BazEkon - Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

BazEkon home page

Meny główne

Autor
Szymanek Jarosław
Tytuł
Prawo wyznaniowe w praktyce III RP (zagadnienia wybrane)
Law on religious denominations in Poland after 1991
Źródło
Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2006, nr 1, s. 93-109
Słowa kluczowe
Prawo, Kościół a polityka, Kościół katolicki, Religia
Law, Church and politics, Roman Catholic Church, Religion
Abstrakt
Dzisiaj w najmniejszym nawet stopniu niekwestionowanym standardem jest określenie w ustawie zasadniczej minimalnych przynajmniej reguł i zasad dotyczących problematyki wyznaniowej. Przy czym problematyka ta - bez żadnych zastrzeżeń traktowana już jako materialnie konstytucyjna — obejmuje znacznie szerszy kompleks spraw, aniżeli jedynie prawne regulacje odnoszące się do stosunków państwowo-kościelnych, choć oczywiście to właśnie konstytucyjne przepisy określające relacje pomiędzy państwem a związkami wyznaniowymi stanowią trzon, a w każdym razie najważniejszy element przepisów wyznaniowych. Trzeba jednak pamiętać, że mówiąc o przepisach sensu stricto wyznaniowych, uwzględniać wypada dualny charakter tych przepisów. Przepisy te bowiem z jednej strony normują tzw. instytucjonalną sferę stosunków państwo-kościół (którą to sferę nader często sprowadza się do prawa wyznaniowego, a wręcz z nim identyfikuje), z drugiej zaś sferę indywidualną, obejmującą katalog wyznaniowych praw jednostki. W ten sposób konstytucyjna regulacja problematyki konfesyjnej uzyskuje charakter pełny, wyczerpujący. Dlatego m.in. konstytucyjna regulacja zagadnień wyznaniowych musi zawsze obejmować dwojakiego rodzaju normy, po pierwsze te, których destynatariuszem jest pojedynczy człowiek, po drugie te, których adresatem są kościoły oraz inne związki wyznaniowe. Wtedy dopiero prawna reglamentacja sytuacji wyznaniowej w państwie spełniać będzie wymogi skończoności, a zarazem wymogi, jakie stawia konstytucji nowoczesne, demokratyczne państwo.

The paper focuses on the analysis of the legal regulations governing the relations between the state and the church in Poland. Today, the constitutional regulations regarding the widely understood denominational issues are regarded to be a constitutional matter. This means that each constitution must contain at least those fundamental laws that regulate the individual sphere (freedom of conscience and freedom of religion) and the institutional (collective) sphere, the subject of which are the provisions regulating the state-church relations. It is recognised that only when those two are combined the constitutional matter regarding the religious denominational sphere is exhausted. The denominational matter, apart from the fact of being an obligatory element of each modern, comprehensive constitution, is also that fragment of its provisions which is always a controversial issue, both during the legislative process, and subsequently, when the law is to be implemented or executed. The most controversial issues in Poland (either when it comes to their legal articulation or practical application) include the general rule of equal rights granted to every denomination; the principle of independence and autonomy of the state and church; and the consensular form of relations between the state and churches other than the Roman Catholic Church. The controversies which occur are the best indication how sensitive the issue of religious denominations still is in Poland. The example of the law on religious denominations in Poland shows best, at least at the constitutional law level, that the so called constitution in book is often very far from the constitution in action.
Dostępne w
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Bibliografia
Pokaż
  1. Banaszak B., Zasada równości w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Sześć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Doświadczenia i inspiracje, red. L. Garlicki, A. Szmyt, Warszawa 2003
  2. Bożyk S., Konstytucyjna zasada równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych, w: Zasada równości w prawie, red. H. Zięba-Załucka, M. Kijowski, Rzeszów 2004
  3. Brożyniak J., Konstytucyjne dylematy regulacji stosunków wyznaniowych we współczesnej Polsce, Warszawa 1996
  4. Czohara A., Stosunki państwo-kościół. Belgia, Francja, Hiszpania, Wiochy, Warszawa 1994
  5. Garlicki L., Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie konstytucyjnym: status wspólnot religijnych, w: Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie konstytucyjnym. XI Konferencja Europejskich Sadów Konstytucyjnych, Warszawa 16-20 maja 1999, "Biuletyn Trybunału Konstytucyjnego" 1999
  6. Garlicki L., Zasada równości i zakaz dyskryminacji w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Obywatel. Jego wolności i prawa, Warszawa 1998
  7. Góralski W., Pieńdyk A., Zasada niezależności i autonomii państwa i kościoła w konkordacie polskim z 1993 roku, Warszawa 2000
  8. Góralski W., Zasady wzajemnych relacji państwo-Kościól katolicki, w: Prawo wyznaniowe III Rzeczypospolitej, red. H. Misztal, Lublin-Sandomierz 1999
  9. Górowska B., Wolność sumienia i religii w realiach polskich, w: A. Czohara, B. Górowska, Nadolski M., Osuchowski J., Dylematy wolności sumienia i wyznania w państwach współczesnych, Warszawa 1996
  10. Konstytucja duszpasterska o kościele w świecie współczesnym, w: Sobór Watykański II. Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 2002
  11. Krakowski J., Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 2000
  12. Krukowski J., Konkordat polski. Znaczenie i realizacja, Lublin 1999
  13. Łopatka A., Prawo do wolności myśli, sumienia, religii, Warszawa 1995
  14. Łopatka A., Wolność sumienia i wyznania, w: Prawa człowieka. Model prawny, Wrocław 1991
  15. Łyko Z., Wolność sumienia i wyznania w relacji: człowiek - kościoły- państwo, w: Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, red. L. Wiśniewski, Warszawa 1997
  16. Małajny R. M., Państwo a Kościół w Konstytucji III RP (refleksje aksjologiczne), "Państwo i Prawo" 1995
  17. Małajny R. M., Regulacja kwestii konfesyjnych w Konstytucji IIIRP (refleksje krytyczne), w: Ze sztandarem prawa przez świat. Księga dedykowana Profesorowi Wieńczy stawowi Józefowi Wagnerowi von Igelgrund z okazji 85-lecia urodzin, red. R. Tokarczyk, K. Motyka, Kraków 2002
  18. Małajny R.M., Reguła równości wobec prawa w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Sześć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Doświadczenia i inspiracje, red. L. Garlicki, A. Szmyt, Warszawa 2003
  19. Mikulska A., Wolność sumienia i wyznania. Raport z monitoringu, Warszawa 2002
  20. Misztal H., Okres 1945-1989, w: Prawo wyznaniowe, red. H. Misztal, Lublin 2003
  21. Nowacki J., Sprawiedliwość a równość w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: W kręgu zagadnień konstytucyjnych. Profesorowi Eugeniuszowi Zwierzchowskiemu w darze, red. M. Kudej, Katowice 1999
  22. Oniszczuk J., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000
  23. Osuchowski J., Państwo a kościół w konstytucjonalizmie socjalistycznym, Warszawa 1983
  24. Osuchowski J., Religia i Konstytucja, w: Państwo. Demokracja. Samorząd. Księga pamiątkowa na sześćdziesięciopięciolecie Profesora Eugeniusza Zielińskiego, Warszawa 1999
  25. Osuchowski J., Stosunki wyznaniowe w Polsce na tle transformacji ustrojowej, Warszawa 1996
  26. Osuchowski J., Zagadnienie rozdziału kościoła od państwa w Polsce Ludowej. Teoria i rzeczywistość, w: Studia z dziejów polskiej myśli politycznej, red. K. Przybysz, Warszawa 1994
  27. Pietrzak M., Demokratyczne, świeckie państwo prawne, Warszawa 1999
  28. Pietrzak M., Prawo wyznaniowe, Warszawa 1999
  29. Pietrzak M., Stosunki państwo-kościół w nowej konstytucji, "Państwo i Prawo" 1997
  30. Skrzydło W., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Kraków 1998
  31. Sobański R., Prawo dla kościoła ewangelicko-augsburskiego, Tygodnik Powszechny, nr 45 z 10.11.2002
  32. Stanisz P., Źródła prawa wyznaniowego, w: Prawo wyznaniowe w systemie prawa polskiego, red. A. Mezglewski, Lublin 2004
  33. Staszewski M. T., Państwo-Kościół w Europie Środkowo-Wschodniej. Aspekty instytucjonalno-prawne, Warszawa 1994
  34. Szymanek J., Bezstronność czy neutralność światopoglądowa państwa. (Uwagi na tle art. 25 ust. 2 Konstytucji RP), "Państwo i Prawo" 2004
  35. Szymanek J., Konstytucyjna regulacja stosunków państwo-kościół (ujęcie komparatystyczne), "Państwo i Prawo" 2000
  36. Szymanek J., Regulacja stosunków państwo-kościół w polskich aktach konstytucyjnych XX wieku, "Przegląd Sejmowy" 2002
  37. Szymanek J., Stosunki państwa ze związkami wyznaniowymi w świetle postanowień Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997
  38. Wieczorek P., Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2000
  39. Winiarczyk-Kossakowska M., Państwowe prawo wyznaniowe w praktyce administracyjnej, Warszawa 1999
  40. Witkowski Z., Kilka uwag w sprawie zakresu kompetencji Rady Ministrów z art. 25 ust. 5 nowej Konstytucji RP, w: Konstytucja. Wybory. Parlament, red. L. Garlicki, Warszawa 2000
  41. Zieliński T. J., Regulacja stosunków między państwem a związkami wyznaniowymi w trybie art. 25 ust. 5 Konstytucji RP, "Państwo i Prawo" 2003
Cytowane przez
Pokaż
ISSN
0035-9629
Język
pol
Udostępnij na Facebooku Udostępnij na Twitterze Udostępnij na Google+ Udostępnij na Pinterest Udostępnij na LinkedIn Wyślij znajomemu