BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Pakuła Paweł Antoni (Akademickie Liceum Ogólnokształcące w Białej Podlaskiej)
Tytuł
Getto w Białej Podlaskiej - tragiczny koniec społeczności bialskich Żydów
The Biała Podlaska Ghetto - the Tragic End of the Jewish Community in Biała Podlaska
Źródło
Rozprawy Społeczne, 2023, t. 17, nr 1, s. 209-226, bibliogr. 33 poz.
Social Dissertations
Słowa kluczowe
Holokaust, Żydzi, Zbrodnie wojenne, Wojna Światowa II, Historia społeczeństw
Holocaust, Jews, War crimes, World War II, Societies history
Uwagi
streszcz., summ.
Kraj/Region
Biała Podlaska
Biala Podlaska
Abstrakt
Celem artykułu było zbadanie historii społeczności żydowskiej w mieście Biała Podlaska w trakcie II wojny światowej. Materiał i metody: W artykule wykorzystano literaturę regionalną, źródła drukowane, kopie maszynopisów oraz dostępne w Internecie zapisy audio i video będące wspomnieniami - zarówno polskich świadków jak i ocalałych Żydów. Wyniki: Dokonano opisu dziejów społeczności żydowskiej w Białej Podlaskiej w okresie II wojny światowej. Omówiono metody represji stosowane przez Niemców, przedstawiono poczet wyróżniających się zbrodniarzy oraz scharakteryzowano postawę miejscowej ludności polskiej. Wnioski: Ostatnie trzy lata w około 300-letniej historii bialskich Żydów miało wymiar tragiczny. Okupanci odbierali Żydom majątek, zmuszali do pracy, pozbawiali godności a w końcu odbierali życie. Większość została w 1942 roku wysiedlona do niemieckich nazistowskich obozów zagłady. (abstrakt oryginalny)

The aim of this paper was to examine the history of the Jewish community in the city of Biała Podlaska during World War II. Material and methods: The paper uses regional literature, including printed sources and copies of typescripts, monographs of the city and publications concerning the holocaust in the Biała Podlaska commune. It also refers to audio and video content available online - memories of Polish witnesses and a small group of Jewish survivors. Results: The author described the history of the Jewish community in Biała Podlaska during World War II. The paper contains an overview of repression methods used by the Germans, a description of particularly notorious criminals and characteristics of the attitude of the local Polish population. Conclusions: The last three years in the around 300-year history of the Jewish community in Biała Podlaska, particularly 1942, were tragic. The Nazi occupants deprived the Jews of their estate and dignity, forced them to work and eventually took their lives away. During their rule, they deported 8,000 Jews to German Nazi extermination camps and killed 6,000in the city. In 1945, only 60 Jews remained in Biała Podlaska. (original abstract)
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Biala Podlaska. (b.d.). W: Holocaust Research Project. Pobrane 21 lipca 2023 z: http://www.holocaustresearchproject.org/ghettos/bialapodlaska.html
  2. Czerkies, K. (2005, 13 listopada). Oral history interview with Kazimierz Czerkies [plik video]. United States Holocaust Memorial Museum Collection. Pobrane z: https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn45068
  3. Doroszuk, J. (1977). Zagłada obywateli pochodzenia żydowskiego. W: M. Kowalski (red.), Zbrodnie hitlerowskie w regionie bialskopodlaskim 1939-1944 (s. 129-147). Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
  4. Doroszuk, T. (2019). Gmina Wisznice w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1944. Lublin-Wisznice.
  5. Feigenbaum, M.J. (1961a). Total Destruction. W: M.J. Feigenbaum (red.), Book of Biala Podlaska (s. 47-76). Tel Aviv: Yizkor Book Project. Pobrane z: https://www.jewishgen.org/yizkor/biala_podlaska/bia047.html
  6. Feigenbaum, M.J. (1961b). In Liberated Biala. W: M.J. Feigenbaum (red.), Book of Biala Podlaska (s. 464-469). Tel Aviv: Yizkor Book Project. Pobrane z: https://www.jewishgen.org/yizkor/biala_podlaska/bia460.html#Page464
  7. Flisiński, J., Mierzwiński, H. (2012). Biała Podlaska w latach 1939-1944. Biała Podlaska: Miejska Biblioteka Publiczna w Białej Podlaskiej.
  8. Gawrysiak-Leszczyńska, W. (b.d.). M. Kubiszyn (oprac.), Maca, fragment relacji świadka historii [plik audio]. W: hasło "Biała Podlaska". Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN". Pobrane 20 lipca 2023 z: https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/biala-podlaska/
  9. Grabowski, I. (2006). Relacje polsko-żydowskie. Na kanwie tragedii Lernerów. Gościniec Bialski, 5, 36-37.
  10. Kiełboń, J. (1995). Migracje ludności w dystrykcie lubelskim w latach 1939-1944. Biblioteka "Zeszytów Majdanka" t. III. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku.
  11. Kopówka, E., Rytel-Andrianik, P. (2011). Dam im imię na wieki (Iz 56,5), Polacy z okolic Treblinki ratujący Żydów. Oksford-Treblinka: Biblioteka Drohiczyńska VII.
  12. Kozarski, M. (2006). A ostatnią zabili matkę moją. Słowo Podlasia, 21(1364), 1, 4.
  13. Kutnik, A. (1996). Miasto i Powiat Biała Podlaska podczas II wojny światowej, cz. II, rok 1939. Podlaski Kwartalnik Kulturalny, 9(3), 3-11.
  14. Kutnik, A. (1997). Miasto i Powiat Biała Podlaska podczas II wojny światowej, cz. IV, rok 1941. Podlaski Kwartalnik Kulturalny, 10(1), 18-30.
  15. Kutnik, A. (1997a). Miasto i Powiat Biała Podlaska podczas II wojny światowej, cz. V, rok 1942. Podlaski Kwartalnik Kulturalny, 10(2), 50-61.
  16. Kutnik, A. (1997b). Miasto i Powiat Biała Podlaska podczas II wojny światowej, cz. VI, rok 1942 c.d. Podlaski Kwartalnik Kulturalny, 10(3), 57-72.
  17. Machura, J. (2005, 14 listopada). Oral history interview [plik video]. States Holocaust Memorial Museum Collection. Pobrane z: https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn45072
  18. Magier, D. (2021). Komuniści bialscy w II RP - stan wiedzy i postulaty badawcze. W: Konferencja Naukowa 34 Pułk Piechoty i Miasto Biała Podlaska w latach 1919-1939. Wspólne Dzieje (00:56:00-01:26:00) [plik video]. Pobrane z: https://www.facebook.com/mbpbialapodlaska/videos/461464725151693
  19. Mierzwiński, H. (2010). Biała Podlaska w latach 1918-1939. Biała Podlaska: Miejska Biblioteka Publiczna w Białej Podlaskiej.
  20. Olszański, T. (2008). Kresy kresów. Stanisławów. Warszawa: Wydawnictwo Iskry.
  21. Orlańska, G. (1947). Relacja, zeznanie [maszynopis]. Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie, nr 23, sygn. 301/2236. Kopia w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Białej Podlaskiej, A MH-779.
  22. Pilichowski, Cz. (1977). Słowo wstępne. W: M. Kowalski (red.), Zbrodnie hitlerowskie w regionie bialskopodlaskim 1939-1944 (s. 5-10). Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
  23. Relacja Ewy [maszynopis]. (b.d.). sygn. 301/4516, Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie. Kopia w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Białej Podlaskiej, A MH-778.
  24. Romanek, J. (2021). Kolaboracja z Sowietami na terenie powiatu bialskiego we wrześniu i październiku 1939 r. W: Konferencja Naukowa 34 Pułk Piechoty i Miasto Biała Podlaska w latach 1919-1939. Wspólne Dzieje (02:12:30-02:40:25) [plik video]. Pobrane z: https://www.facebook.com/mbpbialapodlaska/videos/461464725151693
  25. Shatzman, V. (1995, 16 lutego). Oral history interview cz. 5 [plik video]. United States Holocaust Memorial Museum Collection. Pobrane z: https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn503048
  26. Sikora, D. (2002). Przyczynek do dziejów ludności żydowskiej w Białej Podlaskiej w latach okupacji hitlerowskiej. Rocznik Bialskopodlaski, X, 161-182.
  27. Sikora, D. (2005). Ruch oporu w powiecie bialskim 1939-1944, Szkice z dziejów ZWZ-AK, BCh, GL-AL, Biała Podlaska: Biblioteczka Bialska.
  28. Sikora, D. (2022a). Zagłada ludności żydowskiej w Białej Podlaskiej w latach 1939-1943, Przyczynek do dziejów. Podlaski Kwartalnik Kulturalny, 1, 7-21.
  29. Sikora, D. (2022b). Samoobrona Żydów w Białej Podlaskiej w latach 1939-1943. Podlaski Kwartalnik Kulturalny, 2, 7-18.
  30. Sroka, J. (1971). Hitlerowski aparat zbrodni i terroru w powiecie Biała Podlaska w latach 1939-1944. W: M. Kowalski (red.), Zbrodnie hitlerowskie w powiecie Biała Podlaska w latach 1939-1944 (s. 50-70). Międzyrzec Podlaski: Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Międzyrzecu Podlaskim.
  31. Sroka, J. (1977a). Hitlerowski aparat terroru i zbrodni. W: M. Kowalski (red.), Zbrodnie hitlerowskie w regionie bialskopodlaskim 1939-1944 (s. 21-44). Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
  32. Sroka, J. (1977b). Terror i zbrodnie. W: M. Kowalski (red.), Zbrodnie hitlerowskie w regionie bialsko- podlaskim 1939-1944 (s. 47-128). Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
  33. Zaporowski, Z. (1989). Ludność żydowska w Białej Podlaskiej w latach 1918-1939. Studia Podlaskie, 2, 271-286.
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
2081-6081
Język
eng, pol
URI / DOI
http://dx.doi.org/10.29316/rs/175274
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu