BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Przybyła Helena (Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach)
Tytuł
Kategoria wolności w myśli starożytnej i średniowieczu
Źródło
Prace Naukowe / Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. Kategoria wolności w ujęciu wybranych kierunków myśli ekonomicznej, 2016, s. 13-42
Słowa kluczowe
Koncepcje wolności, Historia filozofii, Historia myśli ekonomicznej
Concepts of freedom, History of philosophy, History of economic thought
Abstrakt
Wieloznaczność pojęcia wolność doprowadziła do fundamentalnych sporów i wyłonienia często niedających się pogodzić stanowisk, głoszących, że wolność przysługuje człowiekowi z natury (Thomas Hobbes), jest tworem ewolucji kulturowej, prawnej i instytucjonalnej (Charles Louis Montesquieu), ma charakter negatywny i jest brakiem ograniczeń (Thomas Hobbes, libertarianizm), wolność ma cechę pozytywną jako możliwość realizacji rozumnych celów (Georg Wilhelm Friedrich Hegel), wolność przysługuje przede wszystkim jednostce i wyraża się w jej swobodach (Benjamin Constant), wolność powinna przysługiwać zbiorowości i być miernikiem suwerenności (Jean-Jacques Rousseau, Karol Marks). Spory toczyły się również wokół zagadnienia, jaki rodzaj ustroju politycznego najlepiej chronił wolność. Już w starożytności zwracano uwagę, że system, który zrodził się pod hasłem wolność - demokracja - stwarza własne formy zniewolenia (Platon). Arystoteles za najlepszy pod tym względem uznawał ustrój mieszany. Tradycja filozoficzna pozostawiła uzasadnienia wolności ludzkiej w obszarze spraw międzyludzkich, w dziedzinie polityki oraz w obrębie pewnej sfery wewnętrznej, zwanej wolą. Od presokratyków, Platona i Arystotelesa, z wyjątkiem stoików nie spotykamy rozważań na temat wolności wewnętrznej, natomiast jako fakt życia codziennego i politycznego. Dopiero św. Augustyn odkrył wolność wewnętrzną, przez którą rozumiał pewną duchową przestrzeń, w której ludzie mogą znaleźć schronienie przed zewnętrznym przymusem i gdzie mogą czuć się wolni. Doświadczenie wolności wewnętrznej zakładało wycofanie się ze świata do jakiejś wewnętrznej sfery, do której nikt obcy nie miał dostępu. Tej wewnętrznej przestrzeni nie należy mylić z sercem ani z umysłem, które istnieją i funkcjonują tylko w powiązaniu ze światem. (fragment tekstu)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Bibliografia
Pokaż
  1. Arendt H. (2005), Polityka jako obietnica, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  2. Arystoteles (1982), Etyka nikomachejska, PWN, Warszawa.
  3. Augustyn A. ( 1997), Wyznania, przekł. Z. Kubiak, Znak, Kraków.
  4. Augustyn A. (1953), Dialogi filozoficzne, t. III. O Nauczycielu. O wolnej woli, Instytut Wydawniczy "Pax", Warszawa.
  5. Augustyn A. (1998), Państwo Boże, Wydawnictwo Antyk, Kęty.
  6. Borgosz J. (1962), Tomasz z Akwinu, Wiedza Powszechna, Warszawa.
  7. Epiktet (1961), Diatryby. Encheiridion. Z dodaniem Fragmentów oraz Genomologium Epikietowego, PWN, Warszawa.
  8. Gałkowski J.W. (1973), Wolność moralna w ujęciu Sokratesa i Arystotelesa, "Roczniki Filozoficzne", T. XXI, z. 2.
  9. Kołakowski L. (2004), O co nas pytają wielcy filozofowie, Seria 1, Znak, Kraków.
  10. Gilson E. (1958), Duch filozofii średniowiecznej, Instytut Wydawniczy "Pax", Warszawa.
  11. Gray J. ( 1994), Liberalizm, Znak - Fundacja im. Stefana Batorego, Kraków.
  12. Kasia A. (1960), Św. Augustyn, Seria Myśli i Ludzie, Wiedza Powszechna, Warszawa.
  13. Kleczka K. (2009), Bóg, człowiek i wolność. Refleksja nad źródłami średniowiecznego woluntaryzmu [w:] M. Karasa (red.), Homo viator. Teksty i studia nad antropologią filozoficzną w średniowieczu, Księgarnia Akademicka, Kraków.
  14. Krokiewicz A. (2000), Sokrates. Etyka Demokryta i hedonizm Arystypa, Dzieła, t. III, Aletheia, Warszawa.
  15. Ksenofont (1967), Pisma sokratyczne, Biblioteka Klasyków Filozofii, PWN, Warszawa.
  16. Laertios D. (1984), Żywoty i poglądy słynnych filozofów, PWN, Warszawa.
  17. Legowicz J. (1973), Historia filozofii starożytnej Grecji i Rzymu, PWN, Warszawa.
  18. Maryniarczyk A. (1997), Wolność a prawda, "Człowiek w Kulturze", T. 9.
  19. Mondin B. (1997), Wolność jako istotny i pierwotny czynnik konstytutywny osoby ludzkiej, "Człowiek w Kulturze", T. 9.
  20. Penczek M. (2012), Wola i intelekt w filozofii Tomasza z Akwinu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  21. Plantinga A.C. (1995), Bóg, wolność i zło, Znak, Kraków.
  22. Platon (1997), Państwo. Prawa (VII ksiąg), Antyk, Kęty.
  23. Platon (2005), Dialogi, T. I, Antyk, Kęty.
  24. Płużański T. (1977), Człowiek między ziemią a niebem, Wiedza Powszechna, Warszawa.
  25. Pogonowska B. (2004), Elementy etyki gospodarki rynkowej, PWE, Warszawa.
  26. Reale G. (2000), Historia filozofii starożytnej I. Od początków do Sokratesa, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin.
  27. Rosnerowa H. (1993), Dylematy pojęcia wolności. Próba wprowadzenia analitycznego, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa.
  28. Sieroń J. (2003), Status jednostki i państwa w greckiej polis w świetle filozofii Sokratesa, Platona i Arystotelesa, Prace Naukowe, nr 2130, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  29. Spychalski G. (2000), Myśl społeczno-ekonomiczna starożytności i średniowiecza, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
  30. Stankiewicz W. (1998), Historia myśli ekonomicznej, PWE, Warszawa.
  31. Tatarkiewicz W. (1968), Historia filozofii, T. I. Filozofia starożytna i średniowieczna, PWN, Warszawa.
Cytowane przez
Pokaż
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu