BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Dzwończyk Joanna (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie)
Tytuł
Demokracja bezpośrednia w Polsce jako instrument populistycznej polityki
Direct Democracy in Poland as an Instrument of Populist Politics
Źródło
Horyzonty Polityki, 2018, vol. 9, nr 28, s. 59-72, bibliogr. 24 poz.
Tytuł własny numeru
Namysł politologiczny nad Konstytucją RP z 1997 roku
Słowa kluczowe
Konstytucja RP, Demokracja, Referendum, Populizm
RP Constitution, Democracy, Referendum, Populism
Uwagi
streszcz., summ.
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest pokazanie zależności między stosowaniem instrumentów demokracji bezpośredniej a populizmem w Polsce.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Podstawowym zagadnieniem jest wykazanie instrumentalnego wykorzystywania instytucji referendum i obywatelskiej inicjatywy referendalnej do realizacji bieżących interesów politycznych zarówno przez partie sprawujące władzę, jak i te pozostające w opozycji, co prowadzi do uprzedmiotowienia społeczeństwa i ułatwia populistyczne oddziaływania. W tekście odwołano się do koncepcji dwóch populizmów - populizmu polityków i populizmu wyborców oraz metody analizy przypadku - którą zastosowano w odniesieniu do pięciu przeprowadzonych po 1989 r. referendów ogólnokrajowych i dziesięciu, podjętych w tym samym okresie, obywatelskich inicjatyw mających na celu doprowadzenie do zarządzenia przez Sejm referendum ogólnokrajowego.
PROCES WYWODU: Wychodząc od wskazania wspólnej podstawy demokracji i populizmu, jaką jest lud, wskazano, że populizm cechuje się instrumentalnym podejściem do obywateli, których głos jest przez polityków słuchany, ale i często generowany tylko wtedy, gdy uznają go za przydatny do realizacji ich interesów.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Przeprowadzona analiza pokazała, iż uzasadnione jest twierdzenie o instrumentalnym traktowaniu obu omawianych form demokracji bezpośredniej, co sprzyja populizmowi polityków, wzmacniając jednocześnie populizm wyborców.
WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Odwoływanie się przez polskich polityków do instytucji demokracji bezpośredniej, jaką jest referendum i obywatelska inicjatywa referendalna, ma charakter wybiórczy i cechuje się daleko posuniętym egoistycznym pragmatyzmem, który ma z tych instrumentów uczynić narzędzie uprawomocnienia podejmowanych przez nich decyzji. (abstrakt oryginalny)

RESEARCH OBJECTIVE: The aim of the article is to show the relationship between the use of direct democracy instruments and populism in Poland.
THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS:The basic issue is to demonstrate the instrumental use of the referendum institution and the citizen's referendum initiative to carry out current political interests by both the ruling and opposition parties, leading to the objectification of society and facilitating populist influence. The text refers to the conclusions of two populism's - the populism of politicians and populism of voters and the case analysis method - which was applied to five national referenda after 1989 and to the ten civic referendum initiatives taken over the same period.
THE PROCESS OF ARGUMENTATION: Starting from the indication of the common ground of democracy and populism, what is the people, it has been pointed out that populism has an instrumental approach to citizens, whose voices are heard by politicians but often generated, only when they recognize him as useful for their interests.
RESEARCH RESULTS: The analysis showed that there is justification for the instrumental treatment of both of the discussed forms of direct democracy, what conducive to the populism of politicians, while at the same time strengthens the populism of voters.
CONCLUSIONS, INNOVATIONS, AND RECOMMENDATIONS:The reach of Polish politicians to direct democratic institutions, such as the referendum and the civic referendum initiative, is a selective one and is characterized by far-reaching selfish pragmatism, which has the power to make the instruments of legitimation of their decisions. (original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Antoszewski, A. (2016). Współczesne teorie demokracji. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
  2. Canovan, M. (1981). Populism. Toronto: Junction Books.
  3. Dzwończyk, J. (2016). Wybory 2015 - dwie kampanie i dwa populizmu. W: K. Kułakowska, P. Borowiec i P. Ścigaj (red.), Oblicza kampanii wyborczych 2015. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 317-330.
  4. Held, D. (2010). Modele demokracji. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  5. Jabłoński, M. (2001). Referendum ogólnokrajowe w polskim prawie konstytucyjnym. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
  6. Jasiecki, K. (2004). Polska u progu Unii Europejskiej: referendum akcesyjne a deficyt demokratyczny. W: R. Markowski (red.), Populizm a demokracja. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, 95-122.
  7. Kazin, M. (1995). The Populist Persuasion. An American History. New York: Basic Books.
  8. Laclau, E. (2005). Populism: What's in a Name? W: F. Panizza (red.), Populism and the Mirror of Democracy. London: Verso, 32-49.
  9. Marczewska-Rytko, M. (1995). Populizm: teoria i praktyka polityczna. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
  10. Marczewska-Rytko, M. (red.). (2010). Stan i perspektywy demokracji bezpośredniej w Polsce. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
  11. Markowski, R. i Żakowski, J. (2015). Nadwyrężona więź. Wywiad Jacka Żakowskiego z Radosławem Markowskim. Polityka, 20, 14-15.
  12. Mouffe, Ch. (2005). The ,,End of Politics" and the Challenge of Right-wing Populism. W: F. Panizza (red), Populism and the Mirror of Democracy. London: Verso, 50-71.
  13. Mudde, C. (2004). The Populist Zeitgeist. Government and Opposition. An International Journal of Comparative Politics, Vol. 39, Issue 4, Autumn, 541-563.
  14. Rachwał, M. (2010). Inicjatywa ludowa w sprawie zarządzenia referendum ogólnokrajowego w Polsce w latach 1995-2007. W: M. Marczewska-Rytko (red.), Stan i perspektywy demokracji bezpośredniej w Polsce. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 197-211.
  15. Sieklucki, D. (2010). Nieskuteczne inicjatywy referendalne w Polsce po 1989 roku. W: M. Marczewska-Rytko (red.), Stan i perspektywy demokracji bezpośredniej w Polsce. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 183-195.
  16. Sieklucki, D. (2016). Instytucja referendum w polskim systemie politycznym po 1990 r. - ocena rozwiązań normatywnych i praktyki stosowania. W: E. Bujwid-Kurek i W. Kasprowski (red.), III Rzeczpospolita Polska 1990-2016. Opinie - dylematy - kontrowersje. Kraków: Wydawnictwo Libron, 133-160.
  17. Sobolewski, M. (1984). Ustroje demokratyczne i niedemokratyczne. Krytyka Polityczna, 18, 45-53 (drugi obieg wydawniczy).
  18. Szacki, J. (2004). Pytania o populizm. Krytyka Polityczna, 4, 28-36.
  19. Tokaj, B., Feja-Paszkewicz, A. i Banaszak, B. (2016). Aktualne problemy referendum. Warszawa: Krajowe Biuro Wyborcze.
  20. Uziębło, P. (2009). Demokracja bezpośrednia i semibezpośrednia. W: M. Szyszkowska (red.), Demokracja w XXI wieku. Warszawa: Dom Wydawniczy "tCHu", 89-113.
  21. Węglarz, B. (2013). Ewolucja lokalnej demokracji bezpośredniej w Polsce po 1989 roku, Kraków: Księgarnia Akademicka.
  22. Wiles, P. (1969). A Syndrome, not a Doctrine. Some Elementary Theses on Populism. W: G. Ionescu i E. Gellner (red.), Populism. Its Meanings and National Characteristics. London: Weidenfeld & Nicolson, 155-169.
  23. Zakaria, F. (1997). The Rise of Illiberal Democracy. Foreign Affairs, Vol. 76, No 6, 22-43.
  24. Zieliński, E. (1995). Referendum w państwie demokratycznym. W: D. Waniek i M.T. Staszewski (red.), Referendum w Polsce współczesnej. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, 7-23.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
2082-5897
Język
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.17399/HP.2018.092804
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu