BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Warkoczewski Stanisław
Tytuł
Kółka rolnicze w Wielkopolsce a odbudowa rolnictwa wielkopolskiego w latach 1919-1926
Źródło
Zeszyty Naukowe. Seria 1 / Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, 1984, nr 119, s. 31-54, tab.
Tytuł własny numeru
Prace badawcze z historii gospodarczej
Słowa kluczowe
Kółka rolnicze, Rozwój rolnictwa, Odbudowa gospodarcza, Ruchy społeczne, Gospodarstwa rolne, Okres międzywojenny
Agricultural circles, Rural development, Economic reconstruction, Social movements, Arable farm, Inter-war period
Kraj/Region
Wielkopolska
Wielkopolska
Abstrakt
Polski ruch społeczno-zawodowy rolników w Wielkopolsce ma bogatą tradycję. Pierwsze trwałe społeczno-zawodowe organizacje rolnicze powstały już na początku drugiej połowy XIX wieku w końcowym okresie realizacji reform uwłaszczeniowych. W roku 1861 powołane zostało Centralne Towarzystwo Gospodarcze (CTG) dla propagowania wśród ziemian postępowych form gospodarowania. Niewiele lat później , bo już w 1866 r. pojawiają się w Wielkopolsce jako jedne z pierwszych na ziemiach polskich włościańskie kółka rolnicze. W swym programie działania przewidywały one szerzenie oświaty wśród chłopów i pomoc w samodzielnym gospodarowaniu w warunkach rozwijającego się kapitalizmu. Oprócz organizacji społeczno-zawodowych istniała także od roku 1896 w Wielkopolsce instytucja samorządu rolniczego - izba rolnicza. Polacy jednak wobec antypolskich działań miejscowej administracji pruskiej oraz nacjonalistycznych organizacji niemieckich nie uzyskali w izbie odpowiedniej reprezentacji i nie mieli możliwości kształtowania jej działalności z korzyścią dla rolnictwa polskiego. Kółka początkowo rozwijały się w formie niezrzeszonej przy wydatnej pomocy ziemian z CTG i księży. W latach siedemdziesiątych CTG uznała, iż należy powołać ogólnego opiekuna dla wszystkich kółek w charakterze patrona. Pierwszym patronem został aktywny działacz kółek M. Jackowski. Zarówno pierwszy patron jak i jego następcy byli jednocześnie członkami zarządu CTG. Dla pomocy w terenie patron powoływał w zależności od swego uznania wicepatronów obejmujących zasięgiem kółka w kilku powiatach. W ten sposób z jednej strony CTG całkowicie objęło kontrolą wszystkie kółka, z drugiej zaczęło kształtować strukturę organizacyjną przyszłego Związku Poznańskich Kółek Rolniczych (ZPKR). Powstał on w roku 1911. Uchwalono wówczas tzw. Ustawę Związku i powołano radę patronacką czyli patronat składający się z 6 osób. Tak ukształtowana struktura Związku (patronat, wicepatronaty i kółka) przetrwała do roku 1926, tj. do czasu powstania Wielkopolskiego Towarzystwa Kółek Rolniczych (WTKR). (fragment tekstu)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Bibliografia
Pokaż
  1. A. Czubiński i E. Makowski, Klasowy ruch robotniczy w Wielkopolsce w okresie II Rzeczypospolitej. Poznań 1963.
  2. A. Czubiński, M. Skrzek, Strajki rolne w Wielkopolsce 1919-1922. Materiały Archiwalne. Warszawa 1959.
  3. Gazeta Rolnicza 5 X 1923.
  4. I. Szuman-Purol, Wpływ I wojny światowej na przeobrażenia w wielkopolskim rolnictwie, ogrodnictwie i leśnictwie. Kronika Wielkopolski 1981 nr 26.
  5. J. Borkowski, A. Gurnicz. Kółka rolnicze w II Rzeczypospolitej. Warszawa 1978.
  6. J. Majewski, Wieś wielkopolska w okresie międzywojennym 1918-1939. W: Dzieje wsi wielkopolskiej. Praca zbiorowa pod red. Wł. Rusińskiego. Poznań 1959.
  7. J. Pajewski, Niemcy w czasach nowożytnych 1577-1939. Poznań 1947.
  8. Księga adresowa gospodarstw rolnych woj. poznańskiego, Poznań 1926.
  9. Księga Pamiątkowa Związku Poznańskich Kółek Rolniczych 1866-1926 Poznań 1926.
  10. L. Trzeciakowski, Wielkopolska w latach I wojny światowej i w przededniu powstania, W: Dzieje Wielkopolski t. II, Poznań 1973.
  11. Memoriał Patrona Brownsforda do Ministerstwa z 1 VIII 1920.
  12. Poradnik Gospodarki 4 VII 1919.
  13. Poradnik Gospodarski 1 I 1922.
  14. Poradnik Gospodarski 1 III 1925.
  15. Poradnik Gospodarski 1 IX 1920.
  16. Poradnik Gospodarski 1 IX 1924.
  17. Poradnik Gospodarski 1 V 1922.
  18. Poradnik Gospodarski 1 VIII 1920.
  19. Poradnik Gospodarski 1 X 1922.
  20. Poradnik Gospodarski 1 XII 1921.
  21. Poradnik Gospodarski 10 II 1924.
  22. Poradnik Gospodarski 11 IV 1920.
  23. Poradnik Gospodarski 11 VII 1920.
  24. Poradnik Gospodarski 12 IX 1919.
  25. Poradnik Gospodarski 12 VI 1921.
  26. Poradnik Gospodarski 14 XI 1920.
  27. Poradnik Gospodarski 15 III 1925.
  28. Poradnik Gospodarski 15 VIII 1920.
  29. Poradnik Gospodarski 16 IX 1923.
  30. Poradnik Gospodarski 16 V 1926.
  31. Poradnik Gospodarski 16 X 1921.
  32. Poradnik Gospodarski 16 X 1926.
  33. Poradnik Gospodarski 17 VII 1920.
  34. Poradnik Gospodarski 17 X 1919.
  35. Poradnik Gospodarski 17 X 1920.
  36. Poradnik Gospodarski 2 III 1924.
  37. Poradnik Gospodarski 20 XII 1925.
  38. Poradnik Gospodarski 21 XI 1919.
  39. Poradnik Gospodarski 23 IV 1922.
  40. Poradnik Gospodarski 25 VII 1920.
  41. Poradnik Gospodarski 26 VI 1921.
  42. Poradnik Gospodarski 26 VII 1925.
  43. Poradnik Gospodarski 27 VI 1920.
  44. Poradnik Gospodarski 28 I 1923.
  45. Poradnik Gospodarski 29 I 1922.
  46. Poradnik Gospodarski 29 II 1920.
  47. Poradnik Gospodarski 3 V 1925.
  48. Poradnik Gospodarski 3 X 1920.
  49. Poradnik Gospodarski 3 X 1926.
  50. Poradnik Gospodarski 30 V 1919.
  51. Poradnik Gospodarski 31 I 1919.
  52. Poradnik Gospodarski 4 VII 1919.
  53. Poradnik Gospodarski 5 VIII 1925.
  54. Poradnik Gospodarski 6 VI 1919.
  55. Poradnik Gospodarski 6 VIII 1922.
  56. Poradnik Gospodarski 6 XI 1921.
  57. Poradnik Gospodarski 9 V 1919.
  58. Rocznik Kółek Rolniczo-Włościańskich w Wielkopolsce, r. 1920.
  59. Rocznik Wielkopolskiej Izby Rolniczej w Poznaniu za rok 1923. Poznań 1924.
  60. Rocznik WIR za rok 1923.
  61. Rocznik WIR za rok 1924.
  62. S. Kubiak, F. Łozowski, Rady Robotniczo-Żołnierskie w Wielkopolsce 1918-1919. Poznań 1959.
  63. Sprawozdanie z walnego zebrania Związku z 22 IV 1926.
  64. Sprawozdanie z walnego zebrania Związku za rok 1921.
  65. Sprawozdanie z walnego zebrania Związku za rok 1925.
  66. St. Krawczyński, Zadania Kółka Rolniczego. Poznań 1929.
  67. St. Nowakowski, Geografia gospodarcza Polski zachodniej. Poznań 1929, t. I.
  68. St. Warkoczewski, Powstanie izby rolniczej w Wielkopolsce. "Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych" t. XXX.
  69. St. Warkoczewski, Walka o połączenie społeczno-zawodowych organizacji rolniczych w Wielkopolsce w latach 1922-1927. Nauki Polityczne. Zeszyt Naukowy AE w Poznaniu. Seria I. nr 70.
  70. T.G. Jackowski, W walce o polskość, Kraków 1972.
  71. W. Aleksandrowicz, A. Bukowski, Cz. Wycech. W stulecie działalności kółek rolniczych, Warszawa 1967.
  72. W. Jakóbczyk, Patron Jackowski. Poznań 1938.
  73. Wielkopolanin, 9 II 1919.
  74. Z. Grot, Orężny czyn powstania wielkopolskiego, W: Powstanie Wielkopolskie, 1918-1919. pr. zbiorowa pod red. K. Piwarskiego, Poznań 1969.
  75. Z. Hemerling, Ruch Ludowy w Wielkopolsce 1919-1939. Warszawa 1971.
  76. Z. Landau, J. Tomaszewski, Gospodarka Polski międzywojennej, t. I, 1918-1923. Warszawa 1967.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
0208-4902
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu