BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Zawadzka-Pawlewska Urszula (Uniwersytet Warszawski)
Tytuł
Analiza rozmieszczenia osadnictwa średniowiecznego względem cieków z wykorzystaniem darmowego oprogramowania GIS na przykładzie północnego Mazowsza
Analysis of Distribution of Medieval Settlement with Respect to Watercourses with Usage of Open Source GIS Tools on Example of Northern Mazovia
Źródło
Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 2014, nr 16, s. 239-253, rys., tab., bibliogr. 34 poz.
Tytuł własny numeru
Przestrzeń publiczna i sektor usług w małych miastach
Słowa kluczowe
Osadnictwo, Archeologia, Analiza przestrzenna
Colonization, Archaeology, Spatial analysis
Uwagi
streszcz., summ.
Badania zaprezentowane w niniejszej publikacji były wspierane przez Unię Europejską w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, numer umowy UDAPOKL. 04.01.01-00-072/09-00.
Kraj/Region
Mazowsze
Mazowsze
Abstrakt
Artykuł poświęcony jest analizie odległości stanowisk archeologicznych od cieków. Obszarem badań jest zlewnia rzeki Węgierki na północnym Mazowszu. Do badań wykorzystano dane z Archeologicznego Zdjęcia Polski. Analizy wykonano z użyciem darmowego oprogramowania GIS - Quantum GIS 1.7.3 oraz ILWIS 3.7. Dzięki badaniom udało się stwierdzić istnienie różnic w wyborze miejsc dogodnych do osadnictwa w przeszłości. (abstrakt oryginalny)

Regional patterns of settlement are one of the most important subjects in archaeology. Analysis of such patterns were well spread in the research community before the GIS revolution. However, according to the usage of GIS tool in last two decades regional settlement analysis became more simple and less time-consuming. In following paper author presented one of such tools, which can be applied to the archaeological data. For the analysis, data from Polish National Record of Archaeological Sites (PNRAS) were used. The region was set on natural boundaries of river Węgierka catchment in Northern Mazovia region. Choice of the region was conditioned by relatively low human impact on riverbed. Data from PNRAS were digitized in Quantum GIS. Later sites were counted in equidistant zones from rivers in ILWIS 3.7. The result, after division by area of equidistant zone, were density maps of the region for three period: Early Medieval, Late Medieval and Post-medieval. Results shown changes in settlement pattern in three following periods of time. In direction from Early medieval to Post Medieval period the attractiveness of far-from-rivers regions grow. On the opposite the attractiveness of close-to-rivers part of studied area decreased in time. Probable causes of this changes were: technological development and changes in hydrology of these region. (original abstract)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Atlas historyczny Polski, 1973, Atlas historyczny Polski. Mazowsze w drugiej połowie XVI w., cz. 1. Mapa, Polska Akademia Nauk, Instytut Historii, Warszawa.
  2. Bałuk A., 1977, Mapa Geologiczna Polski, A - Mapa Utworów Powierzchniowych, skala 1:200 000, Arkusz: Ostrołęka, Wydawnictwa Geologiczne.
  3. Bałuk A., 1978, Mapa Geologiczna Polski, A - Mapa Utworów Powierzchniowych,skala 1:200 000, Arkusz: Mława, Wydawnictwa Geologiczne.
  4. Baranowski B., 1978, Zdobywanie surowców organicznych, [w:] Keckowa A., Molenda D. (red.), Historia Kultury Materialnej Polski, Tom III, Od połowy XVI do połowy XVII wieku, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 76-109.
  5. Borkiewicz-Celińska A., 1970, Osadnictwo Ziemi Ciechanowskiej w XV wieku (1370-1526), Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków.
  6. Brown A.G., 1997, Alluvial Geoarchaeology. Floodplain archaeology and environmental change, Cambridge University Press, Cambridge.
  7. Czerniak L., 1996, Archeologiczne Zdjęcie Polski - co dalej?, [w:] Jaskanis D. (red.),Archeologiczne Zdjęcie Polski - Metoda i doświadczenia. Próba oceny, Ministerstwo Kultury i Sztuki. Generalny Konserwator Zabytków, Warszawa, s. 39-46.
  8. Dembińska M., 1978, Wychów zwierząt domowych, [w:] Dembińska M, Podwińska Z.(red.), Historia Kultury Materialnej Polski, Tom I, od VII do XII w., Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 90-96.
  9. Janiszewski M., 1991, Geograficzne warunki powstawania miast polskich, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  10. Jasiewicz J., Hildebrandt-Radke I., 2009, Using multivariate statistics and fuzzy logicsystem to analyse settlement preferences in lowland areas of the temperate zone: an example from the Polish Lowlands, "Journal of Archaeological Science", 36, s. 2096-2107.
  11. Jażdżewka I., 2013, The historical diversity of Poland's urban network: cluster analysis versus historical regions, "Geographia Polonica", 86(3), s. 219-236.
  12. Knox J.C., 2006, Floodplain sedimentation in the Upper Mississippi Valley: Naturalversus human accelerated, "Geomorphology", 79, s. 286-310.
  13. Kondracki J., 2009, Geografia regionalna Polski, PWN, Warszawa.
  14. Kurnatowski S., 1995, Interdyscyplinarność w badaniach przestrzeni dorzecza, [w:]Kołtuniak J. (red.), Rzeki. Kultura. Cywilizacja. Historia, t. 4, s. 33-54.
  15. Kvamme K.L., 2006, There and Back Again: Revisiting Archaeological Locational Modeling, [w:] Mehrer M.W., Wescott K.L. (red.), GIS and Archaeological Site Location Modeling, Taylor & Francis Group, Boca Raton, London-New York.
  16. Liszewski S., 1995, Geografia miast nadrzecznych, [w:] Kołtuniak J. (red.), Rzeki.Kultura. Cywilizacja. Historia, t. 4, s. 127-151.
  17. NID 2012, Archeologiczne Zdjęcie Polski, Instrukcja opracowywania Karty Ewidencji Zabytku Archeologicznego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, http://www.nid.pl/pl/Dla_specjalistow/Badania_i_dokumentacja/priorytet_ochrona_zabytkow_archeologicznych/edycja%202014/Instrukcja%20opracowania%20KEZA.pdf (dostęp: 07.08.2014).
  18. Podwińska Z., 1978a, Środowisko geograficzne, [w:] Dembińska M, Podwińska Z.(red.), Historia Kultury Materialnej Polski, Tom I, od VII do XII w., Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 17-23.
  19. Podwińska Z., 1978b, Ludność i osadnictwo, [w:] Dembińska M, Podwińska Z. (red.),Historia Kultury Materialnej Polski, Tom I, od VII do XII w., Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 24-57.
  20. Podwińska Z., 1978c, Stosunki społeczne i polityczne, [w:] Dembińska M, Podwińska Z.(red.), Historia Kultury Materialnej Polski, Tom I, od VII do XII w., Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 58-68.
  21. Podwińska Z., 1978d, Produkcja rolna, [w:] Dembińska M, Podwińska Z. (red.), Historia Kultury Materialnej Polski, Tom I, od VII do XII w., Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 72-89.
  22. Podział hydrograficzny Polski, 1983, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa.
  23. Podział Hydrograficzny Polski, 2013, Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, http://www.kzgw.gov.pl (dostęp: 12.03.2013).
  24. Price D.G., 1993, The Pattern of Prehistoric Settlement Sites, "The Geographical Journal",159(3), s. 261-280.
  25. Rutkowska-Płachcińska A., 1978a, Osadnictwo, zaludnienie, [w:] Rutkowska-Płachcińska A. (red.), Historia Kultury Materialnej Polski, Tom II, od XIII do XV w., ZakładNarodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 11-38.
  26. Rutkowska-Płachcińska A., 1978b, Gospodarka rolno-hodowlana, [w:] Rutkowska-Płachcińska A. (red.), Historia Kultury Materialnej Polski, Tom II, od XIII do XV w.,Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk,Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, s. 39-57.
  27. Starkel L., 1991, The Vistula River Valley: A Case Study for Central Europe, [w:] Starkel L., Gregory K.J., Thornes J.B. (red.), Temprate Palaeo hydrology. Fluvial Processes in the Temprate Zone during the last 15 000 years, John Wiley & Sons,Chichester-New York-Brisbane-Toronto-Singapore, s. 171-186.
  28. Starkel L., 2001, Historia Doliny Wisły od ostatniego zlodowacenia do dziś, Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Warszawa.
  29. Starkel L., Goslar T., Ralska-Jasiewiczowa M., Demske D., Różański K., Łącka B., Pelisiak A., Szeroczyńska K., Wicik B., Więckowski K., 1998, Discussion of the Holocene events recorded in the Lake Gościąż sediments, [w:] Ralska-Jasiewiczowa M., Goslar T., Madeyska T., Starkel L., Szafer W. (red.), Lake Gościąż, Central Poland. A monographic Study. Part 1, Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.
  30. Tyszkiewicz J., 1994, Mazowsze we wcześniejszym średniowieczu (połowa VI - połowa X w.), [w:] Gieysztor A., Samsonowicz H. (red.), Dzieje Mazowsza do 1526 roku,PWN, Warszawa, s. 69-84.
  31. Waugh D., 1995, Geography. An Integrated Approach, Thomas Nelson & Sons Ltd.,Walton-on-Thames.
  32. Woyda S., 1981, Archeologiczne zdjęcie terenu - ogólne założenia metody w oparciu o doświadczenia mazowieckie, Zdjęcie Archeologiczne Polski, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, Warszawa, s. 11-21.
  33. Wrzosek A., 1976, Rozważania nad położeniem i rozwojem przestrzennym miast nadrzecznych, "Przegląd Geograficzny", 48(4), s. 649-655.
  34. Wyrozumski J., 2003, Dzieje Polski Piastowskiej, [w:] Grodziski S., Wyrozumski J., Zgórniak M. (red.), Wielka Historia Polski, tom I, Fogra Oficyna Wydawnicza, Kraków, s. 377-753.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1508-1117
Język
pol
URI / DOI
http://hdl.handle.net/11089/10669
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu