BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Myszczyszyn Janusz (Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie)
Tytuł
Powstanie i rozwój kolei żelaznych w prowincji Pomorze jako wyraz aktywności lokalnych środowisk i sektora publicznego
The creation and development of railways in the province of Pomerania as an expression of the activity of local communities and the public sector
Źródło
Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX wieku, 2016, t. 16, s. 91-110, rys., bibliogr. 32 poz.
Słowa kluczowe
Historia kolei, Kolejnictwo, Infrastruktura kolei, Transport pasażerski
History of railways, Railways, Rail infrastructure, Passenger transport
Uwagi
summ.
Kraj/Region
Pomorze
Pomerania
Abstrakt
Głównym celem założonym przez autora jest ukazanie rozwoju sieci kolejowej w Królestwie Prus od pierwszych prób rozbudowy (lata 30. XIX w.) do wybuchu I wojny światowej. ze szczególnym uwzględnieniem prowincji Pomorze. Budowa nowych szlaków kolejowych, a szczególnie w rolniczych i mało zaludnionych prowincjach wschodnich królestwa Prus, jest przejawem (początkowo) aktywnej działalności lokalnych kół oraz późniejszej aktywnej działalności rządu, parlamentu i państwa, a tym samym uczestnictwo sektora publicznego w rozbudowie, a począwszy od lat siedemdziesiątych XIX wieku nacjonalizacji kolei i powstaniu licznych kolei wąskotorowych. Prowincja Pomorze pozostawała dość specyficznym regionem, o niskim zaludnieniu, dużym znaczeniu rolnictwa, do tego zacofanym gospodarczo. Mimo to począwszy od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku rozbudowano sieć kolei III rzędu, co może być dowodem na to, że gęstość linii kolejowych (głównych i pobocznych) była na tle pozostałych prowincji pruskich niedostateczna, a kolej wąskotorowa uzupełniła i tak niedostatecznie rozwiniętą infrastrukturę komunikacyjną. Autor wykorzystał w przygotowaniu artykułu współczesne opracowania oraz starsze z okresu XIX wieku, włączając także analizą danych statystycznych. (fragment tekstu)

The creation and development of railways in Prussia in the first two decades of their existence occurred by the private sector. Prussian state established railway law on 3 November 1838, the Berlin-Szczecin railway built relatively early line Berlin-Szczecin (1843) and Stargard-Szczecin (1846). Development of the railway was an important event for the province and Szczecin, affecting the economic, social and political importance. Prussian government has been actively involved in the process of construction of the railway in the early eighties of the 19th century. Local government have been active since 1892, which was related to the new law on local railways construction (Gesetz über Kleinbahnen und Privatanschlußbahnen vom 28.07.1892). Local authorities (eg. provincial assembly, counties, local municipalities) became an active participant in economic life, including the development of narrow-gauge railway infrastructure in Pomerania.(original abstract)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Achilles W., Die Landwirtschaft in Preussen in den Grenzen des wissenschaftlichen Erkenntnisstandes und der Ausbildung vor dem Ersten Weltkrieg, [w:] Wirtschaft, Wissenschaft und Bildung in Preußen, red. K. Kaufhold, B. Sösemann, Stuttgart 1998.
  2. Behm E., Die modernen Verkehrsmittel: Dampfschiffe, Eisenbahnen, Telegraphen; eine geographisch-statistische Übersicht mit historischen und volkswirtschaftlichen Notizen mit einer Telegraphen- und Dampfschifffahrts-Karte der Erde und einer Kommunikations-Karte von Central-Europa, Gotha 1867.
  3. Czapliński W., Galos A., Korta W., Historia Niemiec, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1981.
  4. "Das Königlich Preußische Eisenbahngesetz" vom 3. November 1838, Elberfeld.
  5. Deutsche Eisenbahn-Statistik für das Betriebs-Jahr 1862, Berlin 1864.
  6. Fishlow A., American Railroads and the Transformation of the Antebellum Economy, Cambridge, MA: Harvard University Press 1965.
  7. Fogel R., A Quantitative Approach to the Study of Railroads in American Economic Growth: A Report of Some Preliminary Findings, "Journal of Economic History" 1962, 22, 163/197.
  8. Fogel R., Railroads and American Economic Growth: Essays in Econometric History. Baltimore 1964.
  9. Fremdling R., Eisenbahnen und deutsches Wirtschaftswachstum 1840-1879. Ein Beitrag zur Entwicklungstheorie und zur Theorie der Infrastruktur, Dortmund 1985.
  10. Geiβler A., Nutzung regionaler Handlungsspielräume für den Ausbau der Instrastruktur: Der Bau regionaler Bahnen in Pommern 1880-1914, (in:) Veröffentlichungen der historischen Kommission für Pommern, V. 43, Pommern im 19. Jahrhundert, Köln.
  11. Grabska W., Ekonomiczna ekspansja Niemiec na Wschód w latach 1870-1939, Wrocław-Warszawa-Kraków 1964.
  12. Hölzinger M., Strategische Bedeutung von Lobbyarbeit im Spiegel der historischen Entwicklung der verkehrspolitischen Rahmenbedingungen in Deutschland: Handlungsmöglichkeiten für das Lobbying im Unternehmensinteresse der DB AG im Politikfeld Raumordnung, Trier 2002.
  13. Jahrbuch der Provinz Pommern, Zehnete Aus., Verlag von Th. von Nahner, Stettin 1857.
  14. Jarbuch für die amtlische Statistik des Preussischen Staats, Berlin 1863.
  15. Kasten G., Ein Rittergut im Wandel der Zeit. Erinnerungen an das pommersche Dorfleben und ad die Zeit bis 1957, Norderstedt 2009.
  16. Koziarski S., Sieć kolejowa Polski, Opole 1993.
  17. List F., Über ein sächsisches Eisenbahn-System als Grundlage eines allgemeinen deutschen Eisenbahn-Systemes, und insbesondere über die Anlegung einer Eisenbahn von Leipzig nach Dresden, Leipzig 1833.
  18. Matschoss C., Ein Jahrhundert deutscher Maschinenbau: von der Mechanischen Werkstätte bis zur Deutschen Maschinenfabrik 1819-1919, Berlin 1919.
  19. Mellies D., Modernisierung in der preußischen Provinz?: Der Regierungsbezirk Stettin im 19. Jahrhundert, "Kritische Studien zur Geschichtswissenschaft", Göttingen 2012.
  20. Mielcarek A., Transport drogowy, wodny i kolejowy w gospodarce prowincji pomorskiej w latach 1815-1914, Szczecin 2000.
  21. Myszczyszyn J., Koleje żelazne, jako istotny element procesu wstępnej industrializacji państw niemieckich, "Kultura i Historia" 2010, nr 17 - http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/1757 (dostęp: 1 III 2014).
  22. Myszczyszyn J., Protekcjonizm agrarny jako czynnik utrudniający rozwój przemysłu w Prusach w końcu XIX w. i początkach XX w. na przykładzie prowincji Pomorze, [w:] Z dziejów przemysłu przed 1945 rokiem, red. J. Chumiński, M. Zawadka, Wrocław 2012.
  23. Myszczyszyn J., Rozwój transportu i wymiany międzynarodowej a pierwsza fala globalizacji gospodarczej, "Kultura - Historia - Globalizacja" 2014, nr 15.
  24. Myszczyszyn J., Wpływ kolei żelaznych na wzrost gospodarczy Niemiec (1840-1913), Łódź 2013.
  25. Myszczyszyn J., Znaczenie Niemieckiego Związku Celnego w budowie jedności gospodarczej Niemiec, "Kultura i Historia" 2010, nr 18.
  26. Pommern Jahrbuch, Stettin 1928.
  27. Rostow W. W., The Stages of Economic Growth - A Non Communist Manifesto, Cambridge 1960.
  28. Statistisches Jarbuch für den Preussische Staat, Königlischen Statistischen Buerau, Berlin 1904.
  29. Statistisches Jarbuch für den Preussische Staat, Königlischen Statistischen Landesamt, Berlin 1915.
  30. Ten F., Eisenbahnen und Eisenbahnunternehmer in der Industriellen Revolution. Ein preussisch\deutsch-englischer Vergleich, "Kritische Studien zur Geschichwissenschaft", Bd. 120, Göttingen 1997.
  31. Włodarczyk E., Główne linie dziejów Pomorza Zachodniego w latach 1815-1945 r., Szczecin 2001.
  32. Włodarczyk E., Wielki przemysł Szczecina w latach 1850-1914, Warszawa 1982.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
2080-8313
Język
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.18778/2080-8313.16.06
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu