BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Konopczak Karolina (Katedra Ekonomii Stosowanej, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Polska)
Tytuł
Zmiany luki VAT w Polsce: rola czynników koniunkturalnych i strukturalnych
Changes in the VAT Gap in Poland: The Role of Cyclical and Structural Factors
Źródło
Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, 2022, nr 1, s. 44-65, rys., tab., wykr., bibliogr. 49 poz.;
Słowa kluczowe
Cykl koniunkturalny, Luka podatkowa, Podatek od wartości dodanej (VAT), Elastyczność dochodowa, Kointegracja, Modele nieliniowe
Business cycles, Tax gap, Value Added Tax (VAT), Income elasticity, Cointegration, Nonlinear models
Uwagi
Klasyfikacja JEL: C22, E32, H20, H26
summ., streszcz.
Abstrakt
W niniejszym artykule podjęto próbę dekompozycji zmian luki VAT w Polsce na części wynikające z działania czynników o charakterze koniunkturalnym i strukturalnym. W tym celu zaproponowano alternatywną względem stosowanych w literaturze metodę jej kwantyfikacji. Łączy ona trzy tradycje modelowania dochodów podatkowych: metodę rozbieżności, metodę szacowania elastyczności dochodów podatkowych oraz tzw. metody wskaźnikowe. Z racji ekonometrycznego charakteru metoda pozwala na oszacowanie zmian luki przy kontroli stanu koniunktury i tym samym oczyszczenie ich z wpływu czynników cyklicznych. Otrzymane wyniki wskazują, że trajektoria luki VAT w Polsce jest efektem działania zarówno czynników koniunkturalnych, jak i strukturalnych. Ich relatywne znaczenie zmieniało się jednak w czasie. Począwszy od światowego kryzysu finansowego większą rolę w determinowaniu zmian luki VAT zaczęły odgrywać czynniki strukturalne, zarówno w przypadku jej wzrostu w latach 2008-2012, jak i spadku w latach 2015-2018. Tym niemniej, nawet w latach 2012-2015, kiedy to luka osiągnęła najwyższy poziom w analizowanym okresie, ponad 40% jej wzrostu w stosunku do okresu sprzed kryzysu finansowego można wytłumaczyć pogorszeniem koniunktury. Z kolei zmniejszenie luki odnotowane w latach 2016-2018 wynikało - zgodnie z otrzymanymi szacunkami - w około 20% z działania czynników o charakterze koniunkturalnym. Bez procyklicznego spadku luka ukształtowałaby się pod koniec próby na poziomie ok. 12-14% zamiast 10%.(abstrakt oryginalny)

This article attempts to decompose the changes in the value-added tax (VAT) gap in Poland into the cyclical and the structural component. To this end, a methodology for quantifying change used in the literature is proposed. The methodology combines three traditions of tax revenues modelling: the discrepancy method, the tax elasticity estimation, and the so-called indicator methods. The proposed approach makes it possible to quantify changes in the VAT gap while controlling for the business cycle, and thereby to extract their structural component that is most relevant for the long-term sustainability of public finances. The obtained results indicate that the trajectory of the VAT gap in Poland is determined by both cyclical and structural factors. However, their relative importance has changed over time. Since the global financial crisis, structural factors have started to play a greater role, both in the increase of the VAT gap in the years 2008-2012 and its decrease in 2015-2018. Nevertheless, even in the case of 2012-2015, when the gap reached its highest level in the sample period, over 40% of its increase compared to prior to the financial crisis can be explained by unfavourable economic conditions.
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Bajada C. [2003], Business Cycle Properties of the Legitimate and Underground Economy in Australia, The Economic Record, 79 (247): 397-411.
  2. Bajada C., Schneider F. [2005], The Shadow Economies of the Asia-Pacific, Pacific Economic Review, 10 (3): 379-401.
  3. Bierens H., Martins L. [2010], Time-varying cointegration, Econometric Theory, 26 (5): 1453-1490.
  4. Boschi M., d'Addona S. [2019], The Stability of Tax Elasticities over the Business Cycle in European Countries, Fiscal Studies, 40 (2): 175-210.
  5. Brondolo J. [2009], Collecting Taxes During an Economic Crisis: Challenges and Policy Options, IMF Staff Position Note 09/17, https://www.imf.org/external/pubs/ft/spn/2009/spn0917.pdf.
  6. Breusch T. [2005], The Canadian underground economy: An examination of Giles and Tedds, Canadian Tax Journal, 53 (2): 367-391.
  7. Buckland S., Burnham K., Augustin N. [1997], Model selection: an integral part of inference, Biometrics, 53 (2): 603-618.
  8. Cagan P. [1958], The demand for currency relative to the total money supply, Journal of Political Economy, 66 (1): 34-46.
  9. Dell'Anno R., Schneider F. [2003], The shadow economy of Italy and other OECD countries: what do we know?, Journal of Public Finance and Public Choice, 21 (2-3): 223-245.
  10. Dudine P., Jalles J. T. [2018], How buoyant is the tax system? New evidence from a large heterogeneous panel, Journal of International Development, 30 (6): 961-991.
  11. Durán-Cabré J. M., Esteller-Moré A., Salvadori L. [2020], Cyclical Tax Enforcement, Economic Inquiry, 58 (4): 1874-1893.
  12. Edwards A., Schwab C., Shevlin T. [2016] Financial Constraints and Cash Tax Savings, The Accounting Review,91 (3): 859-881.
  13. Engle R., Granger C. W. [1987], Co-integration and error correction representation, estimation and testing, Econometrica, 55 (2): 251-276.
  14. Frey B., Weck H. [1983], Estimating the shadow economy: a "naïve" approach, Oxford Economic Papers, 35 (1): 23-44.
  15. Frey B., Weck-Hanneman H. [1984], The Hidden Economy as an "unobserved" Variable, European Economic Review, 26 (1-2): 33-53.
  16. Gemmell N., Hasseldine J. [2012], The tax gap: a methodological review, Advances in Taxation, 20: 203-231.
  17. Gemmell N., Hasseldine J. [2015], Taxpayers' Behavioural Responses and Measures of Tax Compliance "Gaps": A Critique and a New Measure, Fiscal Studies, 35 (3): 275-296.
  18. Giles D. [1999], Measuring the Hidden Economy: Implications for Econometric Modelling, Economic Journal, 109 (456): 370-380.
  19. Giles D., Tedds L. [2002], Taxes and the Canadian underground economy, Canadian Tax Paper, 106.
  20. Giles D., Tedds L., Gugsa W. [2002], The Canadian underground and measured economies, Applied Economics, 34 (18): 2347-2352.
  21. Gutmann P. [1977], The Subterranean Economy, Financial Analysts Journal, 33 (6): 26-27.
  22. Johansen S. [1988], Statistical Analysis of Cointegration Vectors, Journal of Economic Dynamics and Control, 12 (2-3): 231-254.
  23. Kaufmann D., Kaliberda A. [1996], Integrating the unofficial economy into the dynamics of post socialist economies: a framework of analyses and evidence, [w]: Kaminski B. (red.), Economic Transition in Russia and the New States of Eurasia, M. E. Sharpe, London.
  24. Komisja Europejska [2013], Study to quantify and analyse the VAT Gap in the EU-27 Member States, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/docs/body/vat-gap.pdf.
  25. Komisja Europejska [2014], Update Report to the Study to quantify and analyse the VAT Gap in the EU-27 Member States, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/resources/documents/common/publications/studies/vat_gap2012.pdf.
  26. Komisja Europejska [2015], Study to quantify and analyse the VAT Gap in the EU Member States: 2015 Report, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/docs/body/vat_gap2013.pdf.
  27. Komisja Europejska [2016a], Study and Reports on the VAT Gap in the EU-28 Member States: 2016 Final Report, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/2016-09_vat-gap-report_final.pdf.
  28. Komisja Europejska [2016b], The Concept of Tax Gaps: Report on VAT Gap Estimation, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/resources/documents/common/publications/studies/tgpg_report_en.pdf.
  29. Komisja Europejska [2017], Study and Reports on the VAT gap in the EU-28 Member States: 2017 Final Report, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/study_and_reports_on_the_vat_gap_2017.pdf.
  30. Komisja Europejska [2018a], The Concept of Tax Gaps: Corporate Income Tax Gap Estimation Methodologies, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/tgpg-report-on-cit-gap-methodology_en.pdf.
  31. Komisja Europejska [2018b], Study and Reports on the VAT gap in the EU-28 Member States: 2018 Final Report, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/2018_vat_gap_report_en.pdf.
  32. Komisja Europejska [2019], Study and Reports on the VAT gap in the EU-28 Member States: 2019 Final Report, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/vat-gap-full-report-2019_en.pdf.
  33. Komisja Europejska [2020], Study and Reports on the VAT gap in the EU-28 Member States: 2020 Final Report, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/vat-gap-full-report-2020_en.pdf.
  34. Konopczak K. [2020], Kwantyfikacja zmian luki VAT: podejście ekonometryczne, Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, 2: 25-42.
  35. Konopczak K., Łożykowski A. [2021], Efekt fiskalny uszczelniania systemu podatkowego w Polsce: próba oszacowania w zakresie podatku CIT, Ekonomista, 1: 25-55.
  36. Koop G., León-González R., Strachan R. [2011], Bayesian Inference in a Time Varying Cointegration Model, Journal of Econometrics, 165 (2): 210-220.
  37. Nerudova D., Dobranschi M. [2019], Alternative method to measure the VAT gap in the EU: Stochastic tax frontier model approach, PLoS ONE, 14 (1): 1-38.
  38. Park J.Y., Hahn S.B.[1999], Cointegrating Regression with Time Varying Coefficients, Econometric Theory, 15 (5): 664-703.
  39. Pesaran H. M., Timmermann A. [2007], Selection of estimation window in the presence of breaks, Journal of Econometrics, 137: 495-510.
  40. Pesaran M. H., Shin Y. [1999], An Autoregressive Distributed Lag Modelling Approach to Cointegration Analysis, [w]: Strom S. (red.), Econometrics and Economic Theory in the 20th Century: The Ragnar Frisch Centennial Symposium, Cambridge University Press.
  41. Pesaran M. H., Shin Y., Smith R. J. [2001], Bounds testing approaches to the analysis of level relationships, Journal of Applied Econometrics, 16 (3): 289-326.
  42. Poghosyan T. [2011], Assessing the Variability of Tax Elasticities in Lithuania, IMF Working Paper, 270.
  43. Richardson G., Taylor G., Lanis R. [2015], The impact of financial distress on corporate tax avoidance spanning the global financial crisis: Evidence from Australia, Economic Modelling, 44: 44-53.
  44. Sancak C., Velloso R., Xing J. [2010], Tax Revenue Response to the Business Cycle, IMF Working Paper, 71.
  45. Reckon [2009], Study to quantify and analyse the VAT gap in the EU-25 Member States, https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/docs/body/reckon_report_sep2009.pdf.
  46. Schneider F. [2005], Shadow economies around the world: what do we really know?, European Journal of Political Economy, 21 (3): 598-642.
  47. Schneider F., Bühn A. [2013], Estimating the Size of the Shadow Economy: Methods, Problems and Open Questions, CESifo Working Paper, 4448.
  48. Tanzi V. [1980], The underground economy in the United States: estimates and implications, Banca Nazionale del Lavoro Working Paper, 135.
  49. Tanzi V. [1983], The underground economy in the United States: annual estimates, 1930-1980, IMF Staff Paper, 30.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
0867-0005
Język
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.33119/GN/145539
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu