BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Wesołowska Julia (Uniwersytet Jagielloński)
Tytuł
O implikacjach sformułowania art. 196 Kodeksu karnego w kategorii uczuć religijnych
Implications of the phrase "religious feelings" in article 196 of the Polish Penal Code
Źródło
Krytyka Prawa, 2020, T. 12, Nr 4, s. 200-219, bibliogr. 32 poz.
Słowa kluczowe
Kodeks karny, Religia, Wolność religijna, Prawo
Criminal Code, Religion, Religious freedom, Law
Uwagi
summ., streszcz.,
Abstrakt
Zastosowanie pojęcia "uczuć religijnych" w art. 196 Kodeksu karnego może wydawać się krokiem w kierunku kompromisu łączącego światopoglądową neutralność państwa z ochroną imaginarium religijnego. Tym samym sformułowanie to mogłoby być zręcznym rozwiązaniem legislacyjnym służącym konsensusowi społecznemu. Niniejszy artykuł ma za cel omówienie negatywnych konsekwencji sformułowania art. 196 k.k. w kategorii "uczuć religijnych". Skupienie się na negatywnych implikacjach obecności tej frazy w prawie ma pokazać, iż nie spełnia ona pokładanych w niej oczekiwań: nastręcza trudności interpretacyjnych, brakuje jej cech dobrego prawa, jest daleka od realizmu psychologicznego oraz polaryzuje społeczeństwo. W pierwszej części artykułu identyfikuję i omawiam konsekwencje przyjęcia kategorii uczuć religijnych dla dogmatyki prawa. Druga część pracy poświęcona jest implikacjom tej frazy na gruncie teorii prawa, w kontekście postulatów jurysprudencji. Trzecia część analizuje skutki sformułowania w dyskursie publicznym, przyjmując perspektywę ekspresyjnej funkcji prawa. Tekst przynosi nowe spojrzenie na zagrożenia wnoszone do prawa przez przyjmowaną frazeologię oraz na specyfikę odwołań do emocjonalności w dyskursie prawnym.(abstrakt oryginalny)

Article 196 of the Polish penal code penalizes the offence of 'religious feelings'. This may be seen as an attempt to protect religion without making it an official state matter, positing it as injuries to individual citizen's psyche. This article investigates the negative consequences of framing art. 196 in terms of religious feelings, both in the doctrine, and for the theory of law and wider social functioning of legal provisions. I attempt to show how this regulation is faulty and does not satisfy the hopes which motivated passing it. The phrase 'religious feelings' results in many interpretative difficulties as well as conflicts which defy the conciliatory intent behind it. The article notes the broader impact of the regulation and attempts to situate this impact in the context of the theory of law. It looks into how the psychological dimension of the regulation brings confusion and defies knowledge about emotions. Finally, it analyzes the broad social consequences of the usage of this phrase in law, using the perspective of the law's expressive function to diagnose its influence on society. The article's central focus is on the categories that law uses and its implications both in strictly legal sphere and in public life. This allows for a new approach to the dangers of careless legal phrasing, as well as to the problems of using references to emotions in law. The texts offers tentative suggestions of reform of the law in question.(original abstract)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Biegły o "Klątwie": Obraża uczucia wszystkich chrześcijan. Reżyser spektaklu może usłyszeć zarzuty, Dziennik.pl 20.06.2018, https://kultura.dziennik.pl/teatr/artykuly/576630,-teatr-sztuka-klatwa-obraza-uczucia-religijne-afera-kontrowersje-prokuratura-zarzuty.html (dostęp: 19.03.2019).
  2. Budyn-Kulik M., [w:] M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2019, LEX/el. 2020.
  3. . Budyn-Kulik M., Znieważenie uczuć religijnych - analiza dogmatyczna i praktyka ścigania, "Prawo w Działaniu. Sprawy Karne" 2014, 19, s. 100-138.
  4. Cebula S., Ochrona wolności sumienia i wyznania w polskim Kodeksie Karnym, "Forum Teologiczne" 2014, 15, s. 97-107.
  5. Dąbrowski A., Czym są emocje?, "Analiza i Egzystencja" 2014, 27, s. 123-146. Dąbrowski J., Recenzja książki Andrzeja Draguły: Bluźnierstwo. Między grzechem a przestęp-stwem, "Studia Litteraria et Historica" 2015, 3-4, s. 42-53.
  6. Duch-Dyngosz M., Katoliccy niewierzący, "Znak" 2013, 701, s. 50-55.
  7. Dziwisz S., Odpowiedzialność karna artysty za przestępstwo obrazy uczuć religijnych, "Roczniki Nauk Prawnych" 2017, 27(1), s. 7-22.
  8. Filar M., Art. 196. Obraza uczuć religijnych, [w:] M. Filar (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2012.
  9. Filar M., Przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania, [w:] Kodeks karny, Nowa Kodyfikacja Karna. Krótkie Komentarze, nr 18, Warszawa 1998.
  10. Grzeszak T., Dobro osobiste jako dobro zindywidualizowane, "Przegląd Sądowy" 2018, 4, s. 7-41. Grzybowski S., Ochrona dóbr osobistych, Warszawa 1957.
  11. Hypś S., Art. 196. Obraza uczuć religijnych, [w:] A. Grześkowiak, K. Wiak (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2018.
  12. Janyga W., Art. 196. Obraza uczuć religijnych, [w:] M. Królikowski, R. Zawłocki (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom I. Komentarz do artykułów 117-221, Warszawa 2017. Janyga W., Obraza uczuć religijnych w polskim prawie karnym w świetle współczesnego pojmowania wolności sumienia i wyznania, Warszawa 2010.
  13. Jędrejek G., Szymański T., Prawna ochrona uczuć religijnych w Polsce. Próba oceny dotych-czasowych rozwiązań, czyli o rozdźwięku pomiędzy literą prawa a jego aplikacją, "Studia z Prawa Wyznaniowego" 2002, 5, s. 171-202.
  14. Kahan D.C., Nussbaum M., Two conceptions of emotion in criminal law, "Columbia Law Review" 1996, 96(2), s. 269-374.
  15. Kłączyńska N., Komentarz do art. 196 k.k., [w:] J. Giezek (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, Warszawa 2014.
  16. Kruczoń E., Przestępstwo obrazy uczuć religijnych, "Prokuratura i Prawo" 2011, 2, s. 38-59. Ksiądz twierdzi, że ateiści nie mogą kochać. "Rodziny nie założą, przyjaciół nie będą mieli", Gazeta.pl 4.04.2018, http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,166611,24127580,k-siadz-twierdzi-ze-ateisci-nie-moga-kochac-rodziny-nie-zaloza.html (dostęp: 18.03.2019).
  17. Kulesza J., [w:] M. Królikowski, R. Zawłocki (red.) Kodeks karny. Część szczególna. Tom I. Komentarz do artykułów 117-221, Warszawa 2017.
  18. Kunicka-Michalska B., Wojciechowska J., Przestępstwa przeciwko wolności, wolności sumienia i wyznania, wolności seksualnej i obyczajności oraz czci i nietykalności cielesnej. Rozdziały XXIII, XXIV, XXV i XXVII Kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 2001.
  19. Kusion M., Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2015 r., III KK 274/14 (obrazauczuć religijnych), "Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych" 2017, 21(4), s. 181-193.
  20. Leachman G., Legal Framing, "Studies in Law, Politics, and Society" 2013, 61(25), s. 25-59. Majak K., W Polsce łamie się prawa ateistów. Nie tylko katolicy czują się dyskryminowani, NaTemat.pl 4.02.2015, https://natemat.pl/132125,w-polsce-lamie-sie-prawa-ateistow-nie-tylko-katolicy-czuja-sie-dyskryminowani (dostęp: 18.03.2019).
  21. Majewski J., Okoliczności wyłączające bezprawność czynu a znamiona subiektywne, Warszawa 2013. Makarska M., Przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania w Kodeksie karnym z 1997 r., Lublin 2005.
  22. Materniak M., Janyga W., Przestępstwo obrazy uczuć religijnych w polskim prawie karnym w świetle współczesnego pojmowania wolności sumienia i wyznania (recenzja), "Studia z Prawa Wyznaniowego" 2012, 15, s. 309-314.
  23. McGinn T.A.J., The Expressive Function of Law and the lex imperfecta, "Roman Legal Tradi-tion" 2015, 11, s. 1-4.
  24. Mikuła M., Granice dozwolonego dyskursu antyreligijnego w II Rzeczypospolitej. Uwagi do orzeczenia Sądu Najwyższego z 5 lipca 1938 r. i jego aktualność dzisiaj, "Studia z Prawa Wyznaniowego" 2010, 13, s. 179-190.
  25. Nalewajko J.J., Kubiak R., Sztuka jako okoliczność wyłączająca bezprawność?, "Palestra" 2000, 9-10. Nowosielska P., Ateista - obywatel drugiej kategorii?, "Gazeta Prawna" 22.06.2019, https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1418366,ateista-kosciol-wiara-ateizm-w-polsce. html (dostęp: 19.03.2019).
  26. Paprzycki R., Czy bluźnierca jest przestępcą? Rozważania na temat znamienia "przedmiotu czci religijnej" przestępstwa obrazy uczuć religijnych - art. 196 k.k., "Palestra" 2008, 5-6. Paprzycki R., Prawnokarna analiza zjawiska satanizmu w Polsce, Kraków 2002. Pietrzak M., Ochrona wolności sumienia i wyznania na gruncie prawa karnego i cywilnego, [w:] A. Mikulska (red.), Wolność myśli, sumienia i wyznania. Poradnik prawny, Warszawa 2003.
  27. Sikorska M., Toruń: modlitewny protest pod Centrum Sztuki Współczesnej. "Za duszę Mariny Abramović i Polskę", "Polonia Chirstiana" 9.03.2019, https://www.pch24.pl/torun--modlitewny-protest-pod-centrum-sztuki-wspolczesnej--za-dusze-mariny-abramovic-i-polske,66725,i.html (dostęp: 19.03.2019).
  28. Stefański R.A., Prawo karne materialne. Część szczególna, Warszawa 2009. Sunstein C.R., On the expressive function of law, "University of Pennsylvania Law Review" 1996, 144(5), s. 2021-2053.
  29. Tryka B., Zagadnienie uczuć religijnych w kontekście artykułu 196 Kodeksu karnego, "Analiza i Egzystencja" 2017, 40, s. 67-93.
  30. Wojciechowski M., Pewność prawa, Gdańsk 2014.
  31. Wróbel W., [w:] W. Wróbel, A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część I. Komentarz do art. 117-211a, Warszawa 2017.
  32. Zgoliński I., [w:] V. Konarska-Wrzosek (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2018. Zoll A. (red.), Kodeks karny. Część szczególna, Kraków 1999.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
2450-7938
2080-1084
Język
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.7206/kp.2080-1084.417
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu