BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Ciak Jolanta (Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu)
Tytuł
Konsekwencje zadłużenia publicznego dla bezpieczeństwa finansów publicznych
The consequences of public debt for the security of public finance
Źródło
Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów / Szkoła Główna Handlowa, 2023, z. 193, s. 9-30, tab., bibliogr. 55 poz.
Słowa kluczowe
Dług publiczny, Finanse publiczne, Bezpieczeństwo finansowe, Bankructwo, COVID-19
Public debt, Public finance, Financial security, Bankruptcy, COVID-19
Uwagi
Klasyfikacja JEL: H6, H63, H68
streszcz., summ.
Abstrakt
Zagadnienia długu publicznego były, są i nadal będą aktualne. Problematyka ta jest szeroko opisywana zarówno w literaturze z zakresu ekonomii, finansów, jak i prawa, jednakże jej złożoność oraz nieprzewidywalne zdarzenia wpływające na stan finansów publicznych oznaczają konieczność aktualizowania dotychczasowego stanu wiedzy w tym zakresie. Celem artykułu jest omówienie problematyki długu publicznego w Polsce w latach 2000-2023, wpływu pandemii COVID-19 na jego kumulację, w ramach podejmowanych przez władze publiczne działań pomocowych oraz przedstawienie możliwych dróg poprawy sytuacji w badanym zakresie. W artykule postawiono tezę, że wysoki dług publiczny może być elementem zagrażającym bezpieczeństwu finansów publicznych. W artykule zastosowano metodę opisową, analizę literatury przedmiotu i aktów prawnych, jak również dokonano analizy danych statystycznych źródłowych. Zaproponowano konkretne działania, wśród których znalazły się między innymi: powrót do wcześniejszego ustawowego progu kształtowania się PDP/PKB, ujednolicenie metody liczenia długu publicznego, dokonanie rewizji wydatków publicznych (np.: deindeksacja wydatków czy "złota reguła" wydatkowa) oraz przygotowanie realnego programu redukcji zadłużenia. Kwestie te wymagają dalszych pogłębionych badań. Artykuł składa się z następujących części: krótki opis obecnego stanu badanego zjawiska, regulacje prawne w zakresie długu publicznego w Polsce, analiza literatury przedmiotu w zakresie długu publicznego od pandemii COVID-19 i możliwości wpływu wysokiego długu publicznego na niewypłacalność kraju bądź nawet bankructwo, nawiązanie do teoretycznych kwestii związanych z bezpieczeństwem finansów publicznych, bieżąca sytuacja w zakresie długu publicznego i jego perspektywy wzrostu, propozycje zmian i zakończenie.(abstrakt oryginalny)

The issues of public debt have been, are, and will continue to be relevant. This issue is widely discussed in literature on economics, finance, and law. However, its complexity and unpredictable events affecting the state of public finance necessitate the ongoing update of the existing knowledge in this area.The aim of this article is to discuss the problem of public debt in Poland in the years 2000-2023, the influence of the COVID-19 pandemic on its aggregation under the aid measures taken by the public authorities, and to show possible solutions to improve the situation in this area. The article puts forward a thesis that high public debt can be a threat to the security of public finance. The article has utilized a descriptive method, analyzed literature on the subject, legal acts, and conducted an analysis of statistical data from reliable sources. Moreover, certain measures have been proposed, including a return to the previous statutory threshold for the formation of the public debt/GDP ratio, standardization of the method of calculating public debt, a revision of public expenditures (e.g., deindexation of expenditures or the 'golden expenditure rule'), and the preparation of a realistic debt reduction programme. These issues require further in-depth research. The article consists of the following: a short description of the phenomenon being described, legal acts in the area of public debt in Poland, the subject literature analysis on the public debt since the COVID-19 pandemic, and the possibilities of the influence of the high level of public debt on the country's insolvency or even its default, referring to theoretical aspects of public finance security, the current state of affairs in terms of public debt and the outlook for its increase, the proposed changes and finally, the conclusion.(original abstract)
Dostępne w
Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
Pełny tekst
Pokaż
Bibliografia
Pokaż
  1. Anderson J., Bernstein D., Brun J. P., Habershon A., Recanatini F., Van Der Does De Willebois E., Zimmermann S. [2019], Anticorruption Initiatives: Reaffirming Commitment to a Development Priority, World Bank, Washington.
  2. Arslan Y., Drehmann M., Hofmann B. [2020], Central Bank Bond Purchases in Emerging Market Economies, BIS Bulletin, no. 20, Bajpai R., Myerse B. [2020], Enhancing Government Effectiveness and Transparency: The Fight Against Corruption, World Bank, Washington.
  3. Bank for International Settlements, Global Financial Stability Report Update: Financial Conditions Have Eased, but Insolvencies Loom Large, June, International Monetary Fund, Washington.
  4. Biliński S., Kowalski T., Pinzuł A., Sławińska E., Wojciechowska K. [2020a], Tarcza 4.0- dopłaty do oprocentowania, wsparcie dla pracodawców i pracowników, ulgi dla podatników i przedsiębiorców, Wydawnictwo Infor, Warszawa.
  5. Biliński S., Kowalski T., Pinzuł A., Sławińska E., Wojciechowska K. [2020b], Tarcza 3.0- nowe rozwiązania antykryzysowe, Wydawnictwo Infor, Warszawa.
  6. Bohn H. [1995], The sustainability of budget deficyt in a stochastic economy, "Journal of Money, Credit and Banking", vol. 21 (7).
  7. Borchard E. [2000], State Insolvency and Foreign Bondholders, General Principles, t. 1, Beard Books, Washington 1995 (przedruk).
  8. Chądzyński M. [2019], Szczurek: Reguła wydatkowa powinna objąć całą Unię (wywiad), 2 październik, https://finanse.gazetaprawna.pl/artykuly/1432828, szczurek-regula-wydatkowaue-dlug-deficyt-kryterium-kryzys.html (dostęp: 7.04.2023).
  9. Chudik A., Mohaddes K., Raissi M. [2021], COVID-19 Fiscal Support and Its Effectiveness, "Economics Letters", vol. 205.
  10. Ciak J. M. [2023], Bankructwa, Tom I, Państwa i samorządy, Difin, Warszawa.
  11. Cieślik-Wróblewska A. [2022], Wypychanie wydatków poza budżet - konieczność czy kreatywne sztuczki? Gospodarka, 8 maja, https://www.parkiet.com/gospodarka-krajowa/art36249941-wypychanie-wydatkow-poza-budzet-koniecznosc-czy-kreatywne-sztuczki (dostęp: 7.04.2023).
  12. COVID-19 [2020], Role of Supreme Audit Institutions (SAIs) in Governments' Response to COVID-19: Emergency and Post Emergency Phases, World Bank, Washington.
  13. De Soyres C., Kawai R., Wang M. [2022], Public Debt and Real GDP: Revisting the Impact, IMF Working Paper, WP/22/76, International Monetary Fund, Washington, s. 1-41.
  14. Debt Sustainability Monitor [2023], European Economy, Institutional Paper 199, kwiecień, https://economy-finance.ec.europa.eu/system/files/2023-04/ip199_en_1.pdf (dostęp:17.04.2023).
  15. Dębkowska K., Kłosiewicz-Górecka U., Szymańska A., Ważniewski P., Zybertowicz K. [2021], Tarcza antykryzysowa. Koło ratunkowe dla firm i gospodarki? Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa.
  16. Eichengreen B., Hausmann R., Panizza U., Currency Mismatches, Debt Intolerance and Original Sin: Why They Are Not the Same and Why It Matters?, Working Paper, nr 100036, National Bureau of Economic Research, Cambridge, Mass, 2023.
  17. EUR-lex [2021], Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Słowacji na 2021 r. (2021/C 304/26) (Dz. Urz. UE C 304/121), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021H0729 (26) &from=EN (dostęp: 4.04.2023).
  18. Financing for Sustainable Development Report [2021], Report of the Inter-agency Task Force on Financing for Development, United Nations, Inter-agency Task Force on Financing for Development, New York.
  19. Fiscal Monitor [2021], A Fair Shot, International Monetary Fund, April, Washington.
  20. Franc-Dąbrowska J., Porada-Rachoń M., Zioło M., Babczuk A. [2015], Stabilizowanie finansów sektora publicznego i prywatnego w warunkach zaburzeń finansowych, Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa.
  21. Frączyk J., [2022], Budżet już płaci najwyższe odsetki od 13 lat. Liczby pokazują, że rząd spodziewa się dużo wyższych, Business Insider, 16 maja, https://businessinsider.com.pl/finanse/stopy-procentowe-w-gore-i-budzet-placi-najwyzsze-odsetki-od-13-lat-liczby-pokazuja-ze/nx6hyrj (7.04.2023).
  22. Gołębiowski G. [2008], Dług publiczny, w: Pietrzak B., Polański Z., Woźniak B. (red.), System finansów w Polsce, T. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  23. Ha J., Kindberg-Hanlon G. [2021], Financial Market Effects of Asset Purchase Programs in Emerging Markets: An Early Assessment, Mimeo, 3 February.
  24. Jędrzejowska K. [2018], Upadłość (bankructwo) państwa w stosunkach międzynarodowych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
  25. Kańduła S. [2017], Metody uelastyczniania wydatków budżetowych państwa, "Zeszyty Naukowe PTE w Zielonej Górze", nr 6.
  26. Klimowicz M. [2014], Bankructwa państw europejskich, w: Florczak A., Lisowska A. (red.), Organizacje międzynarodowe w działaniu, OTO, Wrocław.
  27. Kolb R. W. [2011], Sovereign Debt from Safety to Default, Wiley, John Wiley & Sons, Inc., New Jersey.
  28. Kose M. A., Ohnsorge F., Sugawara N. [2021], A Mountain of Debt: Navigating the Legacy of the Pandemic, Policy Research Working Paper 9800, World Bank, Washington.
  29. Księżopolski K. M. [2011], Bezpieczeństwo ekonomiczne, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.
  30. Majchrzycka-Guzowska M. [2021], Wybrane problemy polityki fiskalnej w okresie pandemii, w: Iglicka-Okólska K., Dobrzyński M. (red.), Administracyjno-finansowe konteksty zarządzania, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.
  31. Melecky M. [2021], Hidden Debt: Solutions to Avert the Next Financial Crisis in South Asia, World Bank, Washington.
  32. Mesjasz L., Mesjasz Cz. [2015], Metody zarządzania ryzykiem niewypłacalności kraju, "Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego", nr 41,t. 3.
  33. NIK [2023], Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2022 roku, Najwyższa Izba Kontroli, Warszawa, 7 czerwca.
  34. Nowakowski E. W., Orechwo M. [2015], Struktura terminowa długu publicznego a bezpieczeństwo ekonomiczne waluty, "Journal of Modern Science", no. 1 (24).
  35. Nowicki M. [2019], Bankructwo państwa - fakt czy mit? "Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu", vol. 63, nr 3.
  36. Owsiak S. [2017], Finanse publiczne. Współczesne ujęcie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  37. Pomorski P. [2014], Państwowy dług publiczny, w: Smoleń P. (red), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa.
  38. Prusek T. [2022], Zmierzamy do progu bólu polskich obligacji, 16 kwietnia, https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-zmierzamy-do-progu-bolu-polskich-obligacji,nId,5964438#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=chrome (dostęp: 4.04.2023).
  39. Rahim F., Allen R., Barroy H., Gores L., Kutzin J. [2020], COVID-19 Funds in Response to the Pandemic, IMF Fiscal Affairs Special Series on COVID-19, August 26, International Monetary Fund, Washington.
  40. Reinhart C. M., Rogoff K. S., Sevastano M. A. [2003], Debt intolerance, "Brooking Papers on Economic Activity", nr 1.
  41. Reinhart C. M., Rogoff K. S. [2009], This Times is Different. Eight Centures of Financial Folly, Princeton University Press, Princeton.
  42. Redo M., Wójtowicz K., Ciak J. M. [2018], Bezpieczeństwo finansów publicznych, CeDeWu, Warszawa.
  43. Rudke M. [2022], Dług poza budżetem rośnie jak na drożdżach. Rząd dryfuje w niebezpieczne rejony, 22 kwietnia, https://businessinsider.com.pl/gospodarka/makroekonomia/polski-dlugpubliczny-poza-budzetem-rosnie-jak-na-drozdzach/k3 r48z2 (dostęp: 7.04.2023).
  44. Sachs J. D. [1989], Introduction, w: Sachs J. D. (red), Developing Country Debt and the World Economy, The University of Chicago Press, Chicago, London.
  45. Somesh Jha [2023], Inflation and recession: Can the world defeat both in 2023? 9 lutego, https:// www.aljazeera.com/features/2023/2/9/is-a-2023-recession-the-cost-of-fighting-inflation (dostęp: 7.04.2023).
  46. Stopy procentowe w górę i budżet płaci najwyższe odsetki od 13 lat. Liczby pokazują, że rząd spodziewa się dużo wyższych [2022], 16 maja, https://businessinsider.com.pl/finanse/stopyprocentowe-w-gore-i-budzet-placi-najwyzsze-odsetki-od-13-lat-liczby-pokazuja-ze/nx6hyrj (dostęp: 7.04.2023).
  47. Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2021-2024 [2020], Ministerstwo Finansów, Warszawa, wrzesień.
  48. Szymański D. [2022], Rząd wysłał do UE pismo, w którym musiał ujawnić trudną prawdę. "Gorzkie", Money.pl, 22 kwietnia, https://www.money.pl/gospodarka/rzad-wyslal-do-ue-pismo- w-ktorym-musial-ujawnic-trudna-prawde-gorzkie-6761001440406336a.html (dostęp:7.04.2023).
  49. The Indicators [2021], Fund for Peace, http://fsi.fundforpeace.org/indicators (dostęp:10.04.2023).
  50. Tlałka K. [2017], Państwo upadłe w mediach. Somalia na łamach polskich tygodników opinii w latach 2001-2015, "Zeszyty Prasoznawcze", t. 60, nr 3 (231).
  51. Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997, nr 78,poz. 483).
  52. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009, nr 157, poz. 1240).
  53. Włodarczyk P. [2011], Stabilność fiskalna - koncepcja teoretyczna i jej znaczenie praktyczne. Analiza na przykładzie państw Grupy Wyszechradzkiej w latach 1995-2009, "Materiały i Studia", nr 256.
  54. Zawiślińska I. [2012], Problem długu publicznego w krajach Unii Gospodarczej i Walutowej, "Kwartalnik Kolegium Ekonomiczno-Finansowego. Studia i Prace", nr 4.
  55. Zieliński M, Jabrzyk B. [2023], Polski dług publiczny wciąż rośnie, Komunikat FOR 9, https:// for.org.pl/pliki/artykuly/8160_komunikat-for-92023polski-dlug-publiczny-wciaz-rosnie.pdf (dostęp: 5.04.2023).
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
1234-8872
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu