik Wileński", Wilno, 6 (19) VIII 1906, nr 1
  71. Studnicki W., Ziemie Wschodnie, Warszawa 1920
  72. Szpoper D., Gente Lithuana, natione Lithuana. Myśl polityczna i działalność Konstancji Skirmuntt (1851-1934), Gdańsk 2009
  73. Szpoper D., Konstancji Skirmuntt zmagania o lingwistyczno-kulturowy dorobek polskości w Litwie, [w:] Kultura i myśl polityczna-prawna. Materiały z VII Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr Doktryn Politycznych i Prawnych, Jurata, 28-31 maja, pod red. A. Sylwestrzaka, D. Szpopera, A. Machnikowskiej i P. Dąbrowskiego, Sopot 2010
  74. Szpoper D., Stronnictwo Krajowe Litwy i Rusi - przyczynek do dziejów "koncepcji krajowej" w polskiej myśli konserwatywnej, "Myśl Konserwatywna", nr 1, Gdańsk 1997
  75. Szpoper D., Sukcesorzy Wielkiego Księstwa. Myśl polityczna i działalność konserwatystów polskich na ziemiach litewsko-białoruskich w latach 1904-1939, Gdańsk 1999
  76. Świetliński I., Polacy wobec Litwinów i Żydów, cz. I, "Dziennik Wileński", Wilno, 8 (21) I 1908, nr 6
  77. Valančius M., Namų užrašai, Vilnius 2003
  78. Vėbra R., "Aušros" idėjinės orientacijos, [w:] "Aušra" ir lietuvių visuomeninis judėjimas XIXa. Pabaigoje , Vilnius 1988
  79. Von Beckerat, Polityka narodowościowa, mszp., Zespół Wspólny, LMAVB, fond 9, teczka 1015, k. 3v.
  80. Wasilewski L., Sprawa Kresów i mniejszości narodowych w Polsce, Warszawa 1925
  81. Wasilewski L., Stosunki polsko-litewskie w dobie popowstaniowej, "Niepodległość", t. 1, z. 1, Warszawa 1929
  82. Węsławska E., Polacy na Litwie i Białej Rusi na tle zawieruchy wojennej, rkps, Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. IV 10721
  83. Wielhorski W., Litwini, Białorusini i Polacy w dziejach kultury Wielkiego Księstwa Litewskiego, [w:] Alma Mater Vilnensis, Londyn 1951
  84. Wielhorski W., Polska a Litwa. Stosunki wzajemne w biegu dziejów, Londyn 1947
  85. Wisner H., Cezury i lata. O stosunkach polsko-litewskich raz jeszcze, [w:] Tematy polsko-litewskie. Historia. Literatura. Edukacja, pod red. R. Traby, Olsztyn 1999
  86. Wisner H., Litwa - świadomość państwowa i narodowa, [w:] Trudna tożsamość. Problemy narodowościowe i religijne w Europie Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku. Materiały z międzynarodowej konferencji "Samoidentyfikacja narodowa i religijna a sprawa mniejszości narodowych i religijnych w Europie Środkowo-Wschodniej", Lublin 19-21 października 1993, pod red. J. Lewandowskiego, Lublin 1996
  87. Wróblewski T., List do "Kuriera Litewskiego", dat., 27 VI 1908, rkps, Zespół Wspólny, LMAVB, fond 9, teczka 2704, k. 3.
  88. Wróblewski T., Przemówienie na jubileuszu Bassanowicza, rkps, Zespół Wspólny, LMAVB, fond 9, teczka 2703-d, k. 7.
  89. Zaj V., Del keturiasdešimtmetinių "Auszros" sukaktuvių 1883-1923, [w:] "Auszros" sukaktuvės. 1883-1923 40 - metinės, Vilnius 1923
  90. Zan T., W sprawie litewskiej, mszp., Materiały Mariana Świechowskiego, Lietuvos Mokslų Akademijos Vrublevskių Biblioteka. Rankraščių skyrius (LMAVB), sygn. fond 168, teczka 22, k. 80.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
0458-4317
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu