BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Kołodziejczak Anna (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Tytuł
Regionalne zróżnicowanie instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w kontekście bioróżnorodności gruntów rolnych województwa wielkopolskiego
Regional Differences in the Impact of Common Agricultural Policy Instruments on the Protection of Agricultural land Biodiversity of the Wielkopolskie Voivodeship
Źródło
Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna / Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2023, nr 63, s. 13-33, rys., tab., bibliogr. 39 poz.
Słowa kluczowe
Polityka rolna, Rolnictwo zrównoważone, Rolnictwo, Rolnictwo ekologiczne
Agricultural policy, Sustainable agriculture, Agriculture, Ecological agriculture
Uwagi
streszcz., summ.
Abstrakt
Do poprawy ochrony bioróżnorodności na obszarach wiejskich przyczyniają się działania podejmowane przez rolników w ramach spełniania norm i wymogów wzajemnej zgodności (ang. cross-compliance) oraz realizacja niektórych działań w ramach PROW, takich jak program rolnośrodowiskowy w latach 2004-2013, programy rolno-śro-dowiskowo-klimatyczne i ekologiczny w latach 2014-2020. Celem artykułu jest przedstawienieDo poprawy ochrony bioróżnorodności na obszarach wiejskich przyczy-niają się działania podejmowane przez rolników w ramach spełniania norm i wymogów wzajemnej zgodności (ang. cross-compliance) oraz realizacja niektórych działań w ramach PROW, takich jak program rolnośrodowiskowy w latach 2004-2013, programy rolno-śro-dowiskowo-klimatyczne i ekologiczny w latach 2014-2020. Celem artykułu jest przedsta-wienie zmian przestrzennych stanu ochrony bioróżnorodności gruntów rolnych wskutek wsparcia finansowego rozwoju produkcji ekologicznej i zrównoważonej w województwie wielkopolskim. Jako podstawę analizy przestrzennej przyjęto cztery wskaźniki, przedsta-wiające liczbę wniosków zrealizowanych w ramach pakietów rolnictwa zrównoważonego i ekologicznego w odniesieniu do ogólnej liczby gospodarstw rolnych wyrażonej w pro-cencie, wielkość pozyskanej z tego tytułu kwoty w przeliczeniu na ha użytków rolnych, udział gospodarstw pobierających płatności w ogólnej liczbie gospodarstw rolnych oraz udział powierzchni użytków rolnych objętych płatnościami w ogólnej powierzchni użyt-ków rolnych gospodarstw. Zakres przestrzenny analizy obejmował terytorium wojewódz-twa wielkopolskiego, a jako podstawowe jednostki przyjęto powiaty (w układzie 31 biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa). Z badań wynika, że wsparcie finansowe miało pozytywny wpływ na koncentrację użytków rolnych objętych płatnościami rolnośrodowiskowymi i widoczne było w północno-zachodniej części województwa wielkopolskiego, gdzie w większym stopniu wykorzystane przez rolników instrumenty ekonomiczne spowodowały kontynuację oszczędzania gruntów rolnych poprzez ekstensywne gospodarowanie, a tym samym zachowanie i powiększanie stanu bioróżnorodności. zmian przestrzennych stanu ochrony bioróżnorodności gruntów rolnych wskutek wsparcia finansowego rozwoju produkcji ekologicznej i zrównoważonej w województwie wielkopolskim. Jako podstawę analizy przestrzennej przyjęto cztery wskaźniki, przedstawiające liczbę wniosków zrealizowanych w ramach pakietów rolnictwa zrównoważonego i ekologicznego w odniesieniu do ogólnej liczby gospodarstw rolnych wyrażonej w pro-cencie, wielkość pozyskanej z tego tytułu kwoty w przeliczeniu na ha użytków rolnych, udział gospodarstw pobierających płatności w ogólnej liczbie gospodarstw rolnych oraz udział powierzchni użytków rolnych objętych płatnościami w ogólnej powierzchni użyt-ków rolnych gospodarstw. Zakres przestrzenny analizy obejmował terytorium województwa wielkopolskiego, a jako podstawowe jednostki przyjęto powiaty (w układzie 31 biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa). Z badań wynika, że wsparcie finansowe miało pozytywny wpływ na koncentrację użytków rolnych objętych płatnościami rolnośrodowiskowymi i widoczne było w północno-zachodniej części województwa wielkopolskiego, gdzie w większym stopniu wykorzystane przez rolników instrumenty ekonomiczne spowodowały kontynuację oszczędzania gruntów rolnych poprzez ekstensywne gospodarowanie, a tym samym zachowanie i powiększanie stanu bioróżnorodności.(abstrakt oryginalny)

The measures taken by farmers regarding fulfilling cross-compliance rules as well as the implementation of some Rural Development Programme projects, such as the environmental management scheme in the years 2004-2013 and agri-environmental-climate and ecological schemes in the years 2014-2020, have contributed to an improvement in the protection of biodiversity in rural areas. The article aims to present the spatial changes in the protection of agricultural land biodiversity following subsidies for the development of ecological and sustainable production in the Wielkopol-skie Voivodeship. The spatial analysis rests on four indicators showing the number of applications granted as part of the packages of sustainable and ecological farming in relation to the total number of farms expressed in a percentage, the amount of money received for this purpose by ha of agricultural land, the share of farms receiving incentives by the total number of farms, and the share of agricultur-al land covered by incentives by the total area of farmland. The spatial scope of the analysis embraces the Wielkopolskie Voivodeship with poviats (counties) as basic units (by 31 poviat offices of the Agency for Restructuring and Modernisation of Agriculture). The research shows that the subsidies have positively affected the concentration of the agricultural land covered by environmental manage-ment incentives, as has been observed in the north-western part of the Wielkopolskie Voivodeship, where the greater use of economic instruments by farmers has resulted in the continuation of saving agricultural land by extensive farming, and thus the preservation and expansion of biodiversity.(original abstract)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Balmford A., Green R., Scharlemann J.P. 2005. Sparing land for nature: exploring the potential impact of changes in agricultural yield on the area needed for crop production. Glob. Chang. Biol., 11(10): 1594-1605. https://doi.org/10.1111/j.1365-2486.2005.001035.x.
  2. Benton T.G., Vickery J.A., Wilson J.D. 2003. Farmland biodiversity: is habitat heterogeneity the key? Trends in Ecology and Evolution, 18: 182-188.
  3. Borlaug N. 2007. Feeding a hungry world. Science, 318(5849): 359. https://doi.org/10.1126/sci- ence.1151062.
  4. Feledyn-Szewczyk B. 2014. Bioróżnorodność roślin jako element zrównoważonego rozwoju rolnic- twa. Studia i Raporty IUNG-PIB, 40(14): 163-177.
  5. Feledyn-Szewczyk B. 2016. Bioróżnorodność jako wskaźnik monitorowania środowiska. Studia i Ra- porty IUNG-PIB, 47(1): 105-124.
  6. Fischer J., Brosi B., Daily G.C., Ehrlich P.R., Goldman R., Goldstein J., Tallis H. 2008. Should agricultural policies encourage land sparing or wildlife-friendly farming? Front. Ecol. Environ., 6(7): 380-385. https://doi.org/10.1890/070019.
  7. Gocht A., Ciaian P., Bielza M., Terres J.-M., Röder N., Himics M., Salputra G. 2017. EU-Wide Econom- ic and Environmental Impacts of CAP Greening with High Spatial and Farm-Type Detail. Journal of Agricultural Economics, 68(3): 651-681.
  8. Godfray H.C.J. 2011. Food and biodiversity. Science 333(6047): 1231-1232. https://doi.org/10.1126/ science.1211815.
  9. Gołębiewska B., Chlebicka A., Maciejczak M. 2016. Rolnictwo a środowisko. Bioróżnorodność i inno- wacje środowiskowe w rozwoju rolnictwa. Wieś Jutra, Warszawa.
  10. Green R.E., Cornell S.J., Scharlemann J.P., Balmford A. 2005. Farming and the fate of wild nature. Science, 307(5709): 550-555. http://doi.org/10.1126/science.1106049.
  11. Harasim A. 2012. Ocena produkcji roślinnej na gruntach ornych w gospodarstwie rolniczym w ujęciu długookresowym. Monografie i Rozprawy Naukowe, IUNG-PIB Puławy, 34: 1-63.
  12. Hendrickx F., Maelfait J.-P., van Wingerden W., Schweiger O., Speelmans M., Aviron S., Augenstein I., Billeter R., Bailey D., Bukacek R., Burel F., Diekötter T., Dirksen J., Herzog F., Liira J., Roubalova M., Vandomme V., Bugter R. 2007. How landscape structure, land-use intensity and habitat diversity affect components of total arthropod diversity in agricultural landscapes. Journal of Applied Ecology, 44: 340-351.
  13. Jaskulski D., Jaskulska L. 2006. Bioróżnorodność agroekosystemów i krajobrazu rolniczego a polowa produkcja roślinna. Postępy Nauk Rolniczych, 4: 43-53.
  14. Kołodziejczak A. 2009. Rolnictwo zrównoważone na obszarach Polski. Studia Obszarów Wiejskich 17: 115-129.
  15. Kołodziejczak A. 2010. Modele rolnictwa a zróżnicowanie przestrzenne sposobów gospodarowania w rolnictwie polskim. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
  16. Kołodziejczak A. 2016. Znaczenie funduszy UE w rozwoju wielofunkcyjności rolnictwa w województwie wielkopolskim w latach 2004-2014. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 36: 131-144.
  17. Kołodziejczak A., Koliński K. 2022. Zazielenienie terenów rolnych jako komponent zielonej infrastruktury na obszarach wiejskich w Polsce. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 61: 23-36. http://doi.org/10.14746/rrpr.2022.61.04.
  18. Konwencja o bioróżnorodności 1992. Convention on Biological Diversity, Rio de Janeiro, 5 June 1992, United Nation Treaty Series, 1760, I-30619: 143-382.
  19. Kutkowska B. 2007. Wdrażanie koncepcji zrównoważonego rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich w Sudetach. Studia i Monografie, 2. IRWiR PAN, Warszawa.
  20. Lankoski J., Markku O. 2003. Agri-environmental externalities: A framework for designing targeted policies. European Review of Agricultural Economics, 30(1): 51-75.
  21. Pajewski T. 2017. Struktura użytków rolnych jako rolniczy element bioróżnorodności. Roczniki Roczniki Naukowe SERiA, 19, 2: 182-187.
  22. Poczta W. 2020. Przemiany w rolnictwie polskim w okresie transformacji ustrojowej i akcesji Polski do UE. Wieś i Rolnictwo, 2(187): 57-77. https://doi.org/10.7366/wir022020/03.
  23. Poskrobko B., Poskrobko T., Skiba K. 2007. Ochrona biosfery. PWE, Warszawa.
  24. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) 2008. Ministerstwo Rozwoju Wsi i Rolnictwa, Warszawa.
  25. Racine J.B., Reymond H. 1977. Analiza ilościowa w geografii. PWN, Warszawa.
  26. Runge J. 2007. Metody badań w geografii społeczno-ekonomicznej - elementy metodologii, wybrane narzędzia badawcze. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  27. Salles J.M., Teillard d'Eyry F., Tichit M., Zanella M.W. 2017. Land sparing versus land sharing: an economist's perspective. Regional Environmental Change, Springer Verlag, 7(5): 1455-1465.
  28. Sołtysiak U. 1998. Rolnictwo ekologiczne. [W:] A. Woś (red.), Encyklopedia agrobiznesu. Fundacja Innowacja, Warszawa.
  29. Swift M.J., Vandermeer J., Ramakrishnan P.S., Anderson J.M., Ong C.K., Hawkins B.A. 1996. Biodiver- sity and agroecosystem function. [W:] H.A. Mooney i in. (red.), Functional Roles of Biodiversity: A Global Perspective. J. Wiley and Sons, New York, s. 261-297.
  30. Tilman D., Balzer C., Hill J., Befort B.L. 2011. Global food demand and the sustainable intensification of agriculture. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 108: 20260-20264.
  31. Tilman D., Cassman K.G., Matson P.A., Naylor R., Polasky S. 2002. Agricultural sustainability and intensive production practices. Nature, 418(6898): 671-677.
  32. Trewavas A.J. 2001. The population/biodiversity paradox. Agricultural efficiency to save wilderness. Plant Physiol., 125(1): 174-179. https://doi.org/10.1104/pp.125.1.174.
  33. Tscharntke T., Clough Y., Wanger T.C., Jackson L., Motzke I., Perfecto I., Whitbread A. 2012. Global food security, biodiversity conservation and the future of agricultural intensification. Biol. Conserv., 151(1): 53-59. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2012.01.068.
  34. Waggoner P.E. 1996. How much land can ten billion people spare for nature? Daedalus, 73-93. http://www.jstor.org/stable/20027371.
  35. Wąs A., Zawalinska K., Britz W. 2014. Impact of "Greening" the Common Agricultural Policy: Evidence from Selected Countries Based on CAPRI model. Paper presented at the XIVth EAAE Congress: Agri-Food and Rural Innovations for Healthier Societies, Ljubljana, Slovenia.
  36. Westhoek H., Overmars K.P., van Zeijts H. 2013. The provision of public goods by agriculture: Critical questions for effective and efficient policy making. Environmental Science & Policy, 32: 5-13.
  37. Woś A. 1998. Rolnictwo zrównoważone. [W:] A. Woś (red.), Encyklopedia agrobiznesu. Fundacja Innowacja, Warszawa, s. 735.
  38. Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt 2005. MRiRW, Warszawa.
  39. Zegar J.S. 2012. Współczesne wyzwania rolnictwa. Wydawnictwo PWN, Warszawa.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
2353-1428
Język
pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.14746/rrpr.2023.63.02
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu