BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Sołtys Andrzej (Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza)
Tytuł
Rekonstrukcja uniwersalnego pojęcia analogii w filozofii św. Tomasza
Rekonstruction of the Universal Concept of Analogy in the Philosophy of St. Thomas
Źródło
Humanities and Social Sciences, 2016, vol. 21 (XXI), nr 23 (3), s. 157-169, bibliogr. 20 poz.
Słowa kluczowe
Filozofia, Poglądy filozoficzne, Metafizyka
Philosophy, Philosophical thought, Metaphysics
Uwagi
streszcz., summ.
św. Tomasz z Akwinu
Abstrakt
W niniejszym studium przedmiotem analizy uczyniono św. Tomasza z Akwinu doktrynę analogii. Jakkolwiek analogia ma swoje stałe miejsce w filozofii i teologii katolickiej, tak już nie ma zgody w kwestii pojęcia analogii oraz jej roli we wskazanych obszarach wiedzy. Tymczasem analogia nie może być sprawnym narzędziem filozoficznego i teologicznego poznania, dopóki nie wypracuje się jednej spójnej jej interpretacji. O tym, jak trudno stworzyć taką interpretację, świadczą liczne rozbieżne komentarze i polemiczne studia dotyczące tego zagadnienia. Autor niniejszego studium twierdzi, że najbardziej podstawowym zadaniem w pokonywaniu rozbieżności interpretacyjnych dotyczących św. Tomasza teorii analogii, jest zadanie określenia uniwersalnego pojęcia analogii. Zmierza on do ustalenia takiego pojęcia poprzez polemiczną dyskusję z zrekonstruowanym pojęciem analogii i wskazywanym jako uniwersalne przez współczesnego francuskiego tomistę de l'abbé S. Leclère. Twierdzeniem niniejszej pracy jest stanowisko, że Leclère niesłusznie zawęził św. Tomasza teorię analogii jedynie do porządku logicznego, czyniąc z niej wyłącznie narzędzie orzekania wspólnych predykatów o przedmiotach. Wykazuje, że św. Tomasz wielokrotnie daje wyraz temu, że myśli on porządkiem rzeczy poznawanej, dlatego porządek metafizyczny w jego dziełach uprzedza porządek logiczny. W przeciwieństwie do tego, jak robił to l'abbé S. Leclère, rekonstrukcja pojęcia analogii jako takiej winna przebiegać nie w porządku logicznym, lecz w porządku metafizycznym. Natomiast za słuszny uznaje się sprzeciw de Leclère wobec redukowania, przez Kajetana i komentatorów św. Tomasza podążających za Kajetanem, uniwersalnego pojęcia analogii do jednego z jej typów. (abstrakt oryginalny)

The subject of the analysis in present study is the St. Thomas Aquinas' doctrine of analogy. Although the analogy has its permanent place in philosophy and catholic theology, its concept is not the same in the thought of the commentators of St. Thomas. If we want the analogy to be an appropriate tool of philosophical and theological cognition, it should to refute erroneous interpretations of analogy. The author of this study examines the interpretation of the doctrine of analogy of St. Thomas presented by the contemporary French Thomist, S. Leclère. It is the voice in the debate about how St. Thomas understands the universal concept of analogy. This article gives an answer to the question, what is the most universal concept of analogy in the works of St. Thomas, which is present in each kind of analogy. This study shows that Leclère reduces the universal concept of analogy to analogy of names. But Thomas repeats in many of his expressions that the main concept of analogy belongs to the metaphysical order and not to the logical order. For this reason, the reconstruction of the most universal concept of analogy should be done at the level of metaphysical order, contrary to this, as does Leclère, which binds the notion of universal analogy with logical order. On the other hand Leclère rightly opposes the reduction of the universal concept of analogy to the one of the kinds of analogy of names, as had done Cajetan and all commentators of St. Thomas who followed in his footsteps. (original abstract)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Cajetan, Scripta philosophica: De nominum analogia, Romae: Inst. "Angelicum", 1952.
  2. Anderson J.F., Reflections on the analogy of being, Martinus Nijhoff, The Hague 1967.
  3. Ciszewski M., Kajetan, [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, red. A. Maryniarczyk i in., t. 5, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2004, 427-429.
  4. Hochschild J., The Semantics of Analogy Reading Cajetan's De Nominum Analogia, University of Notre Dame Press, Indiana 2010.
  5. Krause A., Zur Analogie bei Cajetan und Thomas von Aquin: eine Analyse, Halle/Saale, Hallescher 1999.
  6. Krąpiec M.A., Teoria analogii bytu, RW KUL, Lublin 1993.
  7. Leclère S. Abbé, A propos de l'analogie chez saint Thomas d'Aquin [online], http://www.salve-regina.com/salve/L%27analogie (dostęp: 30.02.2015 r.).
  8. McInerny R., Aquinas and Analogy, The Catholic University of America Press, Washington 1996.
  9. McInerny R., The logic of analogy, An interpretation of st Thomas, Martinus Nijhoff, Hague 1961.
  10. Montagnes B., La doctrine de lʼanalogie de lʼêtre dʼaprès saint Thomas dʼAquin, Publications Universitaires, Louvain 1963.
  11. Owen G.E.L., Logic, Science and Dialectic, Cornell University Press, Ithaca 1986.
  12. Św. Tomasz z Akwinu, De Potentia Dei, q. 10, a. 4.
  13. Św. Tomasz z Akwinu, De Veritate, q. 2, a. 11.
  14. Św. Tomasz z Akwinu, III Sent., d. 1, q. 1, a. 1.
  15. Św. Tomasz z Akwinu, In Boetii de Trinitate, p. 3, q. 5, a. 4.
  16. Św. Tomasz z Akwinu, In I Sent., d.19, q. 5, a. 2, ad 1.
  17. Św. Tomasz z Akwinu, Summa contra Gentiles, I, 34.
  18. Św. Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae, I, q. 13, a. 5.
  19. Św. Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae, II-II, q. 57, a. 1, ad 1.
  20. Ziembiński Z., Logika praktyczna, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2004.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
2300-9918
Język
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.7862/rz.2016.hss.50
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu