BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Żak Marek (Uniwersytet Wrocławski)
Tytuł
Propaganda polskiego wychodźstwa do Brazylii w świetle miesięcznika "Morze" (1924 -1939)
The Propaganda of the Polish Citizens' Emigration to Brazil in the Light of the Monthly Magazine 'Morze' [eng. 'The Sea'] (1924 -1939)
Źródło
Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy, 2017, nr 22, s. 69-92, fot., bibliogr. 165 poz.
Scientific Papers of The Witelon State University of Applied Sciences in Legnica
Słowa kluczowe
Emigracja, Ekspansja międzynarodowa
Emigration, International expansion
Uwagi
streszcz., summ.
Kraj/Region
Brazylia
Brazil
Abstrakt
Emigracja ludności polskiej do Brazylii, mająca miejsce na przełomie XIX i XX wieku, od samego swego zarania przykuwała uwagę opinii publicznej w kraju nad Wisłą. Tematyką tą interesowało się wielu ówczesnych naukowców, publicystów, społeczników oraz polityków. Wśród nich nie brakowało osób, które widziały w tym ruchu ludności szanse na odbudowę polskiej państwowości (tzw. Nowa Polska) lub pozyskanie atrakcyjnego terytorium zamorskiego. Miało za tym przemawiać m.in. permanentne przeludnienie niektórych ziem polskich. Postulaty koncentracji skupisk polskiej ludności za oceanem wywołały gorącą dyskusję pomiędzy zwolennikami a przeciwnikami tej dosyć oryginalnej inicjatywy. Pomysł kolonizacji Brazylii odżył na nowo na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku, kiedy głównym nośnikiem takich haseł była wchodząca w skład Ligi Morskiej, jednej z największych organizacji społecznych II Rzeczypospolitej, Sekcja Pionierów Kolonialnych. Nieoczekiwanie ten całkowicie oderwany od codziennych problemów międzywojennej Polski pomysł uzyskał poparcie ówczesnych władz, które ze względów wizerunkowych, chcąc być aktywnym graczem w międzynarodowej dyskusji dotyczącej kolonializmu oraz mandatów kolonialnych po byłych koloniach niemieckich, oficjalnie wspierały dążenia tzw. Pionierów Kolonialnych. Jednym z kierunków ewentualnej "ekspansji kolonialnej" Polski miały być południowe rubieże brazylijskiego wybrzeża. Natomiast główną tubą propagandową tej idei stał się naczelny organ prasowy Ligi Morskiej - miesięcznik "Morze". (abstrakt oryginalny)

Emigration of Polish citizens to Brazil, taking place at the turn of 20th century, was in the public eye from the very start. Many scientists, publicists, community workers and politicians of that period showed interest in the subject. Many of them perceived those mass movements as an opportunity for the reconstruction of Polish statehood (the so-called New Poland) or an acquisition of attractive overseas territories. Permanent overpopulation of some Polish areas contributed to this particular way of reasoning. The plans to concentrate some Polish community clusters overseas provoked a heated debate between supporters and opponents of this quite original initiative. The idea of Brazilian colonization became valid anew in the early 1930s, when The Section of Colonial Pioneers (a member of The Maritime League, one of the largest social organizations in the Second Polish Republic) was the main carrier of such slogans. Unexpectedly, this off-base idea, out of touch with the reality and everyday problems of interwar Poland, got support from contemporary authorities. The latter, in order to improve their public image, wanted to remain an active player in the international discussion concerning the issue of colonialism and colonial mandate for the ownership of former German possessions, and officially supported aspirations of so-called Colonial Pioneers. Southern frontiers of the Brazilian coast were supposed to constitute a destination for potential Polish colonial expansion. A principal press medium of The Maritime League - the monthly magazine "Morze" (The Sea) - became the main propaganda mouthpiece for this idea. (original abstract)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Americana, "Morze" 1936, nr 4, s. 33.
  2. Anuszewska E., Gospodarowanie Polonii brazylijskiej [w:] Dzieje Polonii w Ameryce łacińskiej, pod red. M. Kuli, PAN, Warszawa 1983, s. 358 - 379.
  3. Beck J., Ostatni Raport, PIW, Warszawa 1987.
  4. Białas T., Kształtowanie się programu emigracyjno-kolonialnego Ligi Morskiej i Kolonialnej w latach 1924 -1930, "Dzieje Najnowsze" 1977, nr 2, s. 103 -122.
  5. Białas T., Liga Morska i Kolonialna 1930 -1939, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1983.
  6. Białas T., Z tradycji Ligi Morskiej i Rzecznej, Biblioteczka Edukacji Morskiej, Gdańsk 2002.
  7. Bogdan T., Emigracja a flota polska, "Morze" 1925, nr 1, s. 4.
  8. Breowicz W., Ślady Piasta pod Piniorami: szkic z dziejów wychodźstwa polskiego w Brazylii, Wyd. Polonia, Warszawa 1961.
  9. Brożek A., Z badań nad początkami osadnictwa polskiego w Brazylii. Emigracja z Górnego Śląska do Parany [w:] Między feudalizmem a kapitalizmem. Studia z dziejów gospodarczych i społecznych. Prace ofiarowane Witoldowi Kuli, pod red. R. Czepulisa-Rastenisa, Wyd. Ossolineum, Wrocław 1976, s. 167-179.
  10. Brunne S., Maurycy August hr. Beniowski, "Morze" 1929, nr 7- 8, s. 23 - 24.
  11. Brunne S., Krzysztof z Arciszewa Arciszewski, herbu Prawdzic 1592 -1656, "Morze" 1930, nr 5, s. 20 -22.
  12. Chełmicki Z., W Brazylii. Notatki z podróży, Skład Główny w Administracyi "Słowa", Warszawa 1892.
  13. Chrostowski T., Parana. Wspomnienia z podróży w roku 1914, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1922.
  14. Ciuruś E., Polacy w Brazylii, Polonijne Centrum Kulturalno-Oświatowe Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1977.
  15. Czubiński A., Historia powszechna XX wieku, Wyd. Poznańskie, Poznań 2003.
  16. Dembicz A. (red.), Ameryka Łacińska. Przestrzeń i społeczeństwo. Społeczne aspekty przestrzennej koncentracji ludności, Centrum Studiów Latynoamerykańskich UW, Warszawa 1992.
  17. Dobrowolski R., Obraz Afryki w świetle katolickich czasopism misyjnych i publicystyki kolonialnej w Polsce lat międzywojennych (w załączniku wywiad z H. Tetzlaffem), "Przegląd Socjologiczny" 1975, t. 27, s. 179 - 222.
  18. Dobrowolski S., Przełomowa data, "Morze" 1936, nr 4, s. 17.
  19. Doliwa, Polsko-angielska walka z Niemcami o Kamerun w latach 1884 -85, "Morze" 1932, nr 12, s. 20 - 23.
  20. Drozdowski M.M., Ewolucja pojęcia "Polonia" w XIX i XX wieku [w:] Problemy dziejów Polonii, pod red. M.M. Drozdowskiego, Wyd. PWN, Warszawa 1979, s. 5 -18.
  21. Dygasiński A., Listy z Brazylii, Kurier Warszawski, Warszawa 1891.
  22. Ficińska M., 20 lat w Paranie, Instytut Wydawniczy "Biblioteka Polska" Warszawa 1938.
  23. Fiktus P., Roman Dmowski wobec problemów polskiego osadnictwa na terenie brazylijskiej Parany w latach 1899 -1900 [w:] "Wrocławskie Studia Erazmiańskie. Zeszyty Studenckie" - t. 4: Prace z zakresu myśli polityczno-prawnej oraz elektronicznej administracji, pod red. M. Sadowskiego i P. Szymańca, Katedra Doktryn Politycznych i Prawnych WPAiE UWr, Wrocław 2010, s. 48 - 57.
  24. Fiktus P., "Nowa Polska" w polskiej myśli kolonialnej do 1939 r. [w:] Prace z myśli polityczno-prawnej oraz prawa publicznego, pod red. M. Sadowskiego i P. Szymańca, Katedra Doktryn Politycznych i Prawnych WPAiE UWr, Wrocław 2012, s. 107-124.
  25. Fiktus P., Pojęcie ,,kolonii" oraz ,,kolonializmu" w dyskursie polityczno-prawnym Ligi Morskiej i Kolonialnej [w:] Varia doctrinalia, pod red. Ł. Michaja, Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa, Wrocław 2012, s. 111-121.
  26. Fularski M., Kryzys emigracyjny, a polska polityka kolonialna, "Morze" 1931, nr 3, s. 21.
  27. G., Kilka słów o osadnictwie w Brazylii, "Morze" 1936, nr 2, s. 29 - 30.
  28. Głuchowski K., Idźmy za morza, "Morze" 1928, nr 3, s. 31.
  29. Głuchowski K., O "Nową Polskę", "Morze" 1928, nr 4, s. 25.
  30. Głuchowski K., Chłop - zdobywca (z wędrówek po Paranie), "Morze" 1928, nr 4, s. 30 - 31.
  31. Głuchowski K., W górach nadziei, "Morze" 1928, nr 6, s. 24.
  32. Głuchowski K., Bo my, Panie, twarde są..., "Morze" 1928, nr 8, s. 27 - 30.
  33. Głuchowski K., Koncentrować czy rozpraszać, "Morze" 1928, nr 12, s. 26.
  34. Głuchowski K., Akcja kolonjalna Ligi Morskiej i Rzecznej, "Morze" 1928, nr 12, s. 27 - 29.
  35. Gmitruk J., Klarner-Kosińska I., Mazurek J. (wstęp, wybór i oprac.), Polonia brazylijska w piśmiennictwie polskim, Muzeum Historii Ruchu Ludowego, Warszawa 2000.
  36. Goulart M., Polscy imigranci w Brusque [w:] Obecność polska w Brazylii. Materiały z Sympozjum Brazylia-Polska, Kurytyba 1988, Centrum Studiów Latynoamerykańskich UW, Warszawa 1996, s. 59 - 64.
  37. Goździkowski W., Pionier kolonizacji polskiej w Brazylii, "Morze" 1945, nr 11, s. 11-13.
  38. Gruda E., Między Wielką Niedźwiedzicą a Krzyżem Południa, t. 1- 3, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1955 -1958.
  39. Gucka A., Obraz emigracji polskiej na łamach Dziennika Poznańskiego i Kuriera Poznańskiego (1859 -1939), Instytut Slawistyki PAN, Warszawa 2005.
  40. Ignatowicz M.A., Przemiany społeczności polskiej w Brazylii [w:] Dzieje Polonii w Ameryce Łacińskiej, pod red. M. Kuli, Wyd. Ossolineum, Warszawa 1983, s. 379 - 411.
  41. Isaakowa M., Polka w puszczach Parany, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1936.
  42. Janikowski L., Wspomnienia z ekspedycji Szolca-Rogozińskiego do Kamerunu w r. 1882, "Morze" 1931, nr 3, s. 25 - 28.
  43. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886, "Morze" 1933, nr 3, s. 26 - 28.
  44. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1933, nr 4, s. 27 - 28.
  45. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1933, nr 5, s. 31-32.
  46. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1933, nr 8 - 9, s. 45 - 46.
  47. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1933, nr 11, s. 28 - 29.
  48. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1933, nr 12, s. 27 - 28.
  49. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1934, nr 1, s. 30 - 32.
  50. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1934, nr 3, s. 29 - 30.
  51. Janikowski L., Wspomnienia z podróży afrykańskich w latach 1882 -1886 (Ciąg dalszy), "Morze" 1934, nr 4, s. 29 - 30.
  52. Janowski E., Wytyczne naszej ekspansji zamorskiej, "Morze" 1928, nr 5, s. 5.
  53. Jarosławski M., O samowystarczalność wychodźstwa, "Morze" 1928, nr 4, s. 27.
  54. Jawor, Villa Velha, "Morze" 1932, nr 6, s. 25 - 26.
  55. Jaworski P., Święto Morza w świetle prasy polskiej 1932 -1939 [w:] Wrocławskie studia z historii najnowszej, t. IV, pod red. W. Wrzesińskiego, Wyd. UWr, Wrocław 1997, s. 9 - 21.
  56. Jesionowski A., Wśród wychodźstwa polskiego, "Morze" 1938, nr 2, s. 22.
  57. Jeziorański K., Polskie tradycje kolonialne, "Morze" 1937, nr 9, s. 12.
  58. Kaganiec-Kamieńska A., Polityka imigracyjna wybranych państw Ameryki Łacińskiej na przełomie XIX i XX w., "Studia Migracyjne" 2012, nr 4, s. 57 - 82.
  59. Kania M., Nowa Polska - Plany kolonizacji polskiej w Brazylii, "Przegląd Polonijny" 2004, z. 4, s. 131-142.
  60. Kaproń A., Liga Morska i Kolonialna na Lubelszczyźnie w okresie międzywojennym, "Nautologia" 1995, nr 3, s. 40 - 43.
  61. Kiryluk S., Dlaczego Liga Morska bez Kolonialnej?, "Morze" 1947, nr 11, s. 5.
  62. Klarner I., Emigracja z Królestwa Polskiego do Brazylii w latach 1890 -1914, Książka i Wiedza, Warszawa 1975.
  63. Kłobukowski S., Wspomnienia z podróży po Brazylii, Argentynie, Paragwaju, Patagonii i Ziemi Ognistej, Gazeta Handlowo-Geograficzna, Lwów 1898.
  64. Kłobukowski S., Wycieczka do Parany (stan Rzeczypospolitej Brazylii), Gubrynowicz i Syn, Lwów 1909.
  65. Kołodziej E., Emigracja z ziem polskich od końca XIX wieku do czasów współczesnych i tworzenie się skupisk polonijnych [w:] Emigracja z ziem polskich w XX wieku, pod red. A. Koseskiego, Wyd. WSH, Pułtusk 1998, s. 13 -16.
  66. Kowalski M.A., Kolonie Rzeczypospolitej, Bellona, Warszawa 2005.
  67. Kowalski M. A., Dyskurs kolonialny II Rzeczypospolitej, Wyd. DiG, Warszawa 2010.
  68. Kozłowski W.A., Liga Żeglugi Polskiej 1921-1924, Liga Morska i Rzeczna 1925 -1930, Liga Morska i Kolonialna 1931-1939, Liga Morska 1945 -1952 w Chełmie i w powiecie chełmskim, Nakładem Autora, Chełm 2012.
  69. Krajewski R., Beniowski - pjonier kolonjalny, "Morze" 1928, nr 7, s. 17.
  70. Kronika kolonialna, "Morze" 1930, nr 4, s. 26.
  71. Kronika kolonialna, "Morze" 1930, nr 6, s. 30.
  72. Krzywiec B., Aktywizacja myśli morskiej społeczeństwa polskiego w latach trzydziestych na tle działalności Ligi Morskiej i Kolonialnej, "Nautologia" 1973, nr 3 - 4, s. 25 - 32.
  73. Kubiak H., Zmiana sytuacji Polonii w wyniku odzyskania niepodległości przez Polskę [w:] Polonia i odbudowa państwa polskiego w 1918 roku, pod red. W. Śladkowskiego, Wyd. UMCS, Warszawa - Lublin 1991, s. 24 - 34.
  74. Kula M., Początki czarnego niewolnictwa w Brazylii, Wyd. Ossolineum, Wrocław 1970.
  75. Kula M., Sukcesy i porażki polskich osadników w Brazylii, "Przegląd Polonijny" 1977, nr 2, s. 75 - 81.
  76. Kula M., Polonia brazylijska, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1981.
  77. Kula M., Historia Brazylii, Wyd. Ossolineum, Wrocław 1987.
  78. Kula M., Polono-Brazylijczycy i parę kwestii im bliskich, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego Warszawa 2012.
  79. Kula M., Migranci czynią ziemię poddaną, "Studia Migracyjne" 2013, nr 1, s. 49 - 57.
  80. Lelewel J., Geografja. Opisanie krajów polskich, Nakładem J.K. Żupańskiego, Poznań 1859.
  81. Lepecki B., Przygody w Paranie, Wyd. "Świt", Kurytyba 1923.
  82. Lepecki B., Zazdrosna dżungla i inne opowieści egzotyczne, Wyd. Domu Polskiego, Warszawa 1925.
  83. Lepecki B., Wśród pokonanych pionierów, "Morze" 1930, nr 11, s. 27.
  84. Lepecki B., Na parańskim Pomorzu, "Morze" 1932, nr 4, s. 27.
  85. Lepecki B., W krainie piniorów, "Morze" 1932, nr 4, s. 25.
  86. Lepecki B., W krainie piniorów - dokończenie, "Morze" 1932, nr 5, s. 23.
  87. Lepecki B., Wśród pionierów polskich nad brzegami Ivahy - dokończenie, "Morze" 1933, nr 3, s. 23.
  88. Lepecki B., Ponta Grossa - księżniczka stepów, "Morze" 1933, nr 8 - 9, s. 41.
  89. Lepecki B., Koloniści polscy w Brazylii, "Morze" 1933, nr 11, s. 24 - 25.
  90. Lepecki B., W krainie jaguarów, Księgarnia Bibljoteki Dzieł Wyborowych, Warszawa 1934.
  91. Lepecki B., Polacy i Parana, Wiedza Powszechna, Warszawa 1962.
  92. Machaliński Z., Czasopiśmiennictwo morskie II Rzeczypospolitej, Wyd. Morskie, Gdańsk 1969.
  93. Makowski J., Brazylia. Środowisko, ludność, przestrzeń [w:] Relacje Polska - Brazylia. Historia i współczesność, pod red. A. Dembicza i M. Kuli, Centrum Studiów Latynoamerykańskich UW, Warszawa 1996, s. 9 -18.
  94. Marszałek M., Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej oraz Liga Morska i Kolonialna jako czynnik oddziaływania władz II Rzeczypospolitej na społeczeństwo województwa śląskiego, Katowice 2012 (praca doktorska dostępna na: http://www.sbc.org.pl/Content/96278/doktorat3366.pdf.).
  95. Mazurek J., Obecność polska w Brazylii [w:] Polacy pod Krzyżem Południa, pod red. J. Mazurka, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Warszawa 2009, s. 13 - 21.
  96. Mocyk A., "Za morzem ziemia i wolność" - legenda o brazylijskim raju w piśmiennictwie polskim przełomu XIX i XX wieku, "Przegląd Polonijny" 2001, z. 3, s. 81-100.
  97. Mrówczyński B., Tętniący step, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Katowice 1970.
  98. Nadolska-Styczyńska A., Ludy zamorskich lądów. Kultury pozaeuropejskie a działalność popularyzatorska Ligi Morskiej i Kolonialnej, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2005.
  99. Nasze tytuły do kolonij, "Morze" 1932, nr 5, s. 20 - 21.
  100. Nikodem P., Ojciec osadnictwa polskiego w Brazylii [w:] Emigracja polska w Brazylii. 100 lat osadnictwa, pod red. A Kaczmarka, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1971, s. 65 - 80.
  101. O kurs przygotowawczy dla kolonistów, "Morze" 1931, nr 6 - 7, s. 32 - 33.
  102. Olcha A., Szumią dęby nad Iguassu, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1959.
  103. Olstowski P., Generał Gustaw Orlicz-Dreszer, Wyd. A. Marszałek, Toruń 2000.
  104. Pankiewicz M., Prawda o Paranie, Zaranie, Kraków 1914.
  105. Pankiewicz M., Z Parany i do Parany, Gebethner i Wolff, Warszawa 1916.
  106. Pankiewicz M., Drogi i metody kolonizacji zamorskiej, "Morze" 1933, nr 11, s. 23.
  107. Paradowska M., Polacy w Ameryce Południowej, Wyd. Ossolineum, Wrocław 1977, s. 127-133.
  108. Paradowska M., Krzysztof Arciszewski - admirał wojsk holenderskich w Brazylii, Wyd. Śląsk, Wrocław - Warszawa 2001.
  109. Pitoń J., Najstarsze towarzystwa polonijne i ich dorobek [w:] Emigracja polska w Brazylii. 100 lat osadnictwa, pod red. A Kaczmarka, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1971, s. 137-141.
  110. Pitoń J., Saporski w ramach dat [w:] Emigracja polska w Brazylii. 100 lat osadnictwa, pod red. A Kaczmarka, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1971, s. 81- 89.
  111. Projekt Wereszczyńskiego założenia kolonji polskiej w Oceanji, "Morze" 1933, nr 3, s. 19 - 20.
  112. Projekt Wereszczyńskiego założenia kolonji polskiej w Oceanji (Dokończenie), "Morze" 1933, nr 4, s. 22 - 23.
  113. Rosiński W., Znaczenie kolonij dla państwa, "Morze" 1929, nr 7- 8, s. 19.
  114. Roszko J., Awanturnik nieśmiertelny, Wyd. Śląsk, Katowice 1989.
  115. Rozwadowski J., Polskie tendencje emigracyjne, a sprawa byłych niemieckich kolonij mandatowych, "Morze" 1928, nr 7, s. 17- 18.
  116. Rozwadowski J., Podstawy polskich dążeń kolonialnych, "Morze"1929, nr 11, s. 24.
  117. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako kapitan Stanhouver całą armadę przepłoszył, "Morze" 1933, nr 1, s. 29 - 31.
  118. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako Polską krwie własną okupiła zwycięstwo Holendrów, "Morze" 1933, nr 1, s. 30 - 32.
  119. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako się pod Paroassano kazało, co męstwo może, "Morze" 1933, nr 3, s. 29 - 31.
  120. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako rzeka Una czerwonego jeźdźca wyręczyła, "Morze" 1933, nr 4, s. 29 - 31.
  121. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako fortuna skarbami armady igrała, "Morze" 1933, nr 6, s. 28 - 30.
  122. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako imć Arciszewski z rodakiem Smętkiem się spotkał i co z tego wynikło, "Morze" 1932, nr 10, s. 28.
  123. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako Arciszewski w San Salvador dał parol, "Morze" 1933, nr 10, s. 29 - 32.
  124. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jako Arciszewski nazwał Carlottę "Czerwoną Żmiją" i jak mu odpowiedziała, "Morze" 1932, nr 11, s. 29 - 31.
  125. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jak Pułkownik Arciszewski zdobywał "Bom Jesu", "Morze" 1932, nr 12, s. 28 - 30.
  126. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Jak o bohatera wybuchła waśń między Hiszpanami, "Morze" 1933, nr 12, s. 24 - 26.
  127. Rychliński J.B., Przygody Krzysztofa Arciszewskiego, Książnica-Atlas 1933, Lwów.
  128. Semiradzki J, Za morze! Szkice z wycieczki do Brazylii, Związkowa Drukarnia, Lwów 1894.
  129. Semiradzki J., Szlakiem wychodźców. Wspomnienia z podróży do Brazylii, odbytej z polecenia Galicyjskiego Wydziału Krajowego, t. 1- 2, Drukarnia A.T. Jezierskiego, Warszawa 1900.
  130. Strasz P., Nowa Polska w... Oceanii, "Nowe Państwo" 2000, nr 40, s. 32 - 33.
  131. Sukiennicki H., Kilka wniosków do naszego programu, "Morze" 1930, nr 1, s. 21- 23.
  132. Sukiennicki H., Międzynarodowe mandaty kolonialne, "Morze" 1933, nr 1, s. 19.
  133. Szynaka E., Polityka morska i kolonialna jako element koncepcji mocarstwowych Polski w latach 1928-1935, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu" Nauki Humanistyczno-Społeczne z. 51 - Nauki polityczne V, Toruń 1972 s. 157-172.
  134. Śladkowski W., Wychodźstwa polskiego zarys dziejowy, AWH Antoni Dudek, Lublin 1994.
  135. Świtalski O., Geneza i przyczyny polityki kolonjalnej, "Morze" 1931, nr 12, s. 23 - 24.
  136. Tetzlaff H., Tradycje obchodów Dni Morza i ich znaczenie, "Nautologia" 1983, nr 1, s. 18.
  137. Uniłowski Z., Żyto w dżungli, Wyd. J. Przeworskiego, Warszawa 1936.
  138. Uniłowski Z., Pamiętnik morski, Wyd. J. Przeworskiego, Warszawa 1937.
  139. Uziembło A., Trzeci etap, "Morze" 1928, nr 5, s. 12.
  140. W pięćdziesięciolecie, "Morze", 1932, nr 12, s. 18.
  141. Warchałowski K., Flota polska a emigracja, "Morze" 1926, nr 6, s. 6.
  142. Warchałowski K., Do Parany, Nakładem Autora, Kraków 1903.
  143. Warchałowski K., Zgon ojca emigracji polskiej w Paranie, "Morze" 1934, nr 2, s. 24 -25.
  144. Warchałowski K., Bandera polska w Ameryce Południowej, "Morze" 1936, nr 11, s. 22.
  145. Wieloch S., Warunki pracy w Paranie, "Morze" 1934, nr 11, s. 4 - 5.
  146. Woś-Saporski S.E., Pamiętnik, Międzynarodowe Towarzystwo Osadnicze, Warszawa 1939.
  147. Wójcik W., Moje życie w Brazylii, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1961.
  148. Wójcik W., Trzeci zlot Junaków w Kurytybie, "Morze" 1933, nr 6, s. 23.
  149. Wrzesiński W., Polacy za granicą w Polityce II Rzeczypospolitej (1918 -1939) [w:] Problemy dziejów Polonii, pod red. M.M. Drozdowskiego, PWN, Warszawa 1979, s. 19 -54.
  150. Wywiał P., Towarzystwo Wychowania Fizycznego "Junak", "Przegląd Historyczno- -Wojskowy" 2012. nr 1, s. 198 - 210.
  151. Zagadnienia polityki gospodarczej państwa polskiego, "Morze" 1925, nr 2, s. 21.
  152. Zając J., Liczba Polaków w Brazylii [w:] Emigracja polska w Brazylii. 100 lat osadnictwa, pod red. A Kaczmarka, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1971, s. 149 -151.
  153. Załęcki G., O istocie przedsiębiorstw kolonialnych, "Morze" 1929, nr 2 - 3, s. 69.
  154. Zarychta A., W szkole i dżungli. Podróż do Brazylii, Nasza Księgarnia, Warszawa 1966.
  155. Zdobycze i troski Polonji zamorskiej, "Morze" 1934, nr 5, s. 21.
  156. Z.G., Linia rozwojowa nowoczesnej emigracji polskiej, "Morze" 1929, nr 2 - 3, s. 65.
  157. Zieleniewski K., Z pobytu w Brazylji, "Morze" 1934, nr 10, s. 5.
  158. Zieliński S., "Łucja-Małgorzata", statek wyprawy Rogozińskiego do Kamerunu, "Morze" 1932, nr 11, s. 6 - 8.
  159. Zieliński S., Stefan Rogoziński, "Morze" 1932, nr 10, s. 18 - 21.
  160. Zieliński S., Klemens Tomczek (23. XI 1860 - 20. V. 1884), "Morze" 1932, nr 11, s. 21- 23.
  161. Zieliński S., Leopold Janikowski, "Morze" 1932, nr 12, s. 18 - 20.
  162. Zieliński S., Nowa Polska niepodległa na Nowej Gwinei 1871 rok. Projekt Piotra Aleksandra Wereszczyńskiego, "Morze" 1933, nr 2, s. 20 - 21.
  163. Z pobytu w Brazyljii. Wywiad z przedstawicielstwem LMK w Paranie p. gen. St. Strzemieńskim, "Morze" 1934, nr 10, s. 5.
  164. Związek Pjonierów Kolonjalnych. Nowa sekcja Ligi Morskiej i Rzecznej, "Morze" 1928, nr 3, s. 30.
  165. Z życia polonii parańskiej, "Morze" 1932, nr 3, s. 28.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1896-8333
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu